Muvazzaf astsubayın deneme süresi sonrası terhis işleminin iptali ve maddi tazminat talebinin Danıştay tarafından temyiz incelemesi.
Özet: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak atanan davacının, bir yıllık deneme süresi tamamlandıktan sonra meydana gelen olaylara dayanılarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden terhis edilmesini hukuka aykırı bulan Bölge İdare Mahkemesi, idarenin takdir hakkını süresi dışında kullandığı ve terhis işlemine dayanak gösterilen değerlendirmelerin yetersiz olduğu sonucuna vararak söz konusu işlemi iptal etmiş; davacının tahsil edilen parasal zararının yasal faiziyle iadesine hükmetmiş, ancak manevi tazminat talebini, işlemin ağır bir hukuka aykırılık teşkil etmediği gerekçesiyle reddetmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve TCG Sancaktar Komutanlığında seyir astsubay çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesine göre, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı uyarınca terhis edilmesine yönelik işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle uğranılan 5.748,19 TL maddi 10.000'00 -TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine, askerlik görevinin sona erdirildiği █████/2019 tarihinden bugüne kadar olan mali ve özlük haklarının iadesine, bu sürenin fiili hizmet süresine eklenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla; davacının bir yıllık deneme süresi içerisinde astsubaylık branşı ile ilgili iki sınavdan başarısız olduğu, yine deneme süresi içerisinde amirine saygısızlıkta bulunduğundan bahisle disiplin cezası ile cezalandırıldığı ve sicil amirleri tarafından davacının niteliğinin silahlı kuvvetlerde kalmasına uygun olmadığı yönünde kanaate varılmış olduğu hususları ile davacının yürütmesi öngörülen kamu görevinin niteliği ve ciddiyeti dikkate alındığında, terhis edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının █████/2018 tarihinde muvazzaf astsubay olarak nasbedildikten sonra TCG Sancaktar Seyir Branşı Seyir Astsubayı olarak atanarak █████/2018 tarihinde görevine başladığı, dolayısıyla 1 yıllık deneme süresinin █████/2018 tarihinden itibaren başlayarak █████/2019 tarihinde son bulduğu görüldüğünden, bahsi geçen tarihten sonra (█████/2019 tarihinde) yapılan sınavlar ve (█████/2019 tarihinde) verilen disiplin cezası ile █████/2019 tarihinde düzenlenen nitelik belgesine dayalı olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden re'sen ilişiğinin kesilmesine imkan bulunmadığı, davacının göreve başladıktan sonra katıldığı Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Güverte Sınıf Okulları Komutanlığında açılan ve █████/2018 tarihinde son bulan Seyir Astsubayı Görev Öncesi (Genel MYO Kaynaklı) Kursunu başarı ile bitirdiği, 1 yıllık deneme süresinden sonra verilen disiplin cezasının disiplin kurallarına uyarlığı ve itaatine zayıf not verilmesinin dayanağı olamayacağı, sonuç olarak davalı idarenin bir yıllık deneme süresine ilişkin takdir hakkının bulunduğu açık ise, de dosyada yer alan bilgi belgelerden davacıya takdir edilen orta ve zayıf notların dayanağının anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda ortaya konulamadığı gibi, aksi yönde bilgi ve belgelerin (sicil notu, takdirname, başarılı olduğu kurslara ilişkin kurs bitirme belgeleri vb.) bulunması dikkate alındığında tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer yandan, hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlem nedeniyle davacıdan aylıkları dışında kendisine Devletçe yapılan ve █████/2019 tarihli belge tahsil edilen 5.748,19-TL masrafların, dava tarihi olan █████/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, iptal edilen işlemin, davacının maddi ve manevi zarara uğratılması, davacıya elem ve ızdırap yaşatılması kastı ve maksadıyla yapılan bir işlem olmayıp, aksine idarenin takdir hatasına düşerek tesis ettiği bir işlem olması ve hukuka aykırılık durumunun ağır nitelikte olmaması nedenleriyle, manevî tazminata hükmedilme koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmakla, manevi tazminat isteminin reddi gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İdare Mahkemesi kararının "işlemin iptali ile maddi zararının ödenmesi talebinin reddine" ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, maddi tazminat isteminin kabulü ile davalı idare tarafından davacıdan tahsil edilen 5.748,19-TL'nin davanın açıldığı █████/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacının 10.000,00-TL manevi tazminat istemi yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENEİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve TCG Sancaktar Komutanlığında seyir astsubay çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesine göre, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı uyarınca terhis edilmesine yönelik işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle uğranılan 5.748,19 TL maddi 10.000'00 -TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine, askerlik görevinin sona erdirildiği █████/2019 tarihinden bugüne kadar olan mali ve özlük haklarının iadesine, bu sürenin fiili hizmet süresine eklenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 67. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri için muvazzaf astsubay kaynakları; a) Astsubay meslek yüksek okulları, b) Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okulları, c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen fakülte, yüksek okul ve meslek yüksek okullarıdır." kuralı; "Temin ve yetiştirme" başlıklı 68. maddesinde, "Muvazzaf astsubay olabilmek için; ... c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına eğitim göreceklerin önlisans eğitimine gönderilmeleri ile askeri eğitimleri ve bu eğitimleri sırasında yapılacaklara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacak şartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir. Uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden bu madde hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur...''kurallarına yer verilmiştir.926 sayılı Kanun'un 68. maddesine dayanılarak hazırlanan █████/2004 tarih ve 25475 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte olan Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği'nin "Deneme Süresi" başlıklı 11. maddesinde, ''926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı Kanunla değişik 68 inci maddesi gereğince; uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere en az iki yıl süreli yüksekokul, meslek yüksekokulu veya fakülteleri kendi nam ve hesabına bitirenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Atandığı görevde bir yıllık deneme süresine tâbi olacakların, deneme süresinin başlangıcı olarak, atandığı göreve başlama tarihi esas alınır. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hâli görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil olunur. Bu şekilde ilişiği kesilenler, başka askerî öğretim kurumlarına alınamazlar ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde muvazzaf olarak istihdam edilemezler. 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu hükümleri saklıdır.'' kurallarına yer verilmiştir. DKY51-20 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Temini ve Statüler Arası Geçiş Yönergesi'nin, "TSK'dan Ayrılma/Ayırma İşlemleri" başlıklı 9. maddesinde, "a. Fakülte ve yüksek okulları kendi nam ve hesabına bitirerek muvazzaf astsubay nasbedilenler askeri eğitimleri müteakip, atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar..." kuralı öngörülmüştür. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde; dış kaynaktan nasbedilen muvazzaf astsubayın 1 yıllık deneme süresine tabi olduğu, bu sürenin başlangıç tarihinin ise atandığı ilk görev yerine fiilen başlama tarihi olduğu anlaşılmaktadır.Bakılan uyuşmazlıkta; davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca, dış kaynaktan astsubay olarak temin edildiği, Temel Askerlik ve Astsubay Nosyonu Kazandırma eğitiminin ardından █████/2018 tarihinde astsubay olarak nasbedildiği, █████/2018 tarihine kadar Karamürselbey Eğitim Merkezi Sınıf Okulları Kursiyer Tabur Komutanlığında mesleki kurslara gönderildiği ve █████/2018 tarihinde başladığı ilk görev yeri olan TCG Sancaktar Komutanlığında seyir astsubayı olarak görev yapmakta iken, deneme süresi içerisinde düzenlenen Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalmasının uygun olmadığına ilişkin █████/2019 tarihli nitelik sicil belgesi gereğince dava konusu Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Davacının nasıp tarihi sonrasında, sınıf eğitimi ve çeşitli kurslara katılmış olduğu, █████/2018 tarihinde ilk görev yerine başlamış olduğu dikkate alındığında, davacı için deneme süresinin anılan tarihten itibaren başlayacağı açıktır.Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca █████/2018 - █████/2019 tarihleri arasında, 1 yıllık deneme süresi içinde olduğu anlaşılan davacının, hakkında düzenlenen █████/2019 tarihli nitelik belgesinin de, █████/2019 tarihli ilişik kesme işleminin de yasal süresinde olduğu görülmektedir. Bakılan uyuşmazlıkta, davacının; deneme süresi içerisinde (█████/2018 - █████/2019); "Amirine saygısızlık" fiili nedeniyle █████/2019 tarihinde 1/20 aylık kesme disiplin cezası ile cezalandırıldığı, █████/2019 tarihinde katıldığı "Astsubay Personel İçin Gemi Kuruluş Kurallar/Gemi Bilgi Kitabı" adlı dersin sınavından 100 üzerinden 25 puan, █████/2019 tarihinde katıldığı "Seyir Branşı" sınavından 100 puan üzerinden 42 puan alarak başarısız olduğu, deneme süresi sonunda davacının sıralı sicil amirleri tarafından düzenlenen ''orta'' ve ''zayıf'' olarak değerlendirilen nitelikler ve sonucunda ise Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalmasının uygun olmadığına ilişkin nitelik sicil belgesi uyarınca, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvetler Personel Kanunu'nun 68 maddesinin dördüncü fıkrasına göre görevine son verilmesine ilişkin █████/2019 tarihli işlemle ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır. Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personelin seçiminde hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde titiz davranılmasının kabulünün gerektiği, deneme süresinin amacının da kamu hizmetinin daha iyi yürütülmesini sağlamak için emsalleri arasında liyakati üstün ve göreve daha uygun olanları seçmek, ilgili kadrolarda istihdamını sağlamak ve kamu hizmetini en verimli şekilde yerine getirmeyi temin olduğu dikkate alındığında, aday personelin her askerde bulunması gerekli milli, manevi, kişisel, ve mesleki vasıfları taşıyıp taşımadığının ve bu niteliklerin görev süresi içinde mevcudiyetinin korunması değerlendirilmesinin de; ancak, deneme (adaylık) süresi içinde birebir müşahade (gözlem) ile ortaya konulabileceği, bu tür atamalarda, görev yapacağı personeli seçme/seçmeme/daha uygun personel seçebilme konusunda kendisine değerlendirme ve takdir hakkı verilen idarenin, davacının deneme süresi içerisinde yukarıda yer verilen disiplin cezası, sınavlarda aldığı puanlar ve sıralı sicil amirleri eğerlendirmeleri dikkate alındığında, bu değerlendirme hakkını ilgili mevzuat çerçevesinde objektif olarak kullandığı (subjektif kullanıldığının ortaya konulamadığı) anlaşıldığından, davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, maddi tazminat isteminin kabulü, davacının 10.000,00-TL manevi tazminat istemi yönünden ise istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü, İdare Mahkemesi kararının "işlemin iptali ile maddi zararının ödenmesi talebinin reddine" ilişkin kısmının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, maddi tazminat isteminin kabulü ile davalı idare tarafından davacıdan tahsil edilen ...-TL'nin davanın açıldığı █████/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi, davacının ...-TL manevi tazminat istemi yönünden ise istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz eden kısmının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.