Danıştay 12. Daireden 926 sayılı Kanunun 68. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı gerekçesiyle deneme süresi dolmadan ilişiği kesilen muvazzaf astsubayın durumu hakkında karar.
Özet: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak atanan davacının, kanuni bir yıllık deneme süresi dolmadan Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesi işleminin hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği ve parasal haklarının ödenmesine hükmedildiği ilk derece ve bölge idare mahkemesi kararlarının, davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Danıştay tarafından incelenmekte olan bir uyuşmazlık söz konusudur.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığında astsubay çavuş olarak görev yapan davacının Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesine göre astsubay nasbedilenlerin, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulacağı, bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler veya deneme süresinin bitiminden önce temin şartlarını taşımadığı anlaşılanlar ya da bu şartları kaybedenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği hüküm altına alınmış olup, █████/2019 tarihinde astsubaylığa nasbı yapılan davacı hakkında ilgili Kanun'da ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe giren ilgili Yönetmelik'te öngörülen bir yıllık deneme süresi sonunda bir değerlendirme yapılarak işlem tesis edilmesi gerekirken, █████/2019 tarihinde bir yıllık deneme süresi sona ermeden önce tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; yapılan açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, davalı idare tarafından, davacının temel askerlik ve astsubay nosyonu kazandırma eğitimini bitirdikten sonra atandığı görevindeki bir yıllık deneme süresi sonunda yeniden değerlendirme yapılacağının açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen, Deniz Hava Komutanlığı Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığında astsubay çavuş olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden re'sen ilişiğinin kesilmesine ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu karar nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların hakediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 67. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri için muvazzaf astsubay kaynakları; a) Astsubay meslek yüksek okulları, b) Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okulları, c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen fakülte, yüksek okul ve meslek yüksek okullarıdır." kuralı; "Temin ve yetiştirme" başlıklı 68. maddesinde, "Muvazzaf astsubay olabilmek için; ... c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına eğitim göreceklerin önlisans eğitimine gönderilmeleri ile askeri eğitimleri ve bu eğitimleri sırasında yapılacaklara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacak şartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir. Uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden bu madde hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur...'' kurallarına yer verilmiştir.926 sayılı Kanun'un 68. maddesine dayanılarak hazırlanan █████/2004 tarih ve 25475 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği'nin "Deneme Süresi" başlıklı 11. maddesinde, ''926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı Kanunla değişik 68 inci maddesi gereğince; uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere en az iki yıl süreli yüksekokul, meslek yüksekokulu veya fakülteleri kendi nam ve hesabına bitirenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Atandığı görevde bir yıllık deneme süresine tâbi olacakların, deneme süresinin başlangıcı olarak, atandığı göreve başlama tarihi esas alınır. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hâli görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil olunur. Bu şekilde ilişiği kesilenler, başka askerî öğretim kurumlarına alınamazlar ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde muvazzaf olarak istihdam edilemezler. 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu hükümleri saklıdır.'' hükümlerine yer verilmiştir. █████/2007 tarih ve 26559 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği'nin, "Başarısızlığın tespiti" başlığını taşıyan 19. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren personelin eğitim-öğretimlerinde; a) Beş veya daha fazla ders/blok dersten başarısız olanlar, b) Eğitim-öğretim süresi içerisinde, başarısız olduğu herhangi bir ders/blok dersin bütünleme sınavından geçer not (60) alamayanlar, c) Eğitim-öğretim süresi içinde iki defa kopya yapanlar, ç) Geçerli mazereti olmadan iki defa sınava girmeyenler, d) Bir veya daha fazla dersten, toplam olarak en fazla üç defa sınav kâğıdını boş verenler (Tartışmalı durumlarda sınav kağıdının boş olarak verilip verilmediğine Öğretmenler Kurulunca karar verilir), e) Çeşitli sebeplerle eğitim-öğretim süresinin ders yapılan günlerinin üçte birine katılmayanlar, başarısız sayılırlar ve kurs kaybederler. (2) Devam edilmeyen ders günlerinin tespitinde; bir günde üç derse katılmayanlar yarım gün, dört veya daha fazla derse katılmayanlar tam gün devamsız sayılır. (3) Temel eğitim-öğretim ile bunların dışındaki eğitim-öğretim veya kurslarda başarısızlığın tespiti yönergeler ile düzenlenir."; aynı Yönetmeliğin, "Başarısız olanlar hakkında yapılacak işlemler" başlığını taşıyan 20. maddesinde ise, "(1) 19 uncu maddede açıklanan durumlardan biri nedeniyle eğitim-öğretimi başaramayanlar hakkında yapılacak işlemler şunlardır: ... ç) Astsubaylar; 1) Temel eğitim-öğretimdeki Astsubay Meslek Yüksek Okulu mezunu astsubaylar; müteakip eğitim-öğretim yılında açılacak astsubay temel eğitim-öğretimine katılmak üzere atama işlemine tabi tutulur. İkinci defa eğitim-öğretime katılan bu astsubaylardan herhangi bir sebeple eğitimlerini tamamlayamayanların okul ile ilişkileri kesilir. 2) Dış kaynaktan temin edilen muvazzaf/sözleşmeli astsubay adaylarından temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitiminin, toplam eğitim yapılan ders gün sayısının üçte bir (1/3) ine herhangi bir sebeple katılmayanlar başarısız sayılır ve Silahlı Kuvvetler ile ilişiği kesilir. 3) Uzman jandarma/uzman erbaş kaynaklı adaylar, eğitim ve öğretimde başarısız oldukları takdirde müteakip döneme iştirak ettirilmezler ve kıt'alarına iade edilirler. Bu durumda bulunanlar müteakip dönemlerde yeniden astsubay olmak üzere müracaat edemezler. Bunlardan geçerli özürleri ve sağlık nedenleriyle başarısız olanlar açılacak ilk eğitim-öğretim dönemine planlanırlar. Bu dönemde de başarısız olanların sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıkları ile ilişikleri kesilerek uzman jandarma kaynağından gelenler kıt’alarına, uzman erbaşlar ise çalışmak istemeleri halinde eski birliklerine iade edilir. 4) Çeşitli nedenlerle sınıfı değiştirilen astsubayların tertip edildikleri eğitim-öğretimde başarısız olmaları durumunda müteakip dönemin eğitim öğretimine katılmaları sağlanır. Bu dönemde de başarı gösteremeyenlerin sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıklarıyla ilişikleri kesilir. 5) Blok eğitimi uygulayan sınıf okulları/eğitim merkez komutanlıklarında eğitim-öğretim yılının herhangi bir safhasında başarısızlıkları kesinleşerek eğitim-öğretimden ayrılacak öğrenci / kursiyerlerin tâbi tutulacakları işlemler yönergeler ile düzenlenir..."kurallarına yer verilmiştir. DKY51-20 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Temini ve Statüler Arası Geçiş Yönergesi'nin, "TSK'dan Ayrılma/Ayırma İşlemleri" başlıklı 9. maddesinde; "a.Fakülte ve yüksek okulları kendi nam ve hesabına bitirerek muvazzaf astsubay nasbedilenler askeri eğitimleri müteakip, atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar." b. Adaylardan; (1) Askeri eğtimlerde başarı göstermeyenlerin, (2) Eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevlerde bir yıllık deneme/adaylık süresi sonunda TSK'ne uyum sağlamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlerin, (3) Deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin TSK'den ilişikleri kesilir. C. silahlı Kuvvetlere uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlere deneme süresi içinde liderlik ve danışmanlık faaliyetleri ile destek olunur; buna rağmen ........ astsubaylık nitelikleri yönüyle hedeflenen düzeye ulaşamayanlar her fırsatta ikaz edilir, bu gibiler hakkında yapılan her türlü işlem belgelendirilir. Ç. Dış Kaynaktan temin edilen tüm astsubaylar için deneme sürelerinin dokuzuncu ayı içerisinde örneği EK-A'da bulunan nitelik belgesi tanzim edilerek silsile yoluyla Dz.K.K.Per.Bşk.lığına gönderilir. Silahlı Kuvvetlere uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler için düzenlenen nitelik belgelerine haklarında yapılan işlemlere ilişkin belgeler eklenir. Nitelik belgeleri Per.Atm.D.Bşk.lığı tarafından değerlendirilerek Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilecekler hakkında Komutan Onayı alınır. (...) e.TSK'ne uyum sağlayamayan veya astsubay engel hali görülenlerin işlemlerine; deneme süresinin başlangıç tarihinden itibaren dokuzuncu ay içerisinde başlanır. Hiçbir zaman deneme süresi olan bir yıllık süre geçirilmez. (...)" kuralı öngörülmüştür.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda açık metinlerine yer verilen ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; dış kaynaktan nasbedilen muvazzaf astsubayın 1 yıllık deneme süresine tabi olduğu, bu sürenin başlangıç tarihinin atandığı ilk görev yerine fiilen başlama tarihi olduğu, deneme süresi içerisinde düzenlenen değerlendirmeler ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalması uygun değildir kanaati uyarınca, deneme süresi sonunda Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamamak, astsubaylığa engel hali görülmek ve deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak istemesi hallerinden birinin gerçekleşmesi durumunda Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceği anlaşılmaktadır.Uyuşmazlıkta; davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca, dış kaynaktan astsubay olarak temin edildiği, Temel Askerlik ve Astsubay Nosyonu Kazandırma eğitiminin ardından █████/2019 tarihinde astsubay olarak nasbedildiği, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca █████/2019 - █████/2020 tarihleri arasında, 1 yıllık deneme süresi içinde olduğu, █████/2019 tarihinde katıldığı Deniz Hava Eğitim Merkezi Komutanlığında açılan 3. Dönem Uçak Bakım Mekanik Temel Eğitim kursunda; “Temel Aerodinamik (Modül 8)” dersinden “58” puan, "Dijital Teknikler / Elektronik Alet Sistemleri (Modül 5) dersinden "11" puan, “Helikopter Aerodinamiği Yapı ve Sistemleri (Modül 12)" dersinden “16” puan, "Deniz Hava Araçları Genel Tanıtım" dersinden "15" puan ve son olarak "Pervane (modül 17)" dersinden "18" puan alarak beş ders/blok dersten başarısız olduğu ve bütünleme sınavlarına girme hakkını kaybetmesi nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği'nin 19. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmüne uygun olarak 3. Dönem Uçak Bakım Mekanik Temel Eğitim Kursu'nda başarısız olarak değerlendirilerek, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle 1. 2. ve 3. sicil amirleri tarafından düzenlenen nitelik belgesinde "Silahlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir" kanaatine varıldığı anlaşıldığından, deneme süresi içinde ilişiğinin kesilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.Bu itibarla, dosyanın esası incelenerek, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi gerekirken, davacının ilişik kesme işleminin bir yıllık deneme süresinin sonunda tesis edilmesi gerektiğinden bahisle işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesini... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.