Danıştay, Milli Eğitim Bakanlığı 2012 Öğretmen İl İçi Yer Değiştirme Kılavuzunun başvuru, zorunlu hizmet ve atama maddelerinin hukuka uygunluğunu temyizen değerlendiren içtihat.
Özet: Öğretmenlerin 2012 yılı il içi yer değiştirme kılavuzundaki, il içi yer değiştirenlerin iller arası başvurusunu engelleyen, hizmet süresi hesabında 15 Eylül tarihini esas alan ve 06/05/2010 sonrası kadrolu atanan sözleşmeli öğretmenlerin zorunlu hizmetten muafiyetini düzenleyen hükümlerin iptali istemiyle açılan davada, söz konusu düzenlemelerin hizmetin aksamaması, kamu yararı ve üst hukuk normlarına uygun olduğu belirtilerek hukuka aykırı bulunmadığına karar verilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : █████████Karar No : ████████ TEMYİZ EDENLER :1- (DAVACI): ... Sendikası VEKİLİ: Av. ... 2- (DAVALI): ... Bakanlığı VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay İkinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:██████████, K:█████████ sayılı kararının aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması taraflarca karşılıklı olarak istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2012 Yılı Öğretmenlerin İl İçi Yer Değiştirme Kılavuzu’nun; “A. Genel Açıklamalar” başlıklı bölümünde yer alan 7. maddesinin, “B. Başvurular” başlıklı bölümünün 2. maddesinin, 4. maddesinde yer alan “hariç olmak üzere” ibaresinin ve 8. maddesinin, “C. Tercihler” başlıklı bölümünün 1. maddesinde yer alan “en fazla 5 (beş)” ibaresinin ve Kılavuzun ekinde yer alan Ek-1 2012 Yılı İl İçi Yer Değiştirme takviminin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:██████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2019 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı usuli bozma kararına uyularak, işin esası yeniden görüşülmüş, Dava konusu Kılavuzun yayımlandığı tarih itibarıyla, 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Atama ve yer değiştirme" başlıklı 61. maddesinin 4. fıkrasına; █████/2010 tarih ve 27573 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 25. maddesine, 27. maddesinin 2. fıkrasına, 34. maddesinin 1. fıkrasına ve Geçici 3. maddesine yer verilerek,I. Kılavuzun A. Genel Açıklamalar başlıklı bölümünde yer alan 7. maddesinin iptali istemi yönünden;Eğitim ve öğretim hizmetinin aksamaması için yer değiştirme işlemlerinin eğitim yılı başlamadan tamamlanması gerektiği, öğretmenlerin yer değiştirmelerinde, belli bir plan ve sıra dahilinde önce il içi, sonrasında iller arası ve en son özür durumuna bağlı yer değiştirmelerin yapılarak boş kalan eğitim kurumlarının, bir başka yer değiştirme türünde tamamlanmadığı, eğitim hizmetinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda il içinde yer değiştirmesi yapılan bir öğretmenin kısa bir süre sonra yapılacak olan iller arası yer değiştirme başvurusunda bulunamamasında üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı,Öte yandan, öğretmenlerin önceden öngörülmeyen özür durumlarının oluşması halinde ise, Yönetmeliğin ilgili maddelerinden yararlanarak yer değiştirme isteğinde bulunulabileceğinin açık olduğu,II. Kılavuzun B. Başvurular başlıklı bölümünün 2. maddesinin iptali istemi yönünden;Davacı tarafından görev süresinin hesabında 15 Eylül tarihinin esas alınmasının mağduriyetlere sebebiyet vereceği ileri sürülmüş ise de; Yönetmeliğin 25. maddesinin 3. fıkrasında, ilgili yılın 15 Eylül tarihi itibarıyla bulunduğu eğitim kurumunda ya da ilde çalışılması gereken süreyi dolduracak olan öğretmenlerin yer değiştirme isteğinde bulunabileceği kurala bağlandığından Yönetmelik hükmüne uygun olarak hazırlanan Kılavuz hükmünde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı,III. Kılavuzun B. Başvurular başlıklı bölümünün 4. maddesinde yer alan “hariç olmak üzere” ibaresinin iptali istemi yönünden;Yönetmelikte zorunlu hizmet yükümlülüğünün Bakanlık öğretmen kadrolarında görev yapan öğretmenlere getirilen bir yükümlülük olduğu, Geçici 3. maddeyle geriye dönük zorunlu hizmet affı getirildiği ve kadrolu öğretmen olarak göreve başlama tarihine (Yönetmeliğin yayımlandığı █████/2010 tarihi itibarıyla görev yapan öğretmenler) göre muafiyetin tespit edileceğinin düzenlendiği,632 sayılı KHK'nın 1. maddesiyle eklenen 657 sayılı Kanun'un Geçici 37. maddesinde, bu madde hükümlerine göre memur kadrolarına atananların, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli personel pozisyonlarında geçirdikleri hizmet sürelerinin, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceğinin belirtildiği; 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında çalışmaktayken memur kadrolarına atananların, kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilmek üzere geçirdikleri hizmet süreleri dışında ilgilisine hak doğuran herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği,Bu durumda, sözleşmeli öğretmen olarak çalışırken Yönetmeliğin yayımlandığı █████/2010 tarihinden sonra KPPS puanı ile kadrolu olarak atanan öğretmenlerin, Bakanlık öğretmen kadrolarında Yönetmeliğin yayımladığı tarihten sonra görev yapmaları nedeniyle zorunlu hizmet yükümlülüğünden muaf olamayacağından, üst hukuk normlarına uygun olan dava konusu “hariç olmak üzere” ibaresinde hukuka aykırılık bulunmadığı,IV. Kılavuzun B. Başvurular başlıklı bölümünün 8. maddesinin iptali istemi yönünden; İl içi isteğe bağlı olarak görev yeri değiştirilen öğretmenlere aynı dönem içinde ve çok kısa bir süre sonra özür durumundan yer değiştirme hakkının tanınması halinde atandıkları eğitim kurumlarında boşluklar oluşabileceği, tekrar yapılan yer değiştirmeler nedeniyle özür durumu olmakla birlikte hizmet puanı düşük olan öğretmenlerin atanamaması sonucunun doğabileceği,Bu durumda, davalı idarenin kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülmesiyle sorumlu olması ve personel planlamasını yapması gerektiğinden dava konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bulunduğu,V. Kılavuzun C. Tercihler başlıklı bölümün 1. maddesinde yer alan “en fazla 5 (beş)” ibaresinin iptali istemi yönünden; Yönetmeliğin 25/5. maddesinde isteğe ve zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirme isteğinde bulunacak öğretmenlerin, atanmak istedikleri yerlerden en fazla 25 eğitim kurumunu tercih edebilecekleri yönündeki kurala aykırı biçimde il içi yer değişikliği talebinde bulunan öğretmenlerin en fazla 5 (beş) eğitim kurumunu tercih edebilecekleri yolunda hüküm getirildiği, davalı idarece, sözü edilen tercih kısıtlamasının hukuki dayanağı ve gerekliliğinin açıklanamadığı göz önüne alındığında, Kılavuz hükmünde yer alan "en fazla 5 (beş)" ibaresinde üst hukuk normlarına uyarlık bulunmadığı,VI. Kılavuzun ekinde yer alan Ek-1 Yıl İçi Yer Değiştirme Takviminin iptali istemi yönünden;Yönetmeliğin 34/1. maddesinde, il içinde yer değiştirme talebinde bulunan öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarının tercih ettikleri eğitim kurumları itibarıyla yapılan sıraya bağlı olarak haziran ve ağustos aylarında birer kez gerçekleştirileceği yönündeki kurala aykırı biçimde il içi sıraların 1-2 Ağustos 2012 tarihinde bir kez çalıştırılarak atamaların yapılmasını öngören Kılavuzun eki Ek-1 2012 Yılı İl İçi Yer Değiştirme Takviminde üst hukuk normlarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,█████/2012 tarihli, 2012 Yılı Öğretmenlerin İl İçi Yer Değiştirme Kılavuzu’nun, "C. Tercihler" başlıklı bölümünün 1. maddesinde yer alan ''en fazla 5 (beş)'' ibaresi ile Kılavuzun ekinde yer alan Ek-1 2012 Yılı İl İçi Yer Değiştirme Takviminin iptaline; Kılavuzun "A. Genel Açıklamalar" başlıklı bölümünün 7. maddesi, "B. Başvurular" başlıklı bölümünün 2. maddesi, 4. maddesinde yer alan "hariç olmak üzere" ibaresi ve 8. maddesi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, █████/2010 tarih ve 27573 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde, “İl içi isteğe bağlı yer değiştirmesi yapılan öğretmenler, iller arasında yer değiştirmeye başvuruda bulunamaz. İl içinde ataması yapılamayanlar ise iller arası yer değiştirme başvurusunda bulunabileceklerdir." şeklinde bir sınırlama olmamasına rağmen Kılavuzla getirilen sınırlamanın hukuka aykırı olduğu; görev süresi hesabında "15 Eylül" tarihinin esas alınmasının, kendilerinden kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle bu tarihten sonra göreve başlayan öğretmenlerin yer değiştirme isteğinde bulunmasına engel teşkil edeceği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun mehil müddetini düzenleyen 62. maddesindeki süreler dikkate alındığında anılan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, █████/2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 52. maddesinin 1. fıkrasında sürenin "30 Eylül" olarak değiştirildiği; 632 sayılı KHK kapsamında kadrolu öğretmenliğe geçenlerin zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi tutulmazken KPSS puan üstünlüğüne göre atananların zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi tutulmasının Anayasa'da ifadesini bulan eşitlik ilkesine aykırı olduğu; Kılavuzun B. Başvurular başlıklı bölümünün 8. maddesindeki düzenleme gereği, il içinde yer değiştirenlerin özür durumundan yer değiştirmeye ancak takip eden yılda başvurabileceklerinin kurala bağlandığı, "sağlık" ve "eş durumu" özrü nedeniyle yer değiştirme isteğinde bulunabilmek için adaylık dışında herhangi bir süre koşulunun aranamaması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idare tarafından, geçmişten beri ilke olarak öğretmenlerin il içi ve iller arası her türlü yer değiştirmelerinin eğitim ve öğretimin aksatılmaması bakımından yarı yıl ve yaz tatilinde gerçekleştirildiği; yaz tatili içinde, görev yeri değiştirilen öğretmenlerin, eylül ayı başlarında yeni görev yerlerinde bulunmalarının sağlandığı ancak 2012 yılında eğitim sisteminde, 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile yapılan düzenlemeler nedeniyle öğretmenlerin il içi ve iller arası isteğe ve zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirmelerinin mayıs ayında başlatılamadığı; kanun kapsamında, ilköğretim okullarının "ilkokul" ve "ortaokul" şeklinde yeniden yapılandırılması, bu okulların binalarının oluşturulması, öğrenci kayıtları ve öğretmen norm kadrolarının yeniden belirlenmesi gibi nedenlerden dolayı temmuz ayına uzadığı; il içinde sıra oluşturulan okullara, iller arasından yer değişikliği istenemediğinden, il içinde yer değişikliği isteyen öğretmenlere ne kadar fazla tercih verilirse, iller arasından gelecek öğretmenlerin bu okulları tercih edememelerine yol açacağı; ayrıca, dayanak Yönetmelik hükmünde, il içi isteğe bağlı yer değiştirme talebinde bulunan öğretmenlere kaç eğitim kurumu tercih imkânı sağlanacağı hususunda bir alt sınır getirilmediği için takdir hakkı kullanılarak ve geçmişten gelen yerleşik ve kabul görmüş bir uygulamaya devam edilerek öğretmenlere "5" okul tercih hakkı verildiği; il içi sıralar iki kez çalıştırılacak olursa iller arası ve özür durumuna bağlı yer değiştirme işlemlerinin, eğitim öğretim döneminin başlangıcından çok daha sonraki bir döneme kalacağından, sıraların bir kez çalıştırılmasının kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu Daire kararının iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu Daire kararının redde ilişkin kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen dava konusu düzenlemenin iptaline, kısmen davanın reddine yönelik Danıştay İkinci Dairesinin temyize konu █████/2023 tarih ve E:██████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.