Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, İzmir-Manisa 1/100.000 Çevre Düzeni Planının şehircilik ilkeleri ve kamu yararına aykırılık iddialarıyla iptaline ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, İzmirde belirli taşınmazları kapsayan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının iptali talebiyle açılan davanın reddine dair Danıştay Altıncı Dairesi kararının temyiz incelemesini konu almaktadır. Davacılar, temyiz dilekçelerinde, kararın keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan verildiğini, plan değişikliklerinin kamu yararı yerine rant odaklı olduğunu, eski askeri alanın alt ölçekli plan notlarına aykırı biçimde kentsel yerleşim alanına ayrıldığını ve otoyol güzergahı ile kavşak düzenlemelerinde usulsüzlükler bulunduğunu iddia etmektedirler. Davalı idare ise Altıncı Daire kararının usul ve hukuka uygun olduğunu savunarak temyiz isteminin reddini talep etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : ████████ TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... Mirasçıları; - ... - ... - ... 6- ... Mirasçıları - ... - ... - ... 7- ... 8- ... Madencilik San. ve Tic. AŞ VEKİLİ: Av. ...DİĞER DAVACILAR : 1- ... 2- ... 3- ... VEKİLİ: Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İzmir ili, Bornova ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazları kapsayan alanda █████/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nın iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kısmen bozma kararına uyularak; Uyuşmazlığa konu planın 4.6, 4.7, 4.8, 8.1.1.1, 8.1.1.2, 8.1.1.3 sayılı plan notlarına kararda yer verilerek,Dairelerinin █████/2024 tarih ve E:█████████ sayılı ara kararına verilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı ile İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce dosyaya sunulan beyanlardan, uyuşmazlığa konu taşınmazların 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamı dışında olduğunun anlaşıldığı,Bu durumda, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının niteliği ve plan notları dikkate alındığında, anılan planlarda belirlenen kentsel kullanım alanlarının tamamının yapılaşmaya açılacağı çıkarımının yapılamayacağı, bu sınırların ölçeğin gerektirdiği üzere gelişmenin yönünü gösterecek şekilde şematik olduğu ve kentsel yerleşik alanların yapılaşmaya açılması ya da yeşil alan gibi sosyal donatı alanlarına ayrılmasına ilişkin belirlemelerin alt ölçekli planlarda yapılabileceğinin kuşkusuz olduğu, gerek dava konusu taşınmaz, gerekse çevre yolu kavşak bağlantı noktasının trafik güvenliği bakımından, uygulamaya yönelik kesin kararlar getirmediği, bu alanlardaki uygulamaya yönelik esas kararların ilgili kurum ve kuruluşların uygun görüşüne göre alt ölçekli planlarda belirleneceği güzergah yer seçimi kararının ilgili kurum ve kuruluşların teknik etüt çalışmaları sonucu kesinleşeceği, karayolu projelerinin sorumluluğunun davalı idarede bulunmadığı, davalı idare tarafından sadece yetkili kurum ve kuruluşlarca belirlenen güzergahın imar planlarına işlendiği, davalı idarenin yol projesinin güzergahını belirleme konusunda yetkisinin bağlı yetki niteliğinde olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan karayolu güzergah projesinin de dava konusu edilmediği anlaşıldığından, proje ile belirlenen güzergaha yönelik değerlendirmeler yapılarak projenin uygun olmadığından bahisle davacıların dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu yönündeki iddia ve itirazlarına itibar edilmediğinden, davaya konu işlemde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, kamu yararından ziyade kişilerin menfaatine ve ranta dayalı olarak plan değişiklikleri yapıldığı, daha önce askeri alan kullanımında olan alanın, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında "toplu işyeri, akaryakıt+LPG ve servis istasyonu, belediye hizmet alanı ve kültürel tesis alanı" olarak belirlendiği; bu alanın askeri alan kullanımından çıkarılması halinde yalnızca sosyal tesis alanı olarak belirlenebileceği ve yapılaşmaya açılamayacağı yönünde 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı notu olduğu halde, askeri alandan çıkarılan bölgenin kentsel yerleşim alanı kullanımına ayrıldığı, yine alandan geçen otoyolun 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kuzeye kaydırıldığı ve Naldöken bölgesinde 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kavşak belirlenmesine karşın, 1/25.000 ölçekli çevre düzen planında bu gösterime yer verilmediği ve yol imalatının bu şekilde devam ettiği, yüklenici firmanın kavşak yapma maliyetinden kurtarıldığı gibi plan paftalarında sonradan yapılan değişiklik ile kavşak gösterimlerinin kaldırıldığı, belirtilen nedenlerle, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Dosyanın incelenmesinden; planın onaylandığı █████/2014 tarihinden günümüze kadar, uyuşmazlığa konu alanda herhangi bir plan değişikliği yapılmayıp, bu alanın "kentsel yerleşik alan" lekesine isabet ettiği, davacıların iddia ettiği gibi, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ölçeğinde, hiçbir zaman "askeri alan" kullanımına ayrılmadığı, ayrıca planda kuzeye kaydırıldığı ileri sürülen "otoyol"un, en başından itibaren plan paftalarında, dava konusu edilen haliyle yer aldığı, birinci derece yol niteliğindeki otoyollara ilişkin paftalarda yapılan tek değişikliğin, 2018 yılında, kavşak gösterimlerinin kaldırılmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.Öte yandan; davacılar tarafından alanın "tarım alanı" niteliğinde olduğu ileri sürülmüş ise de; yine çevre düzeni planı ölçeğinde, daha önce "tarım alanı" kullanımına ayrılmamış olan bölgenin, alanda daha önce yürürlükte olan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında "tarım arazisi" gösteriminde olduğu, kısmen marjinal tarım arazilerinden oluşan kısımlara yönelik olarak, alt ölçekli planların onaylanması aşamasında, 2017 yılında tarım dışı kullanım izni verildiği, nitekim, hem İmar Kanunu hem de 5403 sayılı Kanun uyarınca, tarım dışı kullanım taleplerinin, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarının onaylanması/değiştirilmesinden ziyade nazım ve uygulama imar planlarının onaylanmasına ilişkin süreçte aranacağı açık olduğundan, davacıların iddialarına, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına yönelik açılan işbu davada, belirtilen nedenle de itibar etme olanağı bulunmamaktadır.Bu itibarla; davacıların temyiz istemlerinin reddi ile, Daire kararının belirtilen gerekçeler doğrultusunda onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile ..., ... ve ...'ya ilişkin kısmının değişik gerekçe ile onanması, diğer davacılara ilişkin kısmının ise bozulması üzerine, temyize konu kararda, ..., ... ve ...'ya davacılar arasında yer verilmediği görülmekte ise de, anılan kişilerin "davacı" sıfatı devam etmekle birlikte, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., Madencilik San. ve Tic. AŞ yönünden gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Davacıların temyiz istemlerinin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.