Davacıların davalıya ödediği üç adet çekin asıllarının iade edilmemesi üzerine açılan menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesi kabul kararına karşı ödeme ve çek uhdesinde bulunma itirazlı istinaf incelemesi.
Özet: Davacıların, bedellerini ödedikleri ancak iade edilmeyen üç adet çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, davalının çek bedellerinin ödendiği yönündeki ilk kabulü ile çekleri mahkemeye ibraz etmemesini ve üçüncü kişiye ciro edildiğini belirtmesini esas alarak davayı kabul etmiş; davalı ise istinaf dilekçesinde, ödemenin bu çeklere değil başka bir borca ait olduğunu ve çeklerin kendi uhdesinde değil üçüncü kişide bulunduğunu savunarak kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ13. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ EsasKARAR NO : █████████ KararT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNUMARASI : █████████ Esas- ████████ KararTARİH: █████/2023DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ: █████/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında devam eden ticari ilişki kapsamında müvekkilleri tarafından üç adet çek keşide edilerek davalıya verildiğini, çek bedellerinin haciz tehdidi nedeniyle ödenmiş olmasına rağmen davalı tarafça çek asıllarının iade edilmediğini beyanla müvekkillerinin çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın arabulucuya başvurulmadan açılması nedeniyle öncelikle usulden reddinin gerektiğini, davanın açılmasında hukuki yararın bulunmadığını, başlatılmış bir icra takibi bulunmadığını, davacının çekleri vermekten imtina ettiği açıklamasının doğru olmadığını, müvekkilinin davacının konkordato sürecine girmesi nedeniyle mevcut çekleri icrai işleme koyma imkanı varken icrai işlem yapmadığını, davacının ödemeyi █████/2022 tarihinde yaptığını, çekler talep edilmeden işbu davanın açıldığını, mahkemece kurulacak ara karar ile çekleri iadeye hazır olduklarını, ödemeden sonra 1 saat içinde dava açılmasının kötüniyetli olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: Mahkemece; uyuşmazlığın dava konusu edilen çeklerin bedelinin ödenmiş olmasına rağmen çek asıllarının davacıya iade edilip edilmediği hususuna ilişkin olduğu, davalı tarafça ibraz edilen cevap dilekçesiyle dava konusu çek bedellerinin ödendiği ve çek asıllarının davalı taraf uhdesinde bulunduğu belirtilmiş olmakla davacı tarafın işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu, verilen süre içerisinde çek asıllarının davalı tarafça Mahkemeye ibraz edilmediği, davalı vekili tarafından 3.kişilere ciro ve teslim edildiğinin belirtildiği, davalı tarafın bu ikrarı karşısında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. DAVALI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ; Mahkemece gerekçeli kararda belirtildiğinin aksine cevap dilekçesinde çeklerin, davacıya verilmek üzere üçüncü kişiden alınan borcun teminatı olarak verildiğinin, çeklerin alacaklı olan üçüncü kişide olduğunun ve yapılan ödemenin başka bir borcun ödemesi olduğunun belirtildiği, davanın hiçbir aşamasında çek bedellerinin ödendiğini beyan etmedikleri, davacı şirketin dahi dava dilekçesinde söz konusu ödemenin ... Şirketine olan borçların ödemesi olarak yapıldığını kabul ettiği, Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğu ve kararın bu sebeplerle kaldırılması gerektiğine ilişkindir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dosya kapsamından; davacıların dava dilekçesinde keşidecisi davacı .... Ltd. Şti., lehtarı davacı ... olan ve bu davacı tarafından ciro edilerek davalıya verilen, █████/2022 tarihli, 1.000.000 TL bedelli, ... seri numaralı; █████/2022 tarihli, 1.000.000 TL bedelli ... seri numaralı ve █████/2022 tarihli, 1.000.000 TL bedelli ve ... seri numaralı çeklerin bedellerinin davalıya ödendiğini ve fakat davalının çekleri iade etmediğini iddia ederek borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ettikleri, çeklerin tamamının davalı tarafından bankaya ibraz edildiği, bir tanesinin karşılıksız çıktığı, diğer ikisinin ise konkordato dosyasından verilen tedbir kararı nedeniyle ödenmediği, dava dilekçesi ekinde sunulan ödeme dekontlarının her birinde ilgili olduğu çekin seri numarası ve tarihinin belirtildiği, buna göre her üç çekin bedelinin de komisyon bedeli ve işlemiş faizi ile birlikte █████/2022 tarihinde ödendiği, davalı vekilince dosyaya sunulan █████/2023 tarihli cevap dilekçesinde, çek bedellerinin ödenmiş olduğu kabul edilerek, davacıların çek bedellerini ödedikten bir kaç saat sonra, çeklerin iadesini dahi talep etmeden dava açtıklarının ve hukuki yararlarının olmadığının, Mahkemece talep edilmesi halinde çeklerin iade edileceğinin beyan edildiği, bundan bir gün sonra ikinci bir cevap dilekçesi sunularak istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususların savunma olarak ileri sürüldüğü, bu savunmalara ise; sunulan dekontlarda açık bir şekilde çek bilgilerinin yer alması, çeklerin ciro edilerek davalıya verilmiş ve davalı tarafından da başkasına ciro edilmeksizin bizzat bankaya ibraz edilmiş olmaları ve ödemenin davalıya yapılmış olması karşısında itibar edilemeyeceği, Mahkemece █████/2023 tarihli duruşmada davalı vekiline çek asıllarını sunmak üzere iki haftalık süre verildiği ve duruşma tutanağının davalı vekiline tebliğ edildiği, verilen süre içerisinde çek asıllarının Mahkemeye ibraz edilmediği, bu itibarla Mahkemece, davacıların, bedellerinin ödenmiş olduğu banka dekontları ile ispat edilen çekleri davalıdan geri alamadıkları ve davalıya karşı çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmekte hukuki yararlarının bulunduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmesinin isabetli olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 223.168,77 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 55.792,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 167.376,57 TL'nin davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.