Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak atanan personelin Türk Silahlı Kuvvetlerinden hukuka aykırı ilişiğinin kesilmesi ve yoksun kalınan parasal hakların iadesi talebi üzerine Danıştayın temyiz incelemesi.
Özet: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak atanan davacının, bir yıllık deneme süresi dolduktan sonra düzenlenen disiplin cezaları ve nitelik belgesi gerekçe gösterilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi işlemine karşı açtığı iptal davasında, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, deneme süresi sona erdikten sonraki bu belgelere dayalı ilişiğin kesilmesini hukuka aykırı bularak işlemi iptal etmiş ve davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesine karar vermiş olup, davalı idare ise işlemin hukuka uygun olduğunu iddia ederek bu kararların bozulmasını talep etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...BakanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ: Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve İzmir ili, Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali ile ilişiğinin kesildiği █████/2021 tarihinden görevine başlatılacağı tarihe kadar statü dışında geçirdiği dönemde yoksun kaldığı parasal haklarının, ödenmesi gereken (hak ediş) tarihlerden itibaren ödeme tarihine kadar (SGK ve OYAK kesintileri yapılarak ilgili kurumlara gönderilmesi suretiyle) işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının █████/2018 tarihinde muvazzaf astsubay olarak nasbedilmesine müteakip atandığı görevine, █████/2018 tarihinde başladığı, dolayısıyla bir yıllık deneme süresinin █████/2018 tarihinden başlayarak █████/2019 tarihinde son bulduğunun kabulü gerektiği, bu kapsamda anılan tarihten sonra verildiği anlaşılan disiplin cezaları ile █████/2020 tarihinde düzenlenen nitelik belgesine dayanılarak davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden re'sen ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle doğan yoksun kalınan parasal hakların her bir parasal hakkın hak ediş (ödenmesi gereken) tarihlerden ödeme tarihine kadar (SGK ve OYAK kesintileri yapılarak ilgili kurumlara gönderilmesi suretiyle) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve İzmir ili, Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesi uyarınca Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı kararın iptali ile ilişiğinin kesildiği █████/2021 tarihinden görevine başlatılacağı tarihe kadar statü dışında geçirdiği dönemde yoksun kaldığı parasal haklarının, ödenmesi gereken (hak ediş) tarihlerden itibaren ödeme tarihine kadar (SGK ve OYAK kesintileri yapılarak ilgili kurumlara gönderilmesi suretiyle) işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 67. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri için muvazzaf astsubay kaynakları; a) Astsubay meslek yüksek okulları, b) Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okulları, c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen fakülte, yüksek okul ve meslek yüksek okullarıdır.", kuralı; "Temin ve yetiştirme" başlıklı 68. maddesinde, "Muvazzaf astsubay olabilmek için; ... c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına eğitim göreceklerin önlisans eğitimine gönderilmeleri ile askeri eğitimleri ve bu eğitimleri sırasında yapılacaklara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacak şartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir. Uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden bu madde hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur...'' kurallarına yer verilmiştir.926 sayılı Kanun'un 68. maddesine dayanılarak hazırlanan, █████/2004 tarih ve 25475 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte olan Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği'nin "Deneme Süresi" başlıklı 11. maddesinde, ''926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı Kanunla değişik 68 inci maddesi gereğince; uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere en az iki yıl süreli yüksekokul, meslek yüksekokulu veya fakülteleri kendi nam ve hesabına bitirenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Atandığı görevde bir yıllık deneme süresine tâbi olacakların, deneme süresinin başlangıcı olarak, atandığı göreve başlama tarihi esas alınır. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hâli görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil olunur. Bu şekilde ilişiği kesilenler, başka askerî öğretim kurumlarına alınamazlar ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde muvazzaf olarak istihdam edilemezler. 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu hükümleri saklıdır.'' kurallarına yer verilmiştir. DKY51-20 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Temini ve Statüler Arası Geçiş Yönergesi'nin, "TSK'dan Ayrılma/Ayırma İşlemleri" başlıklı 9. maddesinde, "a. Fakülte ve yüksek okulları kendi nam ve hesabına bitirerek muvazzaf astsubay nasbedilenler askeri eğitimleri müteakip, atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar.", "e. TSK'ne uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlerin işlemlerine; deneme süresinin başlangıç tarihinden itibaren dokuzuncu ay içerisinde başlanır. Hiçbir zaman deneme süresi olan bir yıllık süre geçirilmez." kuralı öngörülmüştür. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda açık metinlerine yer verilen ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; dış kaynaktan nasbedilen muvazzaf astsubayın 1 yıllık deneme süresine tabi olduğu, bu sürenin başlangıç tarihinin ise atandığı ilk görev yerine fiilen başlama tarihi olduğu anlaşılmaktadır.Bakılan uyuşmazlıkta; davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca, dış kaynaktan astsubay olarak temin edildiği, Temel Askerlik ve Astsubay Nosyonu Kazandırma eğitiminin ardından █████/2019 tarihinde astsubay olarak nasbedildiği, █████/2018 - █████/2019 tarihleri arasında Kurtarma ve Su Altı Komutanlığı Eğitim Merkezinde, █████/2019 - █████/2019 tarihleri arasında Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında kurslara katıldığı, kursların bitiminde yapılan atama ile █████/2019 tarihinde başladığı ilk görev yeri olan 2. Amfibi Deniz Piyade Tabur Komutanlığında astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapmakta iken, deneme süresi içerisinde düzenlenen Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalmasının uygun olmadığına ilişkin █████/2020 tarihli nitelik sicil belgesi gereğince, dava konusu Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Davacının nasıp tarihi sonrasında, sınıf eğitimi ve çeşitli kurslara katılmış olduğu, █████/2019 tarihinde ilk görev yerine başlamış olduğu dikkate alındığında, davacı için deneme süresinin anılan tarihten itibaren başlayacağı açıktır.Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca █████/2019 - █████/2020 tarihleri arasında, 1 yıllık deneme süresi içinde olduğu anlaşılan davacının, hakkında düzenlenen birinci, ikinci ve üçüncü sicil amirlerinin değerlendirmelerini, ilgilinin deneme süresi içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalmasının uygun görülüp görülmediğine ilişkin kanaatlerini bildiren ve dava konusu Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin sebep unsuru olan █████/2020 tarihli nitelik belgesinin deneme süresinde içinde düzenlendiği, dava konusu işlemin █████/2021 tarihli olduğu anlaşılmakta birlikte, nitelik belgesinin düzenlenmesinin ardından, işlemin tesis tarihinin davalı idarenin iç işleyişiyle ilgili bir husus olduğu, DKY51-20 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Temini ve Statüler Arası Geçiş Yönergesi'nin 9. maddesinin (e) bendinde yer alan, "Hiçbir zaman deneme süresi olan bir yıllık süre geçirilemez" kuralı uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalması uygun görülmeyen davacının işlemlerine bir yıllık deneme süresi içinde başlandığı görülmektedir.Bu itibarla, uyuşmazlığın esası hakkında bir inceleme yapılması gerekirken, davacının bir yıllık deneme süresi geçirildikten sonra verilen disiplin cezaları ile nitelik belgesine dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle doğan yoksun kalınan parasal hakların her bir parasal hakkın hak ediş (ödenmesi gereken) tarihlerden ödeme tarihine kadar (SGK ve OYAK kesintileri yapılarak ilgili kurumlara gönderilmesi suretiyle) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile işlem nedeniyle doğan yoksun kalınan parasal hakların her bir parasal hakkın hak ediş (ödenmesi gereken) tarihlerden ödeme tarihine kadar (SGK ve OYAK kesintileri yapılarak ilgili kurumlara gönderilmesi suretiyle) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.