İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, karikatür sanatçısının izinsiz çoğaltılan 19 eserine yönelik FSEK ihlali nedeniyle açtığı maddi ve manevi tazminat davasını kısmen kabul etti.
Özet: Bir karikatürist, eserlerinin izinsiz çoğaltılması ve yayılması ile adının belirtilmemesi nedeniyle bir işletmeye karşı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında tazminat davası açmış; mahkeme, bilirkişi raporu ve yapılan değerlendirmeler sonucunda davacının 19 adet özgün karikatürünün davalı tarafından hak ihlali oluşturacak şekilde kullanıldığına hükmederek, davacının çoğaltma, yayma ve adın belirtilmesi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle kısmen kabul ettiği davada 1.000 TL maddi ve 14.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar vermiştir.
T.C.
İZMİR FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ███████DAVA : FSEK- Tazminat DAVA TARİHİ : █████/2018KARAR TARİHİ : █████/2020Mahkememizde görülmekte bulunan FSEK- Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin karikatür sanatçısı olduğunu, ''...'' unvanlı bir işletmede kullanılmak suretiyle çizimler yaptığını ancak müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında davalı tarafından işletilen ''...' adlı iş yeri ve şubelerinde karikatürlerin çoğaltılıp kullanıldığını, İzmir ... SHM'nin... D.İŞ sayılı dosyasında tespitin yapıldığını, internet sitelerinde kullanıldığını (...com.tr) belirtildiğini, FSEK 68. madde uyarınca, zararın 3 katı tazminat şimdilik 1.000-TL maddi, 30.000-TL manevi tazminata hükmedilmesini, █████/2018 tespit tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasını dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı şirkete usulüne uygun tebligat █████/2018 tarihinde yapılmış. Ancak davalı █████/2018 tarihinde cevap vermiştir. Söz konusu çizimlerin FSEK kapsamında olduğu iddiasının şüpheli olduğunu, İzmir sulh hukuk mahkemesinde yapılan tespite itiraz ettiklerini, ordaki raporun tebliğ edilmediğini, müvekkilinin '...nun işletmecisi olduğunu, işletme tasarımlarının internet, mobil uygulamalarının ... tarafından yapıldığını, adı geçen kişiye ihbar talep ettiklerini, manevi tazminat şartlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. BİLİRKİŞİ RAPORU:Ankara ....FSHHM'den █████/2019 tarihinde telif hakları öğretim üyesi bilirkişiden alınan raporda özetle; Davacının kamuya mal olmuş bir karikatürist olduğunu, dava dosyasında ve yer alan belgelerin incelenmesi ve internet ortamında yapılan araştırmaları sonucunda 19 adet davacı tarafından yapılan dava konusu karikatürlerin davalı tarafından kopyalanmış olduğunu, davacının beğeni almış olduğu karikatürlerini davalı tarafın ikinci kez kopyalayarak kullandığını, kopyalanan eserler hakkında hak ihlali doğduğunu raporlamıştır. TESPİT, DELİL DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE Eser'in tanımı 5849 sayılı FSEK'in 1/B maddesinde tanımlanmıştır. Bu maddeye göre; Eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleridir. Biri ürünün eser sayılabilmesi içi iki unsurun bir arada olması gerekmektedir. Bunlar sahibinin hususiyetini taşıması ve kanunda sayılan eser kategorisinde sayılmasıdır.Hükme esas alınan █████/2019 tarihli bilirkişi raporunda da belirttiği üzere davacı çizimlerinin özgün, sahibinin hususiyetini taşıyan estetik niteliğe haiz FSEK 4/7. Maddesi kapsamında güzel sanatlar eseri olduğu anlaşılmıştır. Eser sahipliği hususu FSEK'in 11 ve 12. Maddelerinde düzenlenmiştir. Bu maddelerdeki karineler dikkate alındığında davacının eser sahipliği konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Eser sahibinin mali hakları FSEK'in 21,22,23,24 ve 25 maddelerinde düzenlenmiştir. Davalının işletmesinde ve internet sitesinde davacının 19 adet karikatürünü kullanması, davacının FSEK 22. Maddesi kapsamında çoğaltma ve 23. maddesi kapsamında yayma hakkını ihlal etmiştir. Manevi haklar ise FSEK'in 14,15,16 ve 17. Maddelerinde düzenlenmiştir. Davalı kullanımlarının davacının FSEK'in 15. Maddesi kapsamında adının belirtilmesi hakkının ihlali olduğu anlaşılmıştır.Somut olayda davacı tarafın FSEK 11 madde kapsamında eser sahibi olduğu 19 adet karikatür resmin izinsiz olarak yayma ve çoğaltma hakkı ihlal edildiğinden davacı tarafın tazminat hakkı olduğu kanaatine varılmıştır. FSEK 68 madde eseri icrayı ,fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu kanuna uygun yazılı izin almadan , işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan , temsil eden veya her türlü işaret ,ses , görüntü nakline yarayan araçlar ile umuma iletenlerden izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması haline isteyebileceği bedelin veya bu kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok 3 katı fazlasını isteyebilir hükmünü içermekte olup somut olayda davalı tarafın davacıya ait 19 adet eser niteliğindeki karikatür resimleri izinsiz olarak çoğalttığı ve yaydığı anlaşılmış tüm yapılan değerlendirme ve bilirkişi incelemesine göre her grafik resmi değerinin rayiç olarak 500 TL olduğu 19 adet resim için 9.500 TL ödenmesi gerektiği bunun 3 katına kadar FSEK 68 madde gereği tazminat öngörüldüğü, davalının kullanım şekli ve kullanım yeri dikkate alındığında 3 katı 28.500 TL tazminatın yerinde olduğu, davacının talebi dikkate alınarak 1000 tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.Davacı tarafın izinsiz olarak 19 adet eserin kullanımı, eser sahibinin adının belirtilmesi hakkının ihlali olduğu, kullanımın niteliği , tarafların dosyaya yansıyan sosyal ve ekonomik durumu , hakkaniyet gereği 14.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür. HÜKÜM:Davacının davasının kısmen kabulü ile 1.000 TL maddi, 14.000 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan █████/2018 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, Alınması gereken 1.024,65 TL karar harcının, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 529,41 TL harçtan mahsubu ile eksik 495,24 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 529,41 TL harcın da davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine, Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, maddi tazminat davası kabul edilmekle AAÜT.'ne göre belirlenen 4.910 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, manevi tazminat davası kısmen kabul edilmekle, AAÜT.'ne göre belirlenen 2.100 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, manevi tazminat davası kısmen reddedilmekle, AAÜT.'ne göre belirlenen 1.920 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalı tarafa ödenmesine,Davada red/ kabul oranının takdiren 52%-48% olduğuna, yargılama giderlerinin yanlar arasında bu orana göre pay edilmesine, Davacı tarafından yapılan toplam 2.532,79 TL yargılama giderinin %48'i olan 1.215 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına,Davalı tarafından yapılan toplam 1.036,5 TL yargılama giderinin %52'si olan 538,98 TL'nin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, kalan kısmın davalı taraf üzerinde bırakılmasına, Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ilgili yanlara iadesine,Gerekçeli hükmün, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, İstinaf Kanun yolunun İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin 11. ve 20. Hukuk İstinaf Daireleri nezdinde açık olduğuna dair verilen karar, davalının yokluğunda davacı vekilinin huzurunda usulen okunup anlatıldı. █████/2020Katip ... E imza Hakim....eimza