bölge adliye mahkemesinin trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, kusur tespiti, maluliyet oranı ve hesaplama yöntemlerine ilişkin istinaf itirazlarının değerlendirilmesi.

Bölge Adliye Mahkemesinin trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasında, kusur tespiti, maluliyet oranı ve hesaplama yöntemlerine ilişkin istinaf itirazlarının değerlendirilmesi.

Özet: Bu hukuki belge, ilk derece mahkemesinin bir trafik kazasında yaralanan davacıya hükmettiği maddi ve manevi tazminat kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu incelemektedir; davalı vekili, tazminat hesaplamalarının hatalı olduğunu, meslekte kazanma gücü kaybı oranının yanlış yöntemle belirlendiğini ve davacının kasksız bisiklet kullanması nedeniyle müterafik kusuru bulunduğunu ileri sürerken, istinaf mahkemesi, dosya kapsamındaki incelemesinde davalı sürücünün %15, davacının ise %85 oranında kusurlu olduğunu tespit eden bir trafik ihtisas raporuna ve maluliyet tespiti ile tazminat hesaplamalarında uygulanması gereken güncel mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararlarına dikkat çekmektedir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

40. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

DOSYA NO: ███████

KARAR NO: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: █████/2021

NUMARASI : ████████ (E) - ████████ (K)

DAVANIN KONUSU: Maddi ve Manevi Tazminat

KARAR TARİHİ: █████/2026

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; █████/2016 tarihinde, davalılardan ...'ın maliki, ... ... AŞ.'nin ... sigortacısı, ...'ın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın müvekkiline çarparak yaralanmasına neden olduğunu, kazanın oluşumunda davalı taraf sürücüsünün tam kusurlu olduğunu belirterek HMK 107 md gereğince şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın tüm davalılardan, 150.000 TL manevi tazminatın ise davalı araç maliki ve sürücüsünden müteselsilen ve müştereken tahsilini, olay tarihinden yasal faiz işletilmesine karar verilmesini talep etmiş, █████/2021 tarihli dava değerini belirleme dilekçesiyle maddi tazminat talebini 26.787,80 TL olarak belirlemiştir.

Davalı vekilleri ayrı ayrı sundukları cevap dilekçelerinde davanın reddini savunmuşlardır.

İlk derece mahkemesince; "1-Maddi tazminat davasının kabulüne, 26.787,80 TL maddi tazminatın davalılar ... ve ... yönünden haksız fiil tarihi olan █████/2016 tarihinden, davalı ... şirketi yönünden dava tarihinden (█████/2018) itibaren işleyecek yasal faizi (davalı ... şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile) ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-Manevi tazminat davasının kısmen kabulüne, davacı için 6.000 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan haksız fiil tarihi olan █████/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda her ne kadar TRH 2010 yaşam tablosu esas alınmışsa da teknik faiz uygulanmadan yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, mahkemece Adli Tıp Kurumundan alınan maluliyet raporunda %10,3 meslekten kazanma gücü kaybı oranı tespit edilmiş ve bu oran üzerinden hesap raporu alınmışsa da yerinde olmadığını, Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik esas alınarak rapor alınması gerektiğini, davacı kasksız ve dizlik olmaksızın bisikleti sürdüğünden müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

HMK'nin 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda:

Dava, trafik kazasından kaynaklanan yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Dosya kapsamından █████/2016 günü davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı otomobil ile davacının idaresindeki bisikletin çarpışması sonucu davacının yaralandığı anlaşılmış, ATK Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen █████/2020 tarihli raporda davalı sürücü ...’ın %15 oranında, davacı sürücü ...’un %85 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

TBK'nin 54. maddesi kapsamında açılan davalarda, maddede öngörülen meslekte kayıp oranının belirlenmesinde yargısal uygulamalarda, kaza tarihi itibarıyla ayırım yapılarak kaza tarihi █████/2008 tarihinden önce ise Sosyal ... Sağlık İşlemleri Tüzüğü, █████/2008 tarihi ile █████/2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, █████/2013-█████/2015 tarihleri arası Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, █████/2015 tarihinde yürürlüğe giren genel şartlardaki atıf gereğince █████/2015-█████/2019 tarihleri arası Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik, █████/2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak maluliyet raporu alınması gerektiği kabul edilmektedir.

Eldeki davada olduğu gibi, TBK'nin 54. maddesi kapsamında çalışma gücünün azalmasından doğan kayıp nedeniyle açılan davalarda, beden ve ruh tamlığı ihlallerinin, zarar görenin sanatına veya mesleğine yapmış olduğu etkinin ve bunun oranının gözetilmesi ile belirlenmesi gerekir. 2918 sayılı kanunun 90. maddesinde zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar anılan kanunda öngörülen usul ve esaslara tabi olup ayrıca bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda TBK'deki haksız fiillere ilişkin hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür. Bu maddedeki, maddi tazminatın genel şartlara göre hesaplanacağına ilişkin ibareler, Anayasa Mahkemesi’nin █████/2020 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

Davacının meslekte kazanma gücü kaybı oranının belirlenmesi bakımından (somut olayda) kaza tarihi itibarıyla yargısal uygulamalarda uygulanması kabul edilen Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik yürürlükte olduğu gibi, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği de yürürlüktedir. Bu yönetmeliğin (Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği) "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; 5510 sayılı Kanunun 107. maddesi hükmüne dayanılarak hazırlandığı belirtilmiş; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinin (1) nolu bendinde de yönetmeliğin, "5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların iş kazası ile meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hâllerinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağına," ilişkin usul ve esasları kapsadığı belirtilmektedir.

Buna karşılık Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde bu Yönetmeliğin, █████/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesine dayanılarak hazırlandığı, yine anılan yönetmeliğin 2. maddesinde Yönetmeliğin, özürlülere sağlanan haklardan ve verilecek hizmetlerden yararlanmak üzere istenilen özürlü sağlık kurulu raporları ile özürlü sağlık kurulu raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarını ve özürlülerle ilgili sınıflandırma ve ölçütleri kapsadığı düzenlenmiştir. Buna göre -adli tıp öğretisinde de kabul edildiği üzere- Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, amaç ve kapsam olarak tazminat hukuku ilkeleri bağlamında hükümler içerip haksız fiile maruz kalan kişideki travmatik lezyonlar ile birlikte meslek veya iş türü, meslek grup numaraları, iş kolları ve kişilerin yaşlarına yönelik ayrı ayrı cetveller içermekte ve bu itibarla tıbbi kıyas/takdir metoduna elverişli olması nedeniyle bilirkişinin/adli tıp uzmanının yorumuna olanak vermektedir. Buna karşılık Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik ise kişinin maruz kaldığı haksız fiil ve bunun sonucu olarak mesleğinde kazanma gücünü hangi oranda kaybettiğini belirlemekte yeterli olmayıp daha ziyade kişide bulunan sistematik hastalıkları ön plana çıkarmakta, malulen emeklilik, vergi indirimi, bakım ücreti, özel eğitim ve özel donanımlı araç kullanımına yönelik olup tazminat hesabında asıl önem arz eden yaş, sanat, meslek, meslek grubu gibi faktörlerin hesaplamada değerlendirilmemesinden dolayı tazminatın unsurlarını ve hak edilen tazminatın belirlenmesinde yeterli ve gerekli parametreleri içermediği için yeterli olmamaktadır.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan ve davacının %10.3 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı, iyileşme süresinin olay tarihinden itibaren 9 aya kadar uzayabileceğini tespit eden Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu tarafından düzenlenen █████/2019 tarihli maluliyet raporunun davacının kaza nedeniyle düzenlenen tüm tıbbi belgeleri incelenerek, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerinden yararlanılmak suretiyle düzenlendiği anlaşılmakla maluliyet raporuna yönelik istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

Yargıtayın güncel içtihatları gereğince TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi uygulanarak düzenlenen aktüer bilirkişi ek raporunun hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmamaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesi ve eki Cetvel uyarınca; bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.

Somut olayda; bisiklet sürücüsü davacının kaza tespit tutanağına göre kask takmadığı, davacının koruyucu başlık (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu kabul edilerek TBK’nin 52. maddesi gereğince %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerekirken, bu hususun gözetilmemiş olması doğru olmamış, davalı ... vekilinin müterafik kusura yönelik istinaf itirazı yerinde görülmüştür.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

A-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile

Yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının, HMK'nin 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına,

Buna göre:

1-Maddi tazminat davasının kabulüne,26.787,80 TL maddi tazminatın (davalı ... 21.430,24 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılar ... ve ...'dan haksız fiil tarihi olan █████/2016 tarihinden, davalı ...'den poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihinden (█████/2018) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

2-Manevi tazminat davasının kısmen kabulüne, davacı için 6.000 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan haksız fiil tarihi olan █████/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

3-Harçlar Kanunu uyarınca maddi tazminat davasında hükmolunan miktara göre alınması gereken 1.829,87 TL karar ve ilam harcından (davalı ... 1.463,90 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla), peşin yatırılan karar ve ilam harcından maddi tazminat davasına isabet eden 78,15 TL peşin harç ve 88 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 166,15 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.663,72 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

4-Harçlar Kanunu uyarınca manevi tazminat davasında hükmolunan miktara göre alınması gereken 732 TL karar ve ilam harcından, peşin yatırılan karar ve ilam harcından manevi tazminat davasına isabet eden 437,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 294,40 TL harcın davalı ... ve davalı ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yatırılan 35,90 TL başvurma harcı, 515,75 TL peşin harç, 88 TL ıslah harcı ve 5,20 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 644,85 TL harcın (davalı ... 207,25 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından sarf olunan 1.087 TL ATK Trafik İhtisas Kurulu rapor ücreti, 700 TL bilirkişi rapor ücreti, 613,25 TL posta, tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 2.400,25 TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 445,16 TL'sinin (davalı ... 363,70 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalılar tarafından sarf olunmuş yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

8-Maddi tazminat davası yönünden ilk derece mahkemesinin karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 4.918,17 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

9-Manevi tazminat davası yönünden ilk derece mahkemesinin karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/1. maddesi gereğince belirlenen 4.080 TL vekalet ücretinin davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

10-İlk derece mahkemesi hükmünü tekrarla, kendisini vekil ile temsil ettiren davalılar ... ve ... vekili lehine red olunan dava değerine göre yürürlükte bulunan AAÜT gereğince takdir olunan 4.080 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalılara ödenmesine,

11-Taraflarca dava dosyasına yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nin 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra yatırana iadesine,

B-İstinaf İncelemesi Bakımından:

1-Davalı ... tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istem halinde ilk derece mahkemesi tarafından iadesine,

2-İstinaf aşamasında davalı ... tarafından yapılan 80,10 TL posta ve tebligat gideri ile 162,10 TL istinaf başvuru harcının davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,

3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

4-İstinaf için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde, dairemize ya da bulunulan yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilecek dilekçeyle Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.█████/2026