Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulundan, Hazine taşınmazları ecrimisil ihbarnamesine itirazda Yönetmelikin 30 günlük süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesindeki 60 günlük üst makama başvuru süresiyle çatışmasını irdeleyen karar.
Özet: Bu hukuki evrak, Hazineye ait bir taşınmazın fuzuli işgali nedeniyle tahakkuk ettirilen ecrimisil bedeli ve buna ilişkin itirazın reddi işlemlerinin yanı sıra, ecrimisil ihbarnamesine itiraz süresini genel idari yargılama usul kanunundaki 60 günlük isteğe bağlı üst makama başvuru süresini kısıtlayarak 30 güne indiren yönetmelik ve genel tebliğ hükümlerinin normlar hiyerarşisine aykırılık gerekçesiyle iptali talebini konu edinmekte; idari işlemlere karşı dava açmadan önce idareye başvuru zorunluluğunun veya isteğe bağlılığının ecrimisil itiraz süresi üzerindeki etkilerini ve bu konudaki mevzuat hükümlerinin hukuka uygunluğunu tartışmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : ████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Derneği İktisadi İşletmesi VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2-... İl Müdürlüğü ... BaşkanlığıİSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi (...) ... ada ... nolu parselde bulunan Hazineye ait 5.480,00m² yüzölçümlü taşınmazın, 4.880,00m²'sinin █████/2016-█████/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.385.233,20-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin, bu ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ... sayılı işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmelik'in 86. maddesinin 2. fıkrasının ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının süre aşımı itirazı yerinde görülmemiş,Anayasa'nın 124. maddesi; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesi; 2886 sayılı Devlet İhale Kanun'unun "Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler" başlıklı 74., "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddeleri; █████/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Tespit" başlıklı 84., "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85., "Ecrimisil ihbarnamesinin tebliği ve itiraz" başlıklı 86. maddeleri; █████/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5., "Düzeltme talepleri ve taleplerin değerlendirilmesi" başlıklı 7. maddelerine yer verilerek,Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmelik'in 86. maddesinin 2. fıkrası ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrası yönünden; Uyuşmazlıkta, davacı tarafından 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkartılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in işlem tarihinde yürürlükte bulunan 86. maddesinin 2. fıkrası ile 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 7. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabileceği hükmünün, 2577 sayılı Kanun'un "Üst Makama Başvuru" başlıklı 11. maddesinde düzenlenen altmış günlük hak arama süresini üst hukuk normuna aykırı ve kısıtlayıcı olacak şekilde otuz güne düşürdüğü, normlar hiyerarşisi kapsamında bu düzenlemelerin hukuken kabul edilemeyeceği iddialarıyla iptalinin istenildiği, İptal davası açmadan önce kural olarak idareye başvurma mecburiyeti bulunmadığı, ancak kural böyle olmakla birlikte, bazı hallerde bu kurala istisnalar getirildiği, bu istisnaların amacının ise; işlemin idari yönden kesinlik kazanmasını sağlamak veya uyuşmazlıkların yargı yollarına başvurmaya gerek kalmadan idari yollardan çözümünü sağlamak olduğu; hangi hallerde dava açmadan önce idareye başvurma zorunluluğunun bulunduğu ve bunun süresinin, yasal düzenlemelerle gösterildiği, nitekim İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinin; idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerini zorunlu kıldığı, İsteğe bağlı/ihtiyari başvurunun ise, ilgiliye idareye müracaat edip etmeme konusunda takdir yetkisi tanıdığı, idari işlemi tebellüğ eden ilgilinin, idareye müracaat edebileceği gibi doğrudan dava da açabileceği, kanun metninde bir kesinlik bulunmuyorsa ortada "isteğe bağlı/ihtiyari idari başvuru" yolunun olduğu, bu durumda "isteğe bağlı/ihtiyari idari başvuru" yolunun dava açmanın bir ön şartı değil, ilgiliye ayrıca verilmiş bir hak olduğu, 2577 sayılı Kanun'un "Üst Makama Başvuru" başlıklı 11. maddesinde, hakkında idari işlem tesis edilen ilgililerin idari dava açmadan önce işlemin "kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması" istemiyle yapabilecekleri başvuruların süresine ve başvuru durumunda dava açma süresinin nasıl hesaplanacağına yönelik kurallar getirildiği, Oysa ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılacak itiraz ile ilgili olarak ise, itiraz mercii ve itirazın tabi olacağı süre yönlerinden 2577 sayılı Kanun'dan farklı "özel" bir idari itiraz usulü düzenlendiği, bu düzenleme ile kendilerine ecrimisil ihbarnamesi tebliğ edilen kişilere var olan dava açma haklarının yanında, bahse konu işlemin değiştirilmesi, kaldırılması veya yeni bir işlem tesis edilmesini sağlamak amacıyla itiraz (düzeltme) talebinde bulunma hakkı da tanındığı,Bahse konu Yönetmelik ve Tebliğ'de öngörülen itiraz yolu, ecrimisilin kesinleşmesi için tüketilmesi gerekli zorunlu bir yol değil ise de; bu yola başvurulması durumunda tesis edilen işlemin yeni bir işlem olduğunun kabulü gerektiği, bir başka ifadeyle, idare nezdinde yapılan itirazın sonuçlandırılmasıyla, dava açma süresinin de yeni işlemin tebliğ tarihinden itibaren başlatılması gerektiği, Bu itibarla ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan düzeltme talebinin anılan Yönetmelik ve Tebliğ düzenlemesi uyarınca "isteğe bağlı/ihtiyari idari başvuru" yolu öngördüğünün anlaşıldığı ve 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığından, anılan hükümlerin bahsi geçen Kanun hükmüne aykırı olacak şekilde kısıtlayıcı düzenlemeler içerdiğinden ve böylece dava açma hakkı yönünden de aleyhe bir durum oluşturulduğundan söz edilemeyeceğinden, anılan düzenlemelerde üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmediği, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ... sayılı işlem yönünden;Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi (...) ... ada ... nolu parselde bulunan Hazineye ait 5.480,00m² yüzölçümlü taşınmazın 4.880,00m²'sinin spor tesisi olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinin █████/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağıyla tespit edilmesi üzerine oluşturulan kıymet takdir komisyonu tarafından █████/2016-█████/2017 tarihleri arası dönem için 1.385.233,20-TL ecrimisil bedeli belirlenmiş, bu döneme ilişkin bedelin istenilmesine dair düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı davacı tarafından yapılan itirazın ise süresinde yapılmadığından bahisle reddedildiğinin görüldüğü,İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin dikkate alınacağı açık ise de, belirlenen ecrimisil bedelinin 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olamayacağı yolundaki hükmün de göz ardı edilemeyeceği, Uyuşmazlıkta, dosyada bulunan savunma ve eki belgeler ile ... tarih ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararı incelendiğinde, idarece 2016 yılı için ecrimisil m² birim bedeli belirlenirken Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrası gereğince, taşınmazın 2016 yılı emlak vergi değeri olan 8.098,96-TL'nin alt sınır olan %3'ü baz alınmak suretiyle 242,97-TL/m² olarak belirlendiği, işgal dönemini kapsayan bir sonraki yıl için de hesaplanan bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak 252,27-TL/m² olarak hesaplandığı ve toplam ecrimisil bedelinin belirlendiğinin görüldüğü, Bu durumda; taşınmazın mevkii, kullanım şekli ve emlak vergi değeri göz önüne alındığında, söz konusu taşınmaz üzerinde fuzuli şagil olduğuna tereddüt bulunmayan davacıdan istenilen ecrimisil bedelinde ve bu bedele karşı yapılan itirazın reddine dair idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle,davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinin açık hükmüne rağmen, dava konusu Yönetmelik ile Tebliğ hükmünün idare karşısında bireyin hukuki başvuru hakkını kısıtlanmasına neden olduğu, kanun ile tanınan hürriyetin daraltıldığı; idare tarafından emlak vergisi esas değeri hesaplamasının neresi baz alınarak yapıldığının belli olmadığı, ecrimisil talep edilirken, öncelikle Yönetmelik'in 85/2 hükmü gereğince, önceki kira bedellerinin dikkate alınması gerektiği, öte yandan, aynı ada ve parsel için daha evvel davalı idarece tahakkuk ettirilmiş ecrimisil ihbarnamelerine karşı açılan davalar sonucu verilen kararlarda, uygulanması gereken kriterin belirlendiği, idarenin, Danıştay ve ... Bölge İdare Mahkemesi kararlarındaki kriterleri uygulamaksızın fahiş nitelikte ecrimisil bedeli tahakkuk ettirmesinin hukuka aykırı olduğu, idarece, yargı kararlarınca belirlenen “Alara Sokağın emlak vergi değeri" dikkate alınarak ecrimisil tahakkuk ettirilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuş, İstanbul Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı tarafından ise savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, █████/2025 tarihinde, ecrimisil ihbarnamesi yönünden oyçokluğu, diğer kısımlar yönünden oybirliği ile karar verildi.KARŞI OY X-Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinin 2. fıkrasında; ecrimisilin tespit ve takdirinde, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulacağı düzenlenmiştir. İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi (...) ... ada ... nolu parselde bulunan Hazineye ait 5.480,00m² yüzölçümlü taşınmazın, 4.880,00m²'sinin fuzulen işgalinden dolayı █████/2016-█████/2017 tarihleri arasındaki dönem için davacı adına 1.385.233,20-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; aynı taşınmaza ilişkin olarak davacı adına █████/2014-█████/2016 tarihleri arası dönem için ecrimisil istenilmesine yönelik ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizi üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin █████/2019 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ile ilgili olarak düzenlenen ecrimisil ihbarnamesi ile ilgili açılan başka bir davada alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın ... caddesi bitiminde ve ... Sokağına (... Yolu) cepheli olduğu, ... Sokağın emlak vergi değeri hesabına göre ecrimisil bedelinin belirlenmesi gerektiğinin belirtildiği ve bu raporun hükme esas alınarak karar verildiği, dava konusu taşınmazın ecrimisil değerinin 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği hükümleri uyarınca Alara Sokağın emlak vergi değeri hesabına göre belirlenmesi gerektiği belirtilerek verilen kısmen bozma kararı üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyularak, ecrimisil bedelinin, taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olamayacağına ilişkin düzenleme dikkate alınarak, ... Sokağın emlak vergi değerine göre hesaplama yapılarak dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyizi üzerine Danıştay İkinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:██████████, K:█████████ sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Bu durumda, önceki döneme yönelik yargı kararı ile kesinleşen ecrimisil birim bedeline yeniden değerlendirme oranı uygulanarak █████/2016-█████/2017 dönemine yönelik ecrimisil hesaplaması yoluna gidilmesi gerekirken, bu yönde bir hesaplama yapılmaksızın verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile Daire kararının ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi yönünden davanın reddine yönelik kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.