İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesinin, sigorta şirketinin haksız fiilden kaynaklanan tazminat talebine ilişkin halefiyet davasında görevli yargı yerini belirleme kararı.
Özet: Sigorta şirketinin, kasko sigortalısı tacir olmayan gerçek kişiye ait hususi araçta haksız fiil nedeniyle oluşan hasarı rücuen tahsil talepli davasında, Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi uyuşmazlığı ticari dava, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ise Yargıtay içtihatları ve davacının halefi olduğu sigortalının tacir sıfatı bulunmaması nedeniyle ticari nitelikte olmayan haksız fiil davası olarak değerlendirerek farklı gerekçelerle görevsizlik kararları vermesi üzerine, yargı yerinin belirlenmesi ihtiyacı doğmuştur.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ37. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ KARAR NO: █████████KARAR TARİHİ: █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2024NUMARASI : ████████ ████████DAVANIN KONUSU: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)Taraflar arasındaki davada Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ile Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:K A R A R Dava,Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. Çerkezköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesince,"...Taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olduğu, sigorta şirketinin halefi konumundaki dava dışı sigortalının mülkiyetindeki araç olan ...plakalı aracın ticari araç olduğu, uyuşmazlığın çözümünde ticaret mahkemesi görevli olduğu, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu'nun █████/2021 tarihli 608 numaralı kararı ile Tekirdağ mülki sınırlarının yargı çevresi olmak üzere Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kurulmasına ve kararın █████/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği, dava tarihinin █████/2024 olduğu anlaşıldığından davanın usulden reddine, karar kesinleştiğinde dosyanın görevli Tekirdağ Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesince,"... davacı sigorta şirketi, davaya konu icra takibini sigortalısının halefi olarak açtığına göre, uyuşmazlığın çözümünde de dava dışı sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun █████/1944 tarihli, ███████ E., 1944/9 K. sayılı (RG, █████/1944–5746) ve █████/1972 tarihli E. 1970/2, K. 1972/1 sayılı (RG, █████/1972–14134) kararları “Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur.” şeklinde vurgulanmıştır.Buna göre; sigortacının halefiyete dayalı olarak açtığı davada, davanın nitelendirmesi yapılırken, davacının sigortalısı ile zarara neden olduğu iddia edilen arasındaki hukukî ilişkiye bakılması gerekir. Başka bir anlatımla, TTK’nın yukarıda anılan hükümleri kapsamında sigortacının halefiyetine dayalı dava, mutlak ticarî dava olmayıp; sigortalı ile zarara sebep olan arasındaki hukukî ilişkinin ticarî davaya sebebiyet vermesi halinde ticarî dava olarak kabul edilir.Eldeki davada, kasko sigortası yapan davacı sigorta şirketince kendi sigortalısına ödenen tazminatın davalıdan rücuen tahsili talep edilmiştir. Davacı sigorta şirketi, davalı ticari şirket ise de davacı sigorta şirketinin halefi olduğu dava dışı sigortalı gerçek kişinin (...) tacir sıfatı bulunmamaktadır. Bu nedenle davanın nispi ticari dava niteliği bulunmamaktadır. Sigorta poliçesisi teminatındaki araç( ... plaka sayılı) ise hususi otomobil vasfındadır. Halefiyet ilkesi gereğince sigortalı gerçek kişi tarafından dava nerede ikame edilecekse halef olan davacı şirket tarafından da bu yerde ikame edilmesi gerektiğinden ve uyuşmazlık haksız fiil sorumluluğundan kaynaklandığından davanın genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. (İzmir BAM.6.HD.████████ E-956 K - Ankara BAM 13.HD.████████ E-168 K)Görev, kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiğinden açıklanan nedenlerle, HMK.'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, görevli mahkemenin Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine, davanın görev nedeniyle usulden reddine, kararın kesinleşmesine mütakiben dosyadaki görev uyuşmazlığının giderilmesi için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'ne dava dosyasının tevdiine..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Dava, trafik kazası nedeniyle kasko sigortalı araçta meydana gelen hasarın TTK'nın 1472. maddesinden kaynaklı halefiyet hakkına dayalı olarak kusurlu olduğu iddia edilen davalı şirketten(davalı şirkete ait direğin yola devrilmesi nedeniyle) rücuen tahsili istemine ilişkindir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun, 3 Temmuz 1944 tarih ve 5746 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 22.3.1944 tarih ve 37 E. - 9 K. sayılı kararında, "sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur" şeklinde içtihadda bulunmuştur.Bu nedenle uygulamada, sigorta rücu davalarının,TTK 1472. maddeden kaynaklanmış olması nedeniyle halefiyet ilkesi dikkate alındığında, davanın sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki ilişkiye göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle sigortalı ile zarar sorumlusu arasındaki dava, ticari dava niteliğinde ise davaya ticaret mahkemesinde bakılacak, böyle değilse yani esas uyuşmazlık ticari nitelikte değilse böyle bir dava da ticaret mahkemesi görevli olmayacaktır.Somut olayda, uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigorta şirketi tarafından "Kasko Poliçesi" kapsamında sigortalısına ödenen tazminatın, trafik kazasının meydana gelmesinde kusurlu bulunan davalıdan tahsili isteminden kaynaklanmaktadır. Davacı sigorta şirketi ise de, selefi olan dava dışı sigortalı gerçek kişinin tacir olduğuna dair dosyada bir delilin bulunmadığı, sigortalıya ait aracın da ticari olmayıp, hususi otomobil olduğu ve uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklandığı anlaşıldığından, davaya bakmak görevi Çerkezköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesine aittir.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Çerkezköy 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE █████/2026 gününde oy birliği ile karar verildi.KANUN YOLU: Kesin olmak üzere