İstanbul Ataşehirdeki Hazineye Ait Parselde Yeşil Alan Olarak Düzenlenen Nazım İmar Planının İptali Davasında Süre ve Esas Yönünden İnceleme.
Özet: Mülkiyeti Hazineye ait bir taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında yeşil alan ve dere koruma bandı olarak belirlenmesi kararına karşı açılan iptal davasında, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, taşınmazın önceki planda da benzer kullanımda olması, planın kamu yararı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davacı idare, park alanı ihtiyacının 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine göre yapılacak imar uygulaması ile karşılanması gerekirken Hazine taşınmazından karşılanmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur. Danıştay, uyuşmazlığın temyiz incelemesine devam etmekte olup, dava açma süresi gibi usuli ilk incelemeleri yapmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği (...Başkanlığı) VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Mülkiyeti hazineye ait İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ...l Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen, █████/2020 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; uyuşmazlığa konu taşınmazın önceki imar planında da yeşil alan ve dere koruma bandı (yapı yasaklı alan) olarak tanımlanan alanda yer aldığı, kurum görüşleri doğrultusunda dava konusu nazım imar planında aynı kullanım kararının belirlenmesinde kamu yararının bulunduğu, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Park alanı ihtiyacının 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine göre yapılacak imar uygulaması ile karşılanması gerekirken hazine taşınmazından karşılanmasının hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; Mülkiyeti hazineye ait İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, .....l Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen, █████/2020 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT: İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde: "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir" hükmü yer almaktadır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde 14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır (Madde 14/6). İmar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde (dava konusu işlem tarihinden yürürlükte olan halinde) cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde, son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde doğrudan imar planına karşı idari dava açılabileceği gibi ilan tarihleri içinde herhangi bir itirazda bulunulmamış ise son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde veya imar planının uygulanması niteliğindeki işlemlerin (parselasyon, imar durum belgesi, yapı ruhsatı vb.) tebliğ veya öğrenme tarihini izleyen günden itibaren süresi içerisinde sadece imar planına veya hem imar planına, hem de uygulama işlemine karşı birlikte dava açılabilmesi mümkündür.Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin █████/2020 - █████/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde anılan imar planı değişikliğine karşı itiraz edilmediği, davanın ise █████/2020 tarihinde açıldığı görülmektedir.Buna göre, dava konusu 1/5000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin son ilan tarihi olan █████/2020 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde en son █████/2020 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra █████/2020 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.Bu itibarla; davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.