Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, bilimsel amaçlar için kullanılan sucul omurgalı canlılar yönetmeliğindeki sorumlu yönetici tanımının veteriner hekim dışındaki uzmanlıkları da kapsamasının hukuka uygunluğunu temyizen değerlendiriyor.
Özet: Bilimsel amaçlar için kullanılan sucul omurgalı canlıların refah ve korunmasına dair yeni yönetmeliğin tümüyle veya sorumlu yönetici tanımında veteriner hekimler dışındaki su ürünleri, balıkçılık teknolojisi ve biyoloji gibi uzmanlık alanlarının da yer almasına imkan tanıyan hükmünün iptali istemiyle açılan davada, önceki düzenlemenin sucul canlılara özgü hükümler içermemesi ve yeni yönetmeliğin bu alandaki ihtiyaçları karşılayarak kamu yararına uygun bulunduğu gerekçesiyle iptal talepleri reddedilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : ███████Karar No : ████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Birliği VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Huk. Müş. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: █████/2019 tarih ve 30751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Sucul Omurgalı Canlıların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin, aynı konuyu düzenleyen mevcut bir yönetmeliğin bulunduğu iddiasıyla tüm hükümlerinin, bu talep kabul görmez ise Yönetmeliğin "Sorumlu Yönetici" tanımına yer veren 4. maddesinin (j) bendinin "su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanları" kısmının iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu'nun 3. maddesinin 31. fıkrasına, 9. ve 43. maddelerine, "Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek Mensupları" başlıklı Ek-2'ye; 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile 9. maddesine; █████/2019 tarih ve 30751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Sucul Omurgalı Canlıların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin davanın açıldığı tarihteki haline, 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine, 4. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) , (j) ve (k) bentlerine; █████/2011 tarih ve 28141 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerine, 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (ö) bentlerine; 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun'un 5. ve 11. maddelerine; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu'nun 11. maddesinin 2. fıkrasına yer verildikten sonra,Dava konusu Yönetmeliğin tamamına yönelik;5199 sayılı Kanun'un 9. maddesi kapsamında █████/2011 tarih ve 28141 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelikte, genel olarak, nesli tehlike altında olan ve korunanlar ile doğal yaşamdan alınan hayvanlar, evcil hayvanlardan başıboş ve yırtıcı olanlar hariç olmak üzere, hiçbir ayrım yapılmaksızın deneysel ve diğer bilimsel amaçlı kullanılacak bütün hayvanların refah ve güvenliklerinin sağlanması bakımından düzenlemelere yer verildiği; buna karşın, sucul omurgalı canlılara özgü düzenlemelere yer verilmediği, ayrıca Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak kuruluşların sorumlu yöneticisinin, hayvanlara göre bir ayrım yapılmaksızın münhasıran veteriner hekim olması gerektiğinin kurala bağlandığı,5199 sayılı Kanun uyarınca, deney hayvanlarının yetiştirilmesi, beslenmesi, barındırılması, bakılması, deney hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı işletmelerin tescil edilmesi, çalışan personelin nitelikleri, tutulacak kayıtlar, ne tür hayvanların yetiştirileceği ve deney hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı işletmelerin uyacağı esasların belirlenmesi bakımından yetkili olduğu görülen davalı idare tarafından, uygulamada görülen problemlerin giderilmesi, sucul hayvanların üzerlerinde bilimsel ve deneysel olarak yapılacak işlemlerde veteriner hekimlerin yanı sıra mesleki formasyonları bakımından alana özgü uzmanlıkları bulunan su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanlara da sorumlu yönetici tanımında yer verilmek suretiyle sucul hayvanların refah ve güvenlikleri ile bu alanda yapılan çalışmaların artırılması amacıyla, yeni bir Yönetmelik hazırlanarak alana ve hizmetin gereklerine özgü farklı düzenlemelere gidilmesinde üst hukuk normları, kamu yararı bakımından hukuka aykırılık görülmediği, Yönetmeliğin dava konusu 4. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinin "su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanları" kısımları yönünden; Bilimsel Amaçlar İçin Kullanılan Sucul Omurgalı Canlıların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmelik incelendiğinde; sorumlu yöneticinin görevlerinin, sucul omurgalı canlıların nakli, kontrolü, barınma alanlarının kontrolü, gerekli bilgilendirmelerin yapılması ve prosedürlerin uygulanması olarak özetlenebileceği; bu kapsamda sorumlu yöneticinin, münhasıran veteriner hekimlere ait olan muayene, tedavi , ameliyat ve ötenazi görevlerini yerine getirdiğinden söz etmenin mümkün olmadığı; her ne kadar, Yönetmeliğin 25. ve 26. maddelerinde, sorumlu yöneticiye, prosedüre son verilerek canlının öldürülmesi bakımından da yetki verilmekteyse de, Yönetmeliğin 26. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşlarda bulunan sucul omurgalı canlılar üretici, tedarikçi, araştırmaya yetkili veya kullanıcı kuruluşun içinde; sorumlu yönetici tarafından veya sorumlu yöneticinin gözetiminde öldürülür. Öldürme işlemi, yöneticinin veteriner hekim olmaması halinde 29 uncu maddenin on üçüncü fıkrasındaki hizmetin alınması suretiyle gerçekleştirilebilir." düzenlemesine yer verilerek, münhasıran veteriner hekimlere ait olan yetkinin de korunduğu,Nitekim, 5996 sayılı Kanun'un "Üretim, İşleme ve Dağıtım Aşamalarında Resmi Kontrollerden Sorumlu Meslek Mensupları" başlıklı Ek-2'sinde de, hayvansal üretim bakımından sorumlu meslek mensupları, "Veteriner hekim, ziraat mühendisi (zooteknist), su ürünleri mühendisi ile su ürünleri ve balıkçılık teknolojileri mühendisi" olarak sayıldığı,Bu nedenle, veteriner hekimlerle birlikte, mesleki formasyonları bakımından sucul omurgalı canlılara yönelik uzmanlıkları bulunan su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanların da sorumlu yönetici olabilecekler arasında sayılmasında, üst hukuk normlarına ve kamu yararına aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, tüm deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılan hayvanları kapsayan bir yönetmelik varken, davalı idarenin savunduğunun aksine, bir kısım hayvanlar için aynı konuda bir başka yönetmelik düzenlemenin mevzuatta gereksiz bir karışıklığa yol açacağı, uygulamaya dönük çelişki doğuracağı; dava konusu Yönetmelikte veteriner hekimler dışında başka meslek gruplarına da sorumlu yönetici olma imkanı verilmesinin gerek hukuki yönden, gerekse de teknik ve bilimsel yönlerden mahsurlu bir durum oluşturduğu; hayvanların sağlık ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak, sorumluluklarındaki hayvanların insan, hayvan ve çevre sağlığı üzerinde oluşturabilecekleri olumsuz etkilere karşı gerekli önlemleri almak, hayvanların kesimi ve hastalık kontrolü amacıyla itlafını, hayvanlarda heyecan, acı ve ıstırap oluşturmadan, uygun araçlar kullanılarak yerine getirmek, hayvanlara ötenazi yapmak yasak olmakla birlikte, hayvanlara acı ve ıstırap çektiren veya iyileşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi ya da eradikasyonu amacıyla veya insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda, davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları kontrol edilemeyen durumlarda ve bunların dışında hayvanların mevzuata uygun şekilde öldürülmesi gerektiği hallerde ötenazi yapılmasına karar vermek ve ötenazi işleminin veteriner hekim tarafından veya veteriner hekim gözetiminde yapılmasını sağlamak veteriner hekimlere kanunla verilmiş görev ve yetkiler olduğu; 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa göre; su ürünlerinin insan tüketiminde ve sanayide kullanımına izin verme hususunda veteriner hekimlerin yetkili olduğu, elde edilen ürünlerin sağlıklı olup olmadığının da kontrolünün veteriner hekimlerin yetkisinde bulunduğu, nitekim, bu uygulamaya paralel olarak büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimhanelerinde de bu amaçla veteriner hekim çalıştırılmasının zorunlu olduğu; dava konusu Yönetmelikte sorumlu yönetici olarak su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, su bilimleri ve mühendisliği, biyoloji, zooloji ve hidrobiyoloji alanlarında lisans veya lisansüstü eğitim almış olanların görevlendirebileceği belirlenmişken su ürünleri yetiştiriciliği konusunda özel kanun olarak ihdas edilmiş olan 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununda dahi ürünlerin insan tüketimi veya sanayide kullanımına izin verme yetkisinin veteriner hekimlere münhasıran verildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.