erzurum bölge adliye mahkemesi 3. hukuk dairesi, yabancı plakalı aracın yeşil kart sigortası kapsamında olması nedeniyle zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından doğan tazminat sorumluluğunu reddeden ilk derece kararını onayan istinaf kararı.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, yabancı plakalı aracın Yeşil Kart sigortası kapsamında olması nedeniyle zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından doğan tazminat sorumluluğunu reddeden ilk derece kararını onayan istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, yabancı plakalı bir aracın karıştığı ölümlü trafik kazasında hayatını kaybedenlerin mirasçıları tarafından, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında maddi tazminat talebiyle açılan bir davayı incelemektedir; davacılar sigorta şirketinden bu tazminatı talep ederken, davalı şirket, sorumluluğunun yabancı araçlar için Yeşil Kart (ZMMS karşılığı) kapsamıyla sınırlı olduğunu ve koltuk ferdi kaza sigortasının ayrı bir teminat türü olduğunu savunmuştur, ilk derece mahkemesi ise davalı büronun, Yeşil Kart sigortası kapsamında ZMMS sorumluluğu bulunsa da, yabancı plakalı aracın koltuk ferdi kaza sigortası yapılmamış olmasından dolayı bu teminat kapsamında hukuki sorumluluğunun olmadığına karar vermiştir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025 (Karar)

NUMARASI : ████████ Esas, ████████ Karar

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Sürücü ...’nin sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın tek taraflı kaza yapması sonucu müvekkillerinin destekçilerinin vefat ettiğini, olay nedeniyle Erzurum....Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/... esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, sanığın tek asli kusurlu bulunduğu ve cezalandırıldığını, müvekkillerinin davalıya müracaat ettiklerini, sigorta şirketi tarafından ... nolu dosya açıldığını, arabuluculuk toplantısında anlaşmanın sağlanamadığını, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/... E sayılı dosyası ile müvekkilleri lehine maluliyetten kaynaklı olarak geçici ve daimi iş göremezlik için dava açtıklarını, 2021/... esas sayılı davanın ZMMS'den kaynaklı olarak açıldığını, iş bu davanın ise zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklı alacak olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından kaza yapan aracın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası ile sigortalandığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla her bir müvekkili için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından dolayı 50,00 TL olmak üzere toplam 500,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte poliçe limitleri dahilinde davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yabancı plakalı araçların ülkemizde sebebiyet verdikleri kazalarda ortaya çıkan hasarların tedvirinde bu araçların sahip veya sürücüleri adına hareket etmeyip kaza tarihini kapsayan geçerli ...sigortaları olması halinde bu sigorta şirketi adına hareket ettiğini, Trafik Kanunu ve Ticaret Kanunu hükümleri gereği yabancı plakalı bir aracın sebebiyet verdiği trafik kazası sonrası ortaya çıkan hasarlar için kusur esasına göre ve yabancı sigorta şirketine izafeten MSS limitleri ve şartları çerçevesinde müvekkil kurumun sorumluğunun doğduğunu, dava konusu kazada müvekkil kurumun hiç bir şekilde görev ve sorumluğunun bulunmadığını, ...poliçesinin kazanın meydana geldiği ülkede yürürlükte olan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsam ve limitleri çerçevesinde teminat verdiğinden kaza tarihinde kazanın olduğu ülkede zorunlu trafik poliçesi teminatları ne ise ...poliçesi de bu teminatlar kapsamında hasar ve tazminat gideri olduğunu, ...sigortası ile zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının birbirinden tamamen ayrı sigortalar olduğunu, davacıların hangi hukuki gerekçe ile müvekkil şirketti davalı olarak gösterdiğini anlamanın mümkün olmadığını, müvekkil kurumun hiçbir şekilde görev ve sorumluğu bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda 04.03.2025 tarihli hükümle; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacılar tarafından Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında tazminat ödenmesi amacıyla davalıya karşı eldeki davanın açıldığı, davalı tarafından Türkiye Motorlu Taşıtlar Bürosu'nun zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında bir sorumluluğunun olmadığı ileri sürülerek husumet itirazında bulunulduğu, davacılar tarafından mahkememizin 2021/... Esas sayılı dosyasında yeşil kartı bulunan kazaya karışan araçtan dolayı davalı kurum aleyhine dava ikame edildiği ve davanın kısmen kabulüne karar verildiği, yabancı plakalı araçların Türkiye'de bulunmaları halinde ...Sigortası yaptırmalarının 2918 sayılı yasanın 91. Maddesine göre sınırda Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmalarının zorunlu kılındığı, bu sigortanın Türkiye sınırı girişleri sırasında yapılmasının yasanın amir hükmü olduğu, ...Sigortası olan araçların Türkiye sınırları içerisinde sorumlu olarak vereceği zararların bu sigortadan karşılanacağı, kaza tarihinde davaya konu yabancı plakalı aracın ...Sigortasının mevcut olduğu, ...Sigortasının mevcut olması nedeniyle yabancı plakalı aracın Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yapılmamasından dolayı davalının hukuki sorumluluğunun bulunmayacağı, 4925 Sayılı Karayolları Taşıma Kanuna göre Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasının uluslararası yada şehirler arası yolcu taşıyan otobüslerin yolcuları, sürücüleri ve sürücü yardımcılarını taşımacılık hizmetinin başlamasından bitimine kadar seyahat süresi içinde maruz kalacakları her türlü kaza neticesine karşı sigortalandıkları sigorta türü olduğu, bu kanun ile yolcu taşıyan otobüslerin yurt içi ve yurt dışında geçerli Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu açıkça belirtilirken yabancı plakalı araçların bu sigortayı zorunlu olarak yaptıracaklarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, 2918 Sayılı yasanın 91. maddesinde açıkça yabancı plakalı araçlar için Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılmasının zorunlu olduğunun belirtildiği, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırılmamış olması nedeniyle doğan zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı bu nedenle davalıdan talep edilen alacakla ilgili olarak husumet ehliyetinin bulunmadığı, Yargıtay ve İstinaf uygulamasının da bu yönde olduğu..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu kazanın tek taraflı trafik kazası şeklinde meydana geldiğini, araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde tek ve asli kusurlu olduğunu, müteveffaların vefatından kaynaklı aracın sigortacısı olan Türkiye Motorlu Taşıtlar Bürosuna müracaat edildiğini, ZKFKS kapsamında Türkiye Motorlu Taşıtlar Bürosu aracın sigortacısı konumunda olduğunu, mahkemece tahkikat aşamasına geçilerek delillerin toplanması ve davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Dava, yabancı plakalı aracın aracın karıştığı tek trafik kazası sonucu vefat eden sürücünün desteğinden yoksun kalanların, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza sigortasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunun Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 5.maddesinde “Büro motorlu araçların işletilmesi nedeniyle tabi olunan mali sorumluluğu karşılamak üzere yurtdışında geçerli sigorta belgelerinin basım, denetim ve düzenlenmesi ile bu sigorta belgeleri kapsamında motorlu araçların sebep olduğu hasarların ödenmesini ve motorlu araçların işletilmesi nedeniyle tabi olunan mali sorumluluğu karşılamak üzere yurtdışında düzenlenen ve ilgili mevzuat uyarınca ülkemizde geçerli bulunan sigorta sözleşmeleri kapsamında bu araçların sebep olduğu hasarların tedvir ve tasfiyesini temin eder.” hükmüne yer verilmiştir.

Yine, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise,“ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. (bknz.Y.17.H.D.'nin, █████████ E.-█████████ K., █████████ E.- █████████ K. sayılı kararları)

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası █████/2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/... nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiştir.

2-) Davaya konu trafik kazasına konu aracın yabancı plakalı olduğu sabittir. Yabancı plakalı araçlar, gümrükte sadece zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olup, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma yükümlülükleri bulunmamaktadır. ...o ülkede düzenlenmiş ZMMS gibi kabul edilmektedir.

Bu nedenle talep konusu zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının yaptırılmasının zorunlu olmadığı, bu yönde dosyada bir poliçe bulunmadığı, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklanan tazminattan davalının sorumlu olmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Dosyadaki belgeler, kararın dayandığı deliller, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilk derece mahkemesi kararında, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/(1)-b-1.madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacılar vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Başvuru sırasında peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 116,60-TL harcın davacılardan alınarak hazineye irat kaydına,

3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan taraflarca bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-Kararın kesinleştirme ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

6-Gerekçeli kararın tebliği ve harç ikmali işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361 ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süresi içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.