hizmet tespiti davasında kurumca iptal edilen sigortalı hizmet sürelerinin fiili çalışma olduğunun tespiti talebiyle açılan davada, davanın konusuz kaldığı yönündeki kararın yargıtayca hukuka uygunluk denetimi.

Hizmet tespiti davasında kurumca iptal edilen sigortalı hizmet sürelerinin fiili çalışma olduğunun tespiti talebiyle açılan davada, davanın konusuz kaldığı yönündeki kararın Yargıtayca hukuka uygunluk denetimi.

Özet: Bir çalışanın, kurum tarafından sahte sigortalılık iddiasıyla iptal edilen hizmet sürelerinin fiili olduğunun tespiti talebiyle açtığı davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin, kurumun hizmeti kayıtlara geçirmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı yönündeki kararına karşı, temyiz mahkemesi, sahte sigortalılık davalarının kamu düzenine ilişkin yapısı gereği mahkemenin kendiliğinden araştırma ilkesiyle uyuşmazlığın tamamını incelemesi ve tüm taraflar için konusuz kalmayan hallerde esas hakkında karar vermesi gerektiğini belirterek, davanın konusuz kaldığına dair verilen kararın eksik incelemeye dayandığını vurgulamıştır.

10. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 14. İş Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; davalılardan işveren ...- ...'nun iş yerine asgari ücretle sigortalı olarak çalışmak üzere 28.01.2014 tarihinde işe başladığını, 26.03.2015 tarihinde işten çıkarıldığını, ancak davalı işverenin iş yerinde çalıştığına dair irsaliyeler, banka dekontları olmak üzere tüm belgeler kayıtların mevcut olduğunu, davalı işverenin işe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar hizmet sürelerinin sahte sigorta yatırıldığını, gerekçe ve iddialarıyla hizmetlerinin iptal edildiğini, mağduriyetine sebep olduğunu beyanla, davalı işverenin iş yerinde 28.01.2014 - 26.03.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, iptal edilen sürelerinin sigortalı hizmet sürelerinden sayılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, davalı işveren nezdinde 28.01.2014-26.03.2015 tarihleri arasında geçen çalışmaların fiili olduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptali talebine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Dava açılmadan önce veya açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

3.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

4.Eldeki davada, davacı, davalıya ait iş yerinde 28.01.2014-26.03.2015 tarihleri arasında fiilen çalıştığı halde davalı Kurum tarafından bildirilen hizmetlerinin fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini, işlemin haksız olduğunu beyanla çalışmalarının fiili olduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptalini talep etmiş olup Mahkemece 21.09.2023 tarih ve ███████████/068 sayılı Kurum denetim raporunun sonuç kısmında davacının ... sicil numaralı ... unvanlı iş yerinden 28.01.2014 - 17.03.2015 döneminde bulunan ve iptal edilen sigorta bildirimlerinin fiili çalışmaları neticesinde ... sicil numaralı ... unvanlı iş yerine aktarılması gerektiği sonucuna varıldığı, davalı vekilinin 30.05.2024 tarihli beyan dilekçesinde müvekkili Kurumca işlem yapıldığını, hizmet kazandırma işleminin davacının hizmet döküm cetveline işlendiğinin bildirildiği gerekçesiyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de verilen kararın yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

5.Somut olayda, davacı açtığı dava ile davalı Kurum tarafından yapılan denetim sonucu davalı işveren ...'dan bildirilen hizmetlerinin iptalinin hatalı olduğunu, çalışmalarının gerçek olduğunu iddia ederek Kurum işleminin iptalini talep etmiş olup Kurum tarafından sonradan yapılan denetim sonucunda davacının çalışmalarının dava dışı ... unvanlı işyerinde geçtiği tespitiyle sigorta bildirimleri bu iş yerine aktarılarak hizmet cetveline işlendiği anlaşıldığından davanın konusuz kaldığı yönündeki Mahkeme kabulü isabetsiz olup uyuşmazlık devam ettiğinden davanın esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.