Uzman onbaşının görevle ilişkisi yeterince araştırılmadan istirahat sürelerini aştığı gerekçesiyle sözleşmesinin hukuka aykırı feshedilmesi üzerine açılan davanın temyiz incelemesi.
Özet: Bir piyade uzman onbaşının, bir yıllık sürede aldığı toplam 97 günlük istirahat ve hava değişimi süresinin mevzuattaki üç aylık sınırı aşması gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi işlemine karşı açtığı iptal davasında, ilk derece mahkemesi, idarenin davacının rahatsızlığının görevinin niteliğinden veya meslek hastalığından kaynaklanıp kaynaklanmadığına ilişkin yeterli inceleme ve araştırma yapmaksızın, ayrıca davacının göreve sağlam başlamış olmasına rağmen, görevden kaynaklanmadığına dair kesin bir rapor olmaksızın fesih işlemini tesis etmesini hukuka aykırı bularak işlemi iptal etmiş, bu karar bölge idare mahkemesince de istinaf başvurusunun reddiyle hukuka uygun görülmüştür.
T.C.
D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Hakkari ili, Dağ ve Komando Tugay Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, son bir yılda aldığı istirahat ve hava değişimi süreleri toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacının, bel ağrısı tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 2 gün ve █████/2019 tarihinden itibaren 5 gün, anksiyete bozukluğu tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün, depresif bozukluk tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün ve █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün olmak üzere toplam 97 gün istirahat raporu aldığının görüldüğü, █████/2020 tarihli ara kararıyla, Mersin Toros Devlet Hastanesinden, "davacının evvelce hakkında verilmiş olan sağlık raporlarında belirtilen rahatsızlıklarının yerine getirdiği görevin niteliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, uzun süreli bir tedaviyi gerektirip gerektirmediği ve davacının iyileşme sürecinin devam edip etmediği" hususlarının sorulduğu, hastane tarafından gönderilen ... tarih ve ... sayılı Sağlık Kurulu Raporunda, "belirtilen hastalıkların görevinden kaynaklanıp, kaynaklanmadığını anlamak için en az 3 (üç) ay süreyle takibiyle karar önerildi" ifadelerine yer verilmesi üzerine █████/2020, █████/2021 ve █████/2021 tarihli ara kararlarıyla, davacının üç aylık takibi yapılarak ara kararında belirtilen hususlara cevap verilmesinin istenilmesi üzerine, Mersin Toros Devlet Hastanesinin... tarih ve ... sayılı Sağlık Kurulu Raporunda "yakınmalarının sadece görevin niteliğinden kaynaklanıp kaynaklanmayacağının bilinemeyeceği, kişinin rahatsızlığının uzun süreli tedaviyi gerektirmediği, şu haliyle iyilik hali (remisyonda) devam etmektedir" ifadelerine yer verildiğinin görüldüğü, bakılan davada, davacının rahatsızlığının görevinden kaynaklanmadığı değerlendirildiğinden ifadelerine yer verilmek suretiyle, dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekle birlikte, bu yönde alınan herhangi bir sağlık kurulu raporunun ve/veya görüşün dava dosyasında bulunmadığı, anılan değerlendirmenin ne şekilde yapıldığının anlaşılamadığı, davacının görevine başlatılmadan önce adaylık süresinde aldırılan sağlık kurulu raporunda "uzman erbaş olur, komando olur, paraşütle atlar" ifadelerinin yer aldığı, dolayısıyla davacının göreve başlarken sağlam olduğunun kabulü gerektiği, diğer taraftan Mahkemece aldırılan sağlık kurulu raporunda; davacının hastalığının sadece görevin niteliğinden kaynaklanıp kaynaklanmayacağının bilinemeyeceği ifadelerine yer verildiği görüldüğünden, davalı idare tarafından dava konusu işlem tesis edilmeden önce yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan, davacının rahatsızlığının görevinden kaynaklanmadığına ilişkin herhangi bir rapor ve/veya görüş aldırılmadan, dava konusu işlemin tesis edildiği, davacının hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı hesaplanırken, davacının rahatsızlığının görevin niteliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, herhangi bir meslek hastalığı kapsamında olup olmadığı dikkate alınmadan, eksik inceleme ve araştırma sonucunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı adına düzenlenen sağlık raporlarının üç ayı geçtiğinin sabit olduğu ve görevinden kaynaklanmadığı, davacının rahatsızlığının ilgili mevzuatta belirlenen uzun süre tedaviyi gerektiren hastalıklar kapsamında olmadığı, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Hakkari ili, Dağ ve Komando Tugay Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, son bir yılda aldığı istirahat ve hava değişimi süreleri toplamının üç ayı geçtiğinden bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle, temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun ''Hizmet süresi'' başlıklı 5. maddesinde; ''Uzman erbaşlar; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlar ve Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilirler. (...)'' hükmüne, ''Tedavi'' başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; ''Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilenler hariç olmak üzere, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.█████/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Tedavi" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin tüm sağlık işlemleri hakkında, 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlardan barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmez, izinli sayılırlar. Ayrıca, kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez. Sıhhî arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanır....'' düzenlemesine yer verilmiş olup; Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölüm 6. Kısım (b) bendinde de, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesine uygun düzenlemeler yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat süresinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği kurala bağlanmış olmakla birlikte, aynı düzenlemede bu kurala bir takım istisnalar getirilmiş, bu doğrultuda; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi tahdidi olarak sayılan ve uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabileceği ve bunların Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilemeyeceği hükme bağlandığı görülmekle birlikte, Kanun hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık süreninin hesabına dahil edilmeyeceği, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan uzman erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı açıktır.Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporların incelenmesi neticesinde; davacının, bel ağrısı tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 2 gün ve █████/2019 tarihinden itibaren 5 gün, anksiyete bozukluğu tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün, depresif bozukluk tanısıyla █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün ve █████/2019 tarihinden itibaren 30 gün olmak üzere toplam 97 gün istirahat raporu aldığı, farklı hastaneler tarafından düzenlenen söz konusu raporların hiçbirisinin içeriğinde, davacıya konulan tanının uzun süreli bir tedaviyi gerektirdiğine yönelik herhangi bir ibarenin yer almadığı görülmüştür.Bu durumda, davacı ile ilgili olarak düzenlenen istirahat raporlarının süresinin toplamının, en son aldığı istirahat raporundan başlamak üzere geriye doğru son bir yıl içinde üç ayı geçtiğinin sabit olduğu, raporlara konu rahatsızlığının, ilişiklerin kesileceğini düzenleyen kuralın istisnaları arasında yer verilen, görev sırasında veya görev dışında göreviyle alakalı bir durumdan kaynaklandığına yönelik bir tespit yapılmadığı gibi, İdare Mahkemesince Mersin Toros Devlet Hastanesinden alınan █████/2021 tarihli "Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporun"nda, "kişinin rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektirmediği" yönünde tespite yer verildiği, dolayısıyla; durumunun "kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilir ve bunların da ilişikleri kesilmez." düzenlemesi kapsamında değerlendirilecek bir yönünün de bulunmadığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY :Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı hukuka ve usule uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyorum.