Danıştay 12. Daire, ceza yargılamasında beraat etmesine rağmen Türk Silahlı Kuvvetlerinden disiplinsizlik nedeniyle ilişiği kesilen jandarma personelinin işleminin hukuka aykırılığı iddiasını temyizen inceledi.
Özet: Bu hukuki evrak, hakkında beraat ve düşme kararları verilen ceza yargılamalarına konu eylemleri nedeniyle disiplinsizlik ve ahlaki durum gerekçesiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilen bir davacının, bu idari işlemin iptali ve parasal haklarının iadesi talebiyle açtığı davada, ilk derece ve bölge idare mahkemelerinin ceza hukukundan bağımsız olarak disiplin hukuku kapsamında yapılan değerlendirmenin geçerli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermesi üzerine, masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürerek yaptığı temyiz başvurusunu ve Danıştay tetkik hakiminin bölge idare mahkemesi kararının bozulması yönündeki düşüncesini incelemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: ... olarak görev yapmakta iken disiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle hakkında Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işlemi tesis edilen davacının, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; her ne kadar davacı hakkında bahse konu ceza yargılamalarına konu eylemleri nedeniyle; ‟reşit olmayan mağdureyi kaçırıp alıkoyma‟ suçundan dolayı 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda alıkoymak suçunun karşılığının bulunmaması nedeniyle beraat, "reşit olmayan mağdure ile rızasıyla cinsel ilişkide bulunmak ve kızlık bozmak suçundan" dolayı şikayetten vazgeçilmesi sebebiyle düşme, “sıvı veya gaz halindeki enerji hakkında hırsızlık” suçundan açılan kamu davalarında da ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla müsnet suçu işlediğine dair cezalandırılmasına yeter her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilememiş olması nedeniyle beraat karar verildiği görülmekte ise de, davacı hakkında beraat ve düşme kararı verilen ceza yargılamalarına konu eylemlerinin, ceza yargılamasından ayrı ve bağımsız olarak disiplin hukuku kapsamında değerlendirilip idare hukuku açısından dikkate alınmasını engelleyecek bir durum olmadığı dikkate alındığında, davacının jandarma personeli olarak iddianamelere konu olan fiillerinin Silahlı Kuvvetler disiplininde yarattığı zaafın çok büyük olması nedeniyle tesis edildiği anlaşılan Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işleminde hukuki isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebi kabul edilerek, yeniden incelenen davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının TSK'dan çıkarılmasına sebep olan ve işlediği iddia edilen fiillerin tamamının konusu suç teşkil eden fiiller olduğu, bu fiillerin işlenip işlenmediğinin ancak bir ceza mahkemesi kararıyla ortaya konulduğu takdirde hukuken kabul edilebilir olacağı, aksi takdirde iddianame düzenlenen her konuda kamu görevlisinin ilişiğinin kesilmesinin gerekeceği, bu durumun masumiyet karinesinin ihlali anlamına geleceği, hakkında beraat kararları verildiği, tesis edilen işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının kamu hizmeti gereksinimlerine uygun bir personel olmadığı ve işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Türk Silahlı Kuvvetlerinde ... olarak görev yapan davacı hakkında; göreve başladığı tarihten itibaren hakkında açılan davalar ve bu davalardaki davranışları değerlendirilerek disiplin bozucu hareketlerde bulunduğundan bahisle, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 94. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 39/e maddesi ve Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 60. ve 61. maddeleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiğinin kesildiği, işlemin iptali istemiyle açılan davanın da, ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, davacı tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulması üzerine, temyizen görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: █████/2017 tarih ve 29976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6771 sayılı T.C. Anayasası'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la Anayasa'ya eklenen Geçici 21. maddenin (E) bendinde, askeri yargının kaldırıldığı ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde görülmekte olan dosyalardan kanun yolu incelemesi aşamasında olanların Danıştay'a, diğer dosyaların ise görevli ve yetkili idari yargı mercilerine bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde gönderileceği düzenlemesine yer verilmiştir. █████/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere ilişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 203. maddesinde, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun yürürlükten kaldırıldığı, 36. maddesiyle eklenen 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun geçici 45. maddesinde ise, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde kanun yolu incelemesi aşamasında olanların Danıştay'a, diğerlerinin Ankara İdare Mahkemeleri'ne herhangi bir karara gerek kalmaksızın gönderileceği düzenlenmiştir.Anılan düzenlemeler değerlendirildiğinde; askeri yargının kaldırıldığı, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun mülga olduğu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nde kanun yolu incelemesi aşamasında olan dava dosyalarının Danıştay'a, diğer dosyaların ise görevli ve yetkili idari yargı mercilerine gönderileceği anlaşılmakla; dava dosyalarının devrini müteakip "usul kurallarının derhal uygulanırlığı ilkesi" gereğince uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun █████/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddesinde, bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanun'un, bu Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı, 2577 sayılı Kanun'un █████/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik 45. maddesinin 1. bendinde ise, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.Anılan Kanun'un Geçici 8. maddesinde belirtilen bölge idare mahkemeleri İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara, Konya, Samsun, Erzurum ve Gaziantep illerinde kurulmuş olup, anılan Bölge İdare Mahkemeleri, Adalet Bakanlığı tarafından █████/2015 günlü, 29525 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemeleri'nin Tüm Yurtta Göreve Başlayacakları Tarihe İlişkin Kararı uyarınca █████/2016 tarihinde göreve başlamışlardır.2577 sayılı Kanun'un, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesince kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 6352 sayılı Yasa ile değişik “İtiraz” başlıklı 45. maddesinde sayılan uyuşmazlıklarla ilgili olarak, idare ve vergi mahkemelerince verilen nihai kararlar ile tek hakimle verilen nihai kararlara, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemelerin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine itiraz edilebileceği hüküm altına alınmış olup, 46. maddesinde ise, itiraz yolu öngörülmeyen idare mahkemelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edileceği belirtilmiştir. Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un "Temyiz İncelemesi Üzerine Verilecek Kararlar" başlıklı 49. maddesi, 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar.2. fıkrasında Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar.3. fıkrasında kararların kısmen onanması ve kısmen bozulması hâllerinde kesinleşen kısım Danıştay kararında belirtilir.4. fıkrasında Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıdaki açıklamalar ve yürürlükteki mevzuat göz önüne alındığında; ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, █████/2016 tarihi öncesinde verilmiş bulunduğu ve 2577 sayılı Kanun'a göre temyize tabi bir karar olduğu ve bu nedenle, bahsi geçen karara karşı yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulması üzerine verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının da, doğrudan temyize tabi olduğu ve temyiz incelemesinin de yine doğrudan Danıştayda yapılacak olması karşısında, Bölge İdare Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek, dosyanın, Danıştaya gönderilmesi gerekirken, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk görülmemiştir. Nitekim; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun █████/2021 tarih ve E:████████, K:███████ sayılı kararı da bu yöndedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulüne ve davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.