Danıştay 6. Daire, yapı denetim şirketine ruhsata aykırı inşaat nedeniyle kesilen idari para cezasının, aykırılıktan etkilenen alan hesabının somut olarak ortaya konulamaması nedeniyle iptalini onayladı.
Özet: Bir yapı denetim şirketine, ruhsata aykırı inşai faaliyetler gerekçesiyle belediyece uygulanan idari para cezasının iptali talebiyle açılan davada, yargılama sonucunda, cezaya dayanak teşkil eden yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıktan etkilenen toplam alanın (30.737 m²) nasıl hesaplandığına dair somut verilerin eksikliği, mimari projeye ilişkin ayrıntılı ölçüm yapılmaması ve hesaba nasıl ulaşıldığının net olarak ifade edilmemesi nedeniyle, tutanaktaki tespitlerin hukuken geçerli bir dayanak oluşturmadığı saptanmıştır; bu gerekçelerle, idari para cezası hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş ve bu karar üst mahkemelerce de onanmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı- ...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı Denetim Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde inşa edilen yapıda ruhsata aykırı inşai faaliyetlerde bulunulduğundan bahisle davacı yapı denetim kuruluşuna 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 2.210.970,95-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; encümen kararının içeriğinde ve bu işleme dayanak yapı tatil tutanağında aykırılıktan etkilenen alanın 30.737 m2 olarak belirtildiği ancak, yapı tatil tutanağının içeriğinde, yapının 12 ayrı kesiti (A1=3340 m2, A2=5988 m2, A3=892 m2, A4=2847 m2, A5=1974 m2, A6=1650 m2, A7=1201 m2, A8=4368 m2, A9=2248 m2, A10=1374 m2, A11=1093m2 ve A12=2862m2) üzerinden toplam aykırılıktan etkilenen alanın belirlendiği, 12 ayrı kesite ilişkin aykırılıktan etkilenen alan hesabının nasıl yapıldığının ortaya konulamadığı, mimari projeye ilişkin ayrıntılı ölçüm yapılmadığı, aykırılıktan etkilenen alana yönelik yapılan hesabın, yapının tamamını mı, yoksa ruhsata aykırı kısımlara ilişkin mi olduğu hususunun açık olarak ifade edilmediği, dolayısıyla aykırılıktan etkilenen toplam 30.737 m2 alanın nasıl hesaplandığı ve bu hesaba nasıl ulaşıldığına ilişkin herhangi bir somut tespitin yer almadığı belirlendiğinden, yapı tatil tutanağındaki tespitlerin Kanunda öngörülen müeyyidelerin uygulanabilmesi için hukuken geçerli bir dayanak oluşturamayacağı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, kararda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde inşa edilen yapıda yapılan denetimde düzenlenen ... tarih ve .... sıra numaralı yapı tatil tutanağında, inşaatın kurulumunun vaziyet planına uymadığı, 3BK, 2BK, 1BK ve 2K olan imalatı tamamlanmış yerlerin kat planından farklı olarak inşa edildiği, temel kotunun 6,30m olması gerekirken fazla hafredilerek yerinde 9,80m olarak yapıldığı, projesinde 2BK olması gerekirken 3BK olarak yapıldığı, 2BK,1BK kotunun ve kat yüksekliğinin projesiyle uyuşmadığı, imalatı tamamlanmış normal katlarda da projesine aykırı imalatlar yapıldığı tespit edilmiştir.Zeytinburn Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi hükmü uyarınca davacı şirkete 2.210.970,95-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanununun 28. maddesinin 2. fıkrasında “Yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir. Yapı sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.” hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyielerin uygulanacağı, 2. fıkrasında; ruhsat almaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiştir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrasında; Bu Kanunun amacının, can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, 2. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde; yapı denetim kuruluşlarının yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetleme, (g) bendinde; ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirme görevlerini yerine getirmekle yükümlü oldukları, 3.maddesinin 1.fıkrasında; bu Kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşlarının imar mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstleneceği, 8. maddesinde; yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre idari yaptırımlar uygulanacağı, 8.maddenin 1. fıkrasının (ç) bendinde "hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile, 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, tespite konu olan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %20’si kadar idari para cezası verileceği, █████/2020 tarih ve 7221 sayılı Kanunun 25. maddesi ile 4708 sayılı Kanunun 8. maddesine eklenen fıkrada; bu Kanun ve ilgili mevzuata göre görevini yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşları hakkında bu madde uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmayacağı, hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin bir bütün halinde değerlendirilmesinden, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun, yapıların imar planına, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılmasının denetlenmesi amacıyla kabul edildiği, anılan Kanuna göre yapı denetim kuruluşlarının imar mevzuatı uyarınca fenni mesuliyeti idareye karşı üstlendiği, söz konusu fiile karşılık yapı denetim faaliyetinde bulunacakların ve sorumluluğun kapsam ve mahiyetinin ve yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımların ise açıkça düzenlendiği, ruhsat ve eklerine veya mevzuata aykırı yapı yapılması halinde bu durumu idareye bildirmeyen yapı denetim kuruluşlarına duruma göre idari para cezası verilmesinin öngörüldüğü dikkate alındığında artık bu Kanun uyarınca yaptırım uygulanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.Bu itibarla uyuşmazlık konusu olayda yapı denetim kuruluşunun görev ve sorumlulukları ile uygulanacak idari yaptırımların düzenlendiği 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun maddeleri uyarınca davacı hakkında yaptırım uygulanabileceği anlaşıldığından dava konusu inşaatın ruhsat ve eklerine aykırı yapılmasından dolayı davacı yapı denetim kuruluşunun 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi kapsamında para cezasıyla cezalandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Bu durumda dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Davalının temyiz isteminin reddine,2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.