İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan, köprü ve otoyol ihlalli geçiş ücreti ve para cezalarının tahsili amaçlı itirazın iptali davası.
Özet: Bir otoyol işletmecisi şirketin, plakalı araçlarla yapılan usulsüz geçişler nedeniyle tahsil edilemeyen geçiş ücretleri ve yasal para cezaları için başlattığı icra takibine davalının "borcum yoktur" itirazında bulunması üzerine açılan bu itirazın iptali davasında, davacı şirket 6001 sayılı Kanun hükümlerine dayanarak alacağının yasal olduğunu, tebligat şartının tahsilat için ön koşul olmadığını savunarak itirazın iptalini, takibin devamını ve icra inkar tazminatı ödenmesini talep etmiş, davalının savunma sunmaması karşısında mahkeme, HGS/OGS hesap hareketlerinin incelenmesi amacıyla davalıdan ilgili banka bilgilerini sunmasını talep etmiştir.
T.C.
İSTANBUL3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "Davacı Şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, Davalıya ait, dava dilekçemiz ve delil listemiz ekinde sunulan listede (Ek-2) belirtilen ... plakalı araç ile gerçekleştirilen ihlalli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla ... 15. İcra Müdürlüğü ... Esas Sayılı dosyasından başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emri, davalıya tebliğ edilmiştir. Borçlu, " Düzenlenen ödeme emrinde miktar 5.225 TL olup, herhangi bir dayanak belge ve herhangi bir plaka bilgisi vb hiçbir evrak dosyaya sunulmamıştır. Davalı takipte, müvekkil şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı iddiası ile asıl alacağa ve ferileri bakımından takibe itiraz ettiğini beyan etmiş ve takibi durdurmuştur.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30.maddesinin 5. Fıkrasında “Geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.” denilmektedir. Söz konusu fıkranın ikinci cümlesinde ise “Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.Öncelikle, şikayete konu borcun sebebini teşkil eden ihlalli geçiş fiilinin tanımlanması gerekmektedir. İhlalli geçiş, Müvekkil Şirket tarafından yapımı ve işletmesi üstlenilen otoyolun geçiş ücreti ödenmeksizin kullanılması anlamına gelmektedir.Müvekkil Şirket’in, ortakları yine özel hukuk hükümlerine tabi ticaret şirketleri olan, özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş bir anonim şirket olması ve ayrıca ilgili mevzuatta böyle bir şartın aranmaması nedeniyle resmi tebligat yapma ve bu tebligat ile karşı tarafı temerrüde düşürme yetkisini haiz değildir.Müvekkil Şirket tarafından işletilen Otoyol’da yer alan gişeler HGS ve nakit/kredi kartı/banka kartı olarak tahsilat yöntemi bazlı özgülenmiştir. HGS gişelerinden yapılan geçişlerde ücret toplama sisteminin süresi içerisinde HGS için PTT’den olumlu provizyon alınamaması ve bu nedenle HGS’den geçiş ücreti tahsilatı yapılamaması halinde geçiş esnasında gişede yer alan bariyerler açılmamaktadır. 6001 sayılı Kanun’un 5. fıkrasına 5 Temmuz tarihli 7417 sayılı Kanun ile eklenen cümle ile getirilen araç sahibine bilgi verme yükümlülüğü ceza tutarının tahakkukuna ilişkin bir ön şart olmayıp geçiş ücreti ve ceza tutarından oluşan alacağın genel hükümlere göre tahsilinden yani, icra takibi başlatılmadan önce, yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Gerek geçiş anında gerekse geçiş tarihinden itibaren 15 (onbeş) günlük süre boyunca HGS etiketine bakiye yüklenmesi veya bakiye bulunması Müvekkil Şirket tarafından işletilen Otoyol’dan gerçekleştirilen ihlalli geçişlerin bedellerinin ödenmiş olduğu anlamına gelmemektedir. Bir geçiş ücretinin tahsil edilebilmesi için, geçiş tarihinden itibaren 15 günlük cezasız dönemde Müvekkil Şirket tarafından geçiş yapan aracın HGS etiketine yapılan sorgu sonucunda PTT’den olumlu provizyon alınması ve geçiş ücretlerinin Müvekkil Şirket hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Yapılacak yargılama neticesinde davalının ... 15. İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının iptali ile alacağın Yıllık Reeskont Avans Faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve Ek-6’da yer alan emsal kararlarda da hükmedildiği şekilde borçlu aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ve lehimize vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini.." talep ve dava etmiştir.CEVAP; Davalı taraflara usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmiş olup davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır. (II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER:(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ;... 15. İcra Dairesi'ne ait...E.sayılı dosyasının istenilmesine gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.Davalının HGS/OGS kartlarının bağlı olduğu banka veya PTT şube ve hesap bilgilerini bildirmek üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde dosyanın mevcut delil durumuna göre karara çıkacağının ihtarına karar verilmiştir.Ara karar gereği yerine getirildiği takdirde ilgili şubeye müzekkere yazılarak hesabın █████/2025 tarihinde bakiye durumunu gösterecek şekilde dökümün gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.Uyap sistemi üzerinden ... plaka sayılı araca ait sicil kayıtlarının mahkememiz dosyası arasına alınmasına karar verilmiştir....Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davalıya ait olan ... plaka sayılı aracın █████/2025 tarihinde HGS/OGS hesap döküm özetinin mahkememize gönderilmesi istenilmiş olup gelen cevap dosyamız arasına alınarak incelenmiştir.Dosyanın bir ihlalli geçişler hususunda uzman bir hesap bilirkişisine tevdii ile, tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi, uyuşmazlığın çözümü ve davalı tarafından bahse konu otoyolların kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmış ise ücretinin ödenip ödenmediği ile birlikte davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarının ve faizin hesaplanmasının istenilmesine karar verilmiştir.Bilirkişiden alınan 26.03.2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" Davalı-Borçlu ...Şirketi “ne ait, ... plakalı aracın █████/2025 tarihinde Davacı işletmesinde bulunan Köprü ve Otoyoldan yukarıda tespit edildiği gibi 2 kez ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yaptığı, Geçiş hizmeti ile ilgili olarak taraflar arasında bir ihtilaf (gişe arızası, aracın geçtiği halde geçmedi iddiası) bulunmadığı, hizmet veren firma tarafından geçiş hizmetinin engelsiz olarak yerine getirildiği halde hizmeti alan davalı şirketin geçiş ihlali yaptığından dolayı, DAVACI işleticisi firma tarafından 6001 sayılı Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30.maddesine göre davalı borçlu adına çıkartılan ve davaya konu olan geçiş ihlal cezasının davacının hizmet hatasından değil, davalının geçiş ihlalinden kaynaklı olduğu, kanuni süresi içinde geçiş ücretini ödemediğinden bahse konu cezaya muhatap olduğu, Araç sürücüsü veya davalı şirket yetkililerince internet ortamından ihlalli geçiş sorgulamaları yapılabildiği ve İhlal tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ödeme yapılabileceği halde geçiş ücretinin ödenmediği, 4-) Davalı tarafın ... plaka sayılı aracı ile ihlalli geçişleri nedeniyle... 15. İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyasında yapılan takibin tespiti yapılabilen 2 adet ihlalli geçiş tutarı 5.225,00 TL asıl alacak üzerine yıllık Reeskont avans faizi ” için öngörülen faiz oranı üzerinden dava açıldığı, █████/2025 takip tarihi itibari ile (5.225,00 TL ana para üzerine 1.491,63 TL Faiz ilavesi ile 6.716,63 TL olarak Dava tarihinden itibaren toplam alacak talebinde bulunabileceği kanaatine varıldığı, takibin bu şekilde devam etmesinin uygun olacağı, Davacı tarafın takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesi talebinin ve diğer taleplerinin karşılanması Sayın Mahkemeniz takdirinde olduğu, Sonuç ve kanaatine varılmıştır. Yukarıda yapmış bulunduğum açıklamalar, tüm bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda 6100 sayılı HMK.m.266/c.2 ve 6754 sayılı Kanun m.3/3 gereğince hukuki tavsif ve nihai takdir tamamen Sayın Mahkemeye ait olmak üzere..." rapor edilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; ... 15. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi istemine ilişkindir. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verilir." (... tarihli, ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiştir.)3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir. İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir." (█████/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve üçüncü cümleler yürürlükten kaldırılmıştır.)6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz." █████/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile ... tarihli ve ... sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen 9. fıkrada "Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.",... tarihli, ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 19. maddesi ile █████/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen Geçici 3. maddesinde "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan oranlar uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.Somut olayda; ... 15. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında; davacı takip alacaklısı tarafından davalı aleyhine ilamsız takip başlatıldığı, toplam 5.225,00 TL alacak talep edildiği, ödeme emrinin davalı takip borçlusuna tebliği üzerine davalı takip borçlusunun süresi içerisinde, borca ve ferilerine karşı borca itiraz dilekçesi sunduğu ve bunun üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçesinin ve/veya takibin durdurulmasına ilişkin kararın davacı takip alacaklısına tebliğ edilmediği, eldeki davanın 1(bir) yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın çözümü için dosya, tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi, uyuşmazlığın çözümü ve davalı tarafından bahse konu otoyolların kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmış ise ücretinin ödenip ödenmediği ile birlikte davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarının ve faizin hesaplanması hususunda rapor düzenlemek üzere ihlalli geçişler hususunda uzman bir hesap bilirkişisine tevdi edilmiştir. Bilirkişi, 26.03.2026 tarihli raporunda toplamda anapara + 4 katı ceza tutar toplamı olarak 5.225,00 TL hesaplandığını tespit etmiştir.Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacıya ait internet sitesinde, gişelerde bariyer ve gişe görevlilerin bulunduğu, geçiş ücretinin ödenmemesi durumunda araç sürücüsüne ihlalli geçiş hakkında bilginin verilmeden bariyerin açılmayacağı, araç sürücülerine gerekli bildirimler yapılmak suretiyle davalıya geçiş ücretinin cezasız olarak 15 gün içerisinde ödenmesi imkanının sunulduğu, davalı tarafça geçiş ücretinin ödenmediği, bunun üzerine davacı tarafından davalı adına geçiş ücreti ile geçiş ücretinin 4 katı tutarı kadar ceza tahakkuk ettirildiği ve devamında davalı hakkında icra takibi başlatıldığı, dosyaya sunulan belgelerden davalıya ait ... plakalı aracın davacı şirketin işlettiği yoldan 2 defa ihlalli geçiş gerçekleştirdiğinin sabit olduğu kanaati ile tahakkuk ettirilen geçiş ücreti ile cezaların geçişler ile uyuşup uyuşmadığı konusunda mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bu kapsamda dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da geçiş ihlalleri ile davacının talep ettiği cezai şart ile takip tarihi itibari ile davacının alacak miktarının 2 ihlalli geçiş yönünden uyumlu olduğu yönündeki tespit de dikkate alınmış; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olarak düzenlendiği kabul edilmiş; davanın kabulüne; taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari nitelikte olduğu, reeskont avans faizi diye bir faiz türü olmadığından takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerektiğinden (örneğin bkz. İstanbul BAM 12. HD, E...., K...., T. █████/2026) asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek icra takibinin devamına karar verilmiş; alacağın likit olması da gözetilerek davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜ ile; ... 15. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra takip dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın İPTALİ ile, icra takibinin asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek DEVAMINA,2-2004 sayılı İİK'nın m. 67/2 hükmü uyarınca icra inkâr tazminatı talebinin KABULÜNE; asıl alacak olan 5.225,00 TL'nin %20’si oranındaki 1.045,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,3-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00TL harçtan peşin alınan 615,40TL'nin mahsup edilerek bakiye 116,60TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,4-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,5-Davacı tarafından yapılan; 615,40TL Başvuru Harcı, 615,40TL Peşin/nisbi Harcı olmak üzere toplam 1.230,80TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan; 7.792,50TL Bilirkişi ücreti, Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.792,50TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,8-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 5.225,00TL üzerinden hesaplanan 5.225,00TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,9-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,Dair, yapılan inceleme sonucunda davacı vekilinin huzurunda, dava konusu miktar HMK'nın 341/2. Maddesindeki sınırın altında kaldığından dolayı KESİN olmak üzere karar verildi. █████/2026 Katip E-imzalıdır Hakim E-imzalıdır