Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, muayene eldiveni tedariki sözleşmesinden kaynaklanan gecikme cezası menfi tespit davasında zorunlu arabuluculuk şartı bekletici mesele olarak ele alındı.
Özet: Bu gerekçeli karar, bir kamu kurumu tarafından, "muhtelif cins muayene eldiveni" tedariki sözleşmesinden kaynaklanan gecikme cezası nedeniyle uygulanan 12.968.690,13 TLlik haksız ceza ve mahsup edilen 157.398,00 TLnin iadesi talebiyle açılan menfi tespit ve istirdat davasını ele almaktadır; davacı şirket, eksik mal tedariki gerekçesiyle haksız yere cezalandırıldığını iddia ederek, söz konusu cezanın butlanıyla borçsuzluğunun tespitini ve kesintilerin iadesini talep etmektedir; mahkeme, dosyanın görevsizlik kararı sonrası kendisine ulaştığını, davanın ticari niteliği gereği görevli olduğunu belirtirken, davacının görevsizlik kararı sonrası gerçekleştirdiği arabuluculuk başvurusunun bekletici mesele yapılmasını talep etmesi üzerine, Türk Ticaret Kanununun parasal alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabuluculuğu dava şartı kılan 5/a maddesi hükmünü değerlendirmeye başlamıştır.
T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/7 Esas - 2025/2
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2025/7 EsasKARAR NO : 2025/2....DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVACININ TALEBİ: Davacı vekili ...sunduğu dava dilekçesinde özetle ; davacı şirket ile davalı arasında, ... bağlı sağlık tesisleri ile üniversite hastanelerinin ihtiyacına binaen, son teklif verme tarihi 17.05.2024 olarak ihalesine çıkılan "muhtelif cins muayene eldiveni" ile ilgili olarak; 07.08.2024 tarih ve ... sayılı sözleşme akdedildiğini, İşbu sözleşme ile ... Bakanlığına bağlı sağlık tesisleri ile üniversite hastanelerinin 1.Kısım ...Bölgeleri için mal tedariki, müvekkil şirkete ihale ve sipariş edildiğini, ürünlerin davalı ...'ya ve ilgili sağlık birimlerine teslim edildiğini, davalının 17.10.2024 tarihli dilekçesi ile kendisinden sözleşme gereği teslimi istenen eksik malları, 23.10.2024 tarihi mesai bitimine kadar tamamlayıp teslim edeceğini, davalı idare ile yapmış olduğu görüşme ve müzakereler neticesi taahhüt ettiğini ve sonuç olarak, sözleşme gereği, bu şekilde etiketlenen eksik ürünleri teslim ederek, davacının sözleşmeden kaynaklı tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, davalı ...'nun, dağıtıma soktuğu 18.10.2024 tarihli yazısıyla, ilgili birim ve kurumlara, davacıya, ... gönderilen bildirimle, eksik mallar yönünden, 10 gün ek süre verildiğini beyan ettiğini, davacı firma yetkililerininde bu son verilen 10 günlük süreyide dikkate alarak; talep ve beyanlarının kabul edildiği ve bu şekilde beklendiği düşüncesiyle, eksik mal tedariğini gereği gibi ve ilk fırsatta, kendisine noterden gönderilen bildirimin tebliğini beklemeksizin, her halükarda verilen 10 günlük süre içerisinde, 23.10.2024 tarihine kadar, son süratle karşıladığını ancak, davacı şirketin, Kasım 2024 hak edişinin ödenmemesi ve 25.11.2024 tarihli e-posta ile aleyhine 12.968.690,13 TL gecikme cezası tahakkuk ettirildiğini, bunun 157.398,00 TL'sinin, Kasım 2024 alacak hakedişlerinden mahsup edildiğini, kalan sözde 12.811.292,13 TL cezanın ise ivedi olarak ödenmesi hususunu içerir yazıyı, mail yoluyla tefhim ettiğini ve davacı şirket aleyhine gecikme cezası uygulandığını belirterek; öncelikle İİK 72/2 maddesi doğrultusunda, nakit veya banka teminat mektubu niteliğindeki teminat karşılığında, ... sayılı ve 12.968.690,13 TL bedelli gecikme cezasının istirdat edilen 157.398,00 TL'den sonra kalan 12.811.292,13 TL'lik kısmı yönünden, uygulamasının durdurulması yönünde dava neticeleninceye dek ihtiyati tedbir kararı verilmesini, fazlaya dair talep dava ve sair hukuksal hakları saklı kalmak kaydıyla; davacı şirket aleyhine, davalı ... tarafından verilen 12.968.690,13 TL tutarındaki gecikme cezası yönünden, haksız cezanın butlanıyla, bu miktar yönünden müvekkilin borçsuzluğunun, tespitine davacının hak edişinden istirdat edilen 157.398,00 TL'nin, davacı şirkete iade ve ödenmesine hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Tensiben karar verildiğinden cevap dilekçesi sunulmamıştır.DELİLLER VE DEĞERLENDİRME:Dava ; taraflar arasında akdedilen "muhtelif cins muayene eldiveni" sözleşmesi gereği davalı tarafça sözleşmeye istinaden uygulanan 2.968.690,13 TL tutarındaki gecikme cezası yönünden davacının borçlu olmadığının tespiti istemiyle açılan menfi tespit davası , davacının hak edişinden istirdat edilen 157.398,00 TL yönünden ise davacı şirkete iade ve ödenmesi istemine ilişkin istirdat davası niteliğindedir. ... sayılı görevsizlik kararı ile dosya mahkememize gönderilmiştir.Davacı ile davalı davalı ...tacir olup dava konusu uyuşmazlık tarafların ticari ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan mahkememizin davaya bakmakla görevli olduğu anlaşılmıştır. (... ve benzeri kararları ) Davacı vekili 06.01.2025 tarihli dilekçesi ile görevsizlik kararından sonra 27.12.2023 tarihinde ... numarası ile arabuluculuk başvurusu yaptıklarını bu hususun bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5. maddesinde sonra gelmek üzere █████/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı yasanın 20. ile 5/A maddesi eklenmiş olup bu maddeye göre Türk Ticaret Kanunun 4. Maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari ticari davalardan , konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında arabuluculuya başvurulmuş olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Kabul tarihi 28.03.2023 olan 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 31.maddesi ile 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiş olup ayni yasanın geçici 1. Maddesi ile "... 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesinin birinci fıkrası ile 7036 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen menfi tespit ve istirdat davaları hakkındaki hüküm, 1/9/2023 tarihinde ve sonrasında açılacak davalar hakkında uygulanır. " hükmü getirilmiş olduğundan TTK’nın 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda konusu para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı haline getirilmiş olup, aynı yasal düzenlemenin 23. maddesinde 6325 sayılı Kanuna eklenen 18/A maddesiyle arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiştir . 6325 sayılı HUAK'na "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlığı ile 18/A maddesi eklenmiş olup, 6325 sayılı HUAK'nın 18/A maddesinin 2. fıkrasında; "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." düzenlemesi bulunmaktadır.Bir davanın ticari dava olup olmadığını, davanın açıldığı mahkeme değil, nizanın içeriği belirler. Niza, ticari dava niteliğinde ise ticaret mahkemelerinde açılması gerekir. Ticaret mahkemesinde açılması gereken bir davanın, hukuki yanılgıyla başka bir mahkemede açılması, o davanın ticari dava vasfını ve ticari dava vasfına bağlanan dava şartlarını ortadan kaldırmaz. Mahkemelerin görevine ilişkin kurallar (önceden) kanunla düzenlenmiş, net kurallar olup yoruma açık değildir. Dolayısıyla mahkemelerin görevine ilişkin yapılan hukuki hatalar, o davanın, dava şartını ortadan kaldıran bir durum olarak kullanılamaz.Bu durumda, yukarıda yer verilen yasal mevzuat ve açıklamalara göre her iki tarafın tacir ve ticari işletmesiyle ilgili olan nispi ticari davada davanıın asliye hukuk mahkemesinde açıldığı, asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik kararından sonra davacı tarafından arabulucuya başvurulduğu, dava tarihinin 6100 sayılı yasanın 118. Maddesi gereğince davanın asliye hukuk mahkemesinde davanın açıldığı tarih olduğu, davacı tarafından, 6325 sayılı HUAK'nın 18/A, 2 fıkrasına göre dava açılmadan önce, arabulucuya başvurulmadığının sabit olduğundan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5/A maddesinin 1. Fıkrası ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabulucuk Kanununa 7155 sayılı yasanın 23. Maddesi ile eklenen 18/A-2 maddesi ve 7445 sayılı yasa ile eklenen 31. Madde ve Geçiçi 1. Madde gereğince bu husus mahkememiz acısından özel dava şartı olduğundan ve dava şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından HMK 114 ve 115. Maddeleri gereğince davalı aleyhine açılan dava yönünden dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir.( ... ve benzeri)HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine,2-Alınması gerekli 615,40TL'nin harçtan dava açılırken alınan 221.472,81TL peşin harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 220.857,41 TL 'nin talep halinde yatırana iadesine, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK'nın 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine, Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yokluğunda HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize .... ilgili Hukuk Dairesine gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.█████/2025... E-İmzalıdır