Danıştayın, dış kaynaktan muvazzaf astsubayın Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı iddiasıyla, somut kanıt olmaksızın ilişiğinin kesilmesine dair işlemin hukuka aykırılığını incelediği temyiz kararı.
Özet: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak göreve başlayan davacının, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı gerekçesiyle bir yıllık deneme süresi dolduktan çok sonra ve hakkında somut olumsuz bir tespit bulunmaksızın resen ilişiğinin kesilmesine dair işlemin iptali istemiyle açtığı davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, davacının kurs süresince hakkında kanaat edinilememesi ve işlemin adaylık süresinin bitiminden sonra yapılması gibi usul ve mevzuata aykırılıkları tespit ederek işlemi iptal etmiş, davalı idarenin temyiz başvurusunun ardından dosya, Danıştay Tetkik Hakiminin kararın bozulması yönündeki görüşüyle Yüksek Mahkemenin değerlendirmesindedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında astsubay çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle resen ilişiğinin kesilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesini... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilerek göreve başlayan davacının, görevi nedeniyle tâbi olduğu kanun ve yönetmeliğin ilgili maddelerinde, astsubay nasbedilmesine müteakip atandığı görevinde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulacağı, deneme süresi sonunda yapılacak değerlendirilmede Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığının anlaşılması halinde, Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceğinin açıkça düzenlendiği görülmekle birlikte, gerek davacının deneme süresi içinde Deniz Piyade Astsubay Kursu kapsamında iki dersten başarısız olması sonrasında sıralı sicil amirlerince düzenlenen nitelik belgesinde, davacı hakkında hiçbir somut tespite yer verilmemesi ki, bu nitelik belgesinde, davacının sıralı her üç komutanının bir örnek yazdığı ibarelere göre "personel atandığı ve katılış yaptığı tarihten bu yana kursta olduğu için hakkında herhangi bir kanaat edinilememiştir." yolunda bir kabule yer verildiği, gerekse de, göreve başladığı tarih itibarıyla bir yıllık adaylık süresinin bitim tarihinden çok sonra davacının res'en ilişiğinin kesildiği anlaşıldığından, hakkında herhangi bir olumsuz tespit de bulunmayan davacının usule ve mevzuata aykırı olarak Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle re'sen ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:MADDİ OLAY Dış kaynaktan muvazzaf astsubay olarak nasbedilen ve Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığında astsubay çavuş olarak görev yapan davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 68. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından bahisle resen ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve...... sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 67. maddesinde, "Türk Silahlı Kuvvetleri için muvazzaf astsubay kaynakları; a) Astsubay meslek yüksek okulları, b)Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okulları, c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına Bakanlıkça belirlenen fakülte, yüksek okul ve meslek yüksek okullarıdır." kuralı; "Temin ve yetiştirme" başlıklı 68. maddesinde, "Muvazzaf astsubay olabilmek için; ... c) Milli Savunma Bakanlığı nam ve hesabına eğitim göreceklerin önlisans eğitimine gönderilmeleri ile askeri eğitimleri ve bu eğitimleri sırasında yapılacaklara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Astsubay meslek yüksek okullarına veya kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine alınacaklarda aranacak şartlar, bunların tâbi tutulacakları seçme sınavlarına ilişkin usul ve esaslar ile temel askerlik eğitimiyle ilgili esaslar yönetmelikte gösterilir. Uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere kendi nam ve hesabına fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarını bitirenlerden bu madde hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık (doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı emrinde görev yapmak üzere astsubay nasbedilenler için iki yıl) deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleriyle birlikte kendilerinden tahsil olunur...'' kurallarına yer verilmiştir.926 sayılı Kanun'un 68. maddesine dayanılarak hazırlanan █████/2004 tarih ve 25475 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Temin Yönetmeliği'nin "Deneme Süresi" başlıklı 11. maddesinde, ''926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı Kanunla değişik 68 inci maddesi gereğince; uzman jandarmalardan astsubay nasbedilenler hariç olmak üzere en az iki yıl süreli yüksekokul, meslek yüksekokulu veya fakülteleri kendi nam ve hesabına bitirenlerden, bu Yönetmelik hükümlerine göre astsubay nasbedilenler, astsubay nasbedilmelerini müteakip atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tâbi tutulurlar. Atandığı görevde bir yıllık deneme süresine tâbi olacakların, deneme süresinin başlangıcı olarak, atandığı göreve başlama tarihi esas alınır. Bunlardan atandıkları görevde bir yıllık deneme süresi sonunda Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hâli görülenler ile deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir ve aldıkları aylıklar dışında Devlet tarafından bunlara yapılan masraflar, kanunî faizleri ile birlikte kendilerinden tahsil olunur. Bu şekilde ilişiği kesilenler, başka askerî öğretim kurumlarına alınamazlar ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde muvazzaf olarak istihdam edilemezler. 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu hükümleri saklıdır.'' hükümlerine yer verilmiştir. █████/2007 tarih ve 26559 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği'nin,"Başarısızlığın tespiti" başlığını taşıyan 19. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren personelin eğitim-öğretimlerinde; a) Beş veya daha fazla ders/blok dersten başarısız olanlar, b) Eğitim-öğretim süresi içerisinde, başarısız olduğu herhangi bir ders/blok dersin bütünleme sınavından geçer not (60) alamayanlar, c) Eğitim-öğretim süresi içinde iki defa kopya yapanlar, ç) Geçerli mazereti olmadan iki defa sınava girmeyenler, d) Bir veya daha fazla dersten, toplam olarak en fazla üç defa sınav kâğıdını boş verenler (Tartışmalı durumlarda sınav kağıdının boş olarak verilip verilmediğine Öğretmenler Kurulunca karar verilir), e) Çeşitli sebeplerle eğitim-öğretim süresinin ders yapılan günlerinin üçte birine katılmayanlar, başarısız sayılırlar ve kurs kaybederler. (2) Devam edilmeyen ders günlerinin tespitinde; bir günde üç derse katılmayanlar yarım gün, dört veya daha fazla derse katılmayanlar tam gün devamsız sayılır. (3) Temel eğitim-öğretim ile bunların dışındaki eğitim-öğretim veya kurslarda başarısızlığın tespiti yönergeler ile düzenlenir."; "Başarısız olanlar hakkında yapılacak işlemler" başlığını taşıyan 20. maddesinde ise, "(1) 19 uncu maddede açıklanan durumlardan biri nedeniyle eğitim-öğretimi başaramayanlar hakkında yapılacak işlemler şunlardır: ... ç) Astsubaylar; 1) Temel eğitim-öğretimdeki Astsubay Meslek Yüksek Okulu mezunu astsubaylar; müteakip eğitim-öğretim yılında açılacak astsubay temel eğitim-öğretimine katılmak üzere atama işlemine tabi tutulur. İkinci defa eğitim-öğretime katılan bu astsubaylardan herhangi bir sebeple eğitimlerini tamamlayamayanların okul ile ilişkileri kesilir. 2) Dış kaynaktan temin edilen muvazzaf/sözleşmeli astsubay adaylarından temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitiminin, toplam eğitim yapılan ders gün sayısının üçte bir(1/3)ine herhangi bir sebeple katılmayanlar başarısız sayılır ve Silahlı Kuvvetler ile ilişiği kesilir. 3) Uzman jandarma/uzman erbaş kaynaklı adaylar, eğitim ve öğretimde başarısız oldukları takdirde müteakip döneme iştirak ettirilmezler ve kıt'alarına iade edilirler. Bu durumda bulunanlar müteakip dönemlerde yeniden astsubay olmak üzere müracaat edemezler. Bunlardan geçerli özürleri ve sağlık nedenleriyle başarısız olanlar açılacak ilk eğitim-öğretim dönemine planlanırlar. Bu dönemde de başarısız olanların sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıkları ile ilişikleri kesilerek uzman jandarma kaynağından gelenler kıt’alarına, uzman erbaşlar ise çalışmak istemeleri halinde eski birliklerine iade edilir. 4) Çeşitli nedenlerle sınıfı değiştirilen astsubayların tertip edildikleri eğitim-öğretimde başarısız olmaları durumunda müteakip dönemin eğitim öğretimine katılmaları sağlanır. Bu dönemde de başarı gösteremeyenlerin sınıf okulları/eğitim merkezi komutanlıklarıyla ilişikleri kesilir. 5) Blok eğitimi uygulayan sınıf okulları/eğitim merkez komutanlıklarında eğitim-öğretim yılının herhangi bir safhasında başarısızlıkları kesinleşerek eğitim-öğretimden ayrılacak öğrenci/kursiyerlerin tâbi tutulacakları işlemler yönergeler ile düzenlenir..." kurallarına yer verilmiştir. DKY51-20 Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Temini ve Statüler Arası Geçiş Yönergesi'nin, "TSK'dan Ayrılma/Ayırma İşlemleri" başlıklı 9. maddesinde; "a. Fakülte ve yüksek okulları kendi nam ve hesabına bitirerek muvazzaf astsubay nasbedilenler askeri eğitimleri müteakip, atandıkları görevlerde bir yıllık deneme (adaylık) süresine tabi tutulurlar." b. Adaylardan; (1) Askeri eğtimlerde başarı göstermeyenlerin, (2) Eğitimi başarı ile bitirdikten sonra atandıkları görevlerde bir yıllık deneme/adaylık süresi sonunda TSK'ne uyum sağlamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlerin, (3) Deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak isteyenlerin TSK'den ilişikleri kesilir. c. Silahlı Kuvvetlere uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlere deneme süresi içinde liderlik ve danışmanlık faaliyetleri ile destek olunur; buna rağmen astsubaylık nitelikleri yönüyle hedeflenen düzeye ulaşamayanlar her fırsatta ikaz edilir, bu gibiler hakkında yapılan her türlü işlem belgelendirilir. ç. Dış Kaynaktan temin edilen tüm astsubaylar için deneme sürelerinin dokuzuncu ayı içerisinde örneği EK-A'da bulunan nitelik belgesi tanzim edilerek silsile yoluyla Dz.K.K.Per.Bşk.lığına gönderilir. Silahlı Kuvvetlere uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenler için düzenlenen nitelik belgelerine haklarında yapılan işlemlere ilişkin belgeler eklenir. Nitelik belgeleri Per.Atm.D.Bşk.lığı tarafından değerlendirilerek Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilecekler hakkında Komutan Onayı alınır. (...) e. TSK'ne uyum sağlayamayan veya astsubaylığa engel hali görülenlerin işlemlerine; deneme süresinin başlangıç tarihinden itibaren dokuzuncu ay içerisinde başlanır. Hiçbir zaman deneme süresi olan bir yıllık süre geçirilmez. (...)" kuralı öngörülmüştür. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda açık metinlere yer verilen ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dış kaynaktan nasbedilen muvazzaf astsubayın 1 yıllık deneme süresine tabi olduğu, bu sürenin başlangıç tarihinin atandığı ilk görev yerine fiilen başlama tarihi olduğu, deneme süresinin dokuzuncu ayı içerisinde düzenlenen nitelik belgesindeki değerlendirmeler ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalması uygun değildir kanaati uyarınca, deneme süresi sonunda, Türk Silâhlı Kuvvetlerine uyum sağlayamamak, astsubaylığa engel hali görülmek ve deneme süresinin bitimine kadar kendi istekleri ile ayrılmak istemesi hallerinden birinin gerçekleşmesi durumunda Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesileceği anlaşılmaktadır.Bakılan uyuşmazlıkta; davacının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca, dış kaynaktan astsubay olarak temin edildiği, Temel Askerlik ve Astsubay Nosyonu Kazandırma eğitiminin ardından █████/2018 tarihinde astsubay olarak nasbedildiği, █████/2019 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığı Eğirdir Astsubay komando eğitimini tamamladığı, akabinde Deniz Piyade Astsubay Kursu kapsamında yapılan sınavlarda başarısız olduğu, █████/2019 tarihinde ilk görev yeri olan Amfibi Deniz Piyade Tugay Komutanlığı Kurmay Başkanlığında göreve başlatıldığı, kursta başarısız olmasına istinaden deneme süresi içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığı gerekçesiyle deneme süresi içerisinde düzenlenen Türk Silahlı Kuvvetlerinde kalmasının uygun olmadığına ilişkin █████/2019 tarihli nitelik sicil belgesi gereğince, dava konusu Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Davacının nasip tarihi sonrasında, sınıf eğitimi ve çeşitli kurslara katılmış olduğu, █████/2019 tarihinde ilk görev yerine fiilen başlamış olduğu dikkate alındığında, davacı için deneme süresinin anılan tarihten itibaren başlayacağı açıktır.Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca █████/2019 - █████/2020 tarihleri arasında, 1 yıllık deneme süresi içinde olduğu anlaşılan davacının, hakkında düzenlenen █████/2019 tarihli nitelik belgesinin de, █████/2019 tarihli ilişik kesme işleminin de deneme süresi içinde tesis edildiği anlaşılmıştır Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri kapsamında dava konusu işlem incelendiğinde; davacının, katıldığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Piyade Okul Komutanlığında açılan Piyade Astsubay Temel Eğitim kursunda; kurs dönemi sonunda yapılan final sınavı sonuçlarına göre "Savunma ve Geri Hareketler" dersinin final sınavından "37" puan "Taarruz" dersinin final sınavından "59" puan alarak, 100 puan üzerinden geçme notu olan 60 puanın altında kalarak başarısız olması üzerine davacıya bütünleme sınavına girme hakkı tanındığı, davacının, 1. bütünleme sınavlarında, anılan ilk dersten "39" puan, ikinci dersten "54" puan aldığı, aynı derslerden 2. kez bütünlemeye girme hakkı tanındığı, bu kez ise anılan ilk dersten "53" puan, ikinci dersten "55" puan alarak başarısız olduğu, Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği'nin 19. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Eğitim-öğretim süresi içerisinde, başarısız olduğu herhangi bir ders/blok dersin bütünleme sınavından geçer not (60) alamayanlar” hükmüne uygun olarak başarısız sayıldığı, bu şekilde Piyade Astsubay Temel Eğitim Kursunda başarısız olan davacının, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesme işlemlerine başlandığı, davacının 1. 2. ve 3. sicil amirleri tarafından █████/2019 tarihinde düzenlenen nitelik belgesinde "Silahlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir" kanaatine varıldığı görülmektedir.Bu durumda; eğitim sonunda başarısız sayılması ve sicil amirlerinin görüşü doğrultusunda davacının deneme süresi içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerine uyum sağlayamadığından Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak. █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.