İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde, mimarlık firmasının 4 yıldızlı otel projesi için sunduğu hizmetler karşılığı ödenmeyen ücret alacağı talebiyle açılan hizmet sözleşmesinden kaynaklanan dava.
Özet: Davacı mimarlık firması, davalı şirkete ait arsa üzerine planlanan 4 yıldızlı otel inşaatı için ön etüt ve avan proje çalışmaları yaparak davalıya teslim etmiş, davalının bu projeleri imar planı değişiklikleri gibi resmi başvurularında kullanmasına rağmen, ücret ödeme konusunda sürekli kaçamak davranması, yasal tarifelerin çok altında teklifler sunması ve projenin telif haklarının kayıtsız şartsız devrini talep etmesi üzerine, yapılan hizmetler karşılığında Mimarlar Odası tarifesine göre 164.279,63 TLlik alacağının ödenmesi için ihtarname göndermiş, ancak davalı şirketin bu talebi reddetmesi üzerine alacağın tahsili için dava açmıştır.
T.C.
İZMİR1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2016KARAR TARİHİ : █████/2018Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili, mahkememize verdiği █████/2016 tarihli dilekçesinde; Davalı tarafından 2011 yılı Aralık ayı sonuna doğru sahip oldukları ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... Bulvarı, ... ada, ... parselde bulunan arsa üzerine yaptırmayı planladıkları 4+8=12 katlı toplam 15.340 m2 inşaat alanlı 1.492,19 m2 taban alanına sahip ... ücret oranına sahip 4 yıldızlı otel inşaatı için müvekkili mimarlık firmasından uygulanacak inşaat ruhsatı için mimari projenin hazırlanmasının istendiğini, ilaveten işin asıl konusunu oluşturan 4 yıldızlı otel mimari proje çiziminin yanı sıra temel , kolon, kiriş, döşemelerin tamamlanıp çatının kapatılmasına kadar ki aşamaları kapsayan ve münhasıran bunlarla sınırlı olmak üzere kaba inşaat sürecindeki mesleki kontrollük hizmeti ve iç mimari proje kapsamındaki hizmetler içinde talepte bulunulduğunu, karşılıklı mutakabat çerçevesinde müvekkili firma tarafından gerekli çalışmaların başlatıldığını, verilen mimarlık hizmeti kapsamında ilk aşama olan " Ön Etüt Ve Planlama Çalışmaları " kapsamında davalı şirket tarafından temin edilen idari, hukuki, teknik belge ve bilgiler ve inşaat yapılacak yer görülerek incelendiğini, eskiz çalışmaları yapıldığını, bu inceleme ve etütlerin somutlaştırıldığı fikir projesinin dosya halinde hazırlandığını, 2. Aşama olan " Ön Proje Çalışmaları " kapsamındaki vaziyet planı ve kesitler, kat planları, kesit ve görünüşler 1/50, mimari tasarım konseptini açıklayan eskiz ve 3 boyutlu sunumların hazırlandığını böylelikle ilk iki aşamanın 2012 yılı Şubat ayında tamamlanarak davalı şirkete teslim edildiğini, söz konusu fikir projesinin müvekkili tarafından Fikri Sinai Mülkiyet Haklarının korunmasını teminen İzmir Mimarlar Odasınca ve ayrıca İzmir .... Noterliğince kendisi adına tescil edildiğini, davalının davacı tarafından hazırlanan bu avan proje ve görselleri kullanmak suretiyle otel inşaatı yapılacak alanda uygun şekilde imar plan değişikliği için resmi makamlar nezdinde başvurularda bulunduğunu, bu başvuruları sırasında gerek ... Belediyesi gerek ... Başkanlığı ve gerekse TC Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili birimlerince talep edilen proje revizyonlarının müvekkili tarafından yapılarak davalı şirket tarafından davalı şirketin resmi makamlar nezdinde yapılan başvuruları ile ilgili işlemleri takiple görevlendirdiği şehir planlamacısı ...'e teslim edildiğini, tüm başvurular sonucunda müvekkili tarafından hazırlanmış olan avan proje kullanılmak suretiyle oluşturulan vaziyet planının imar planı ile bir bütün olduğunun resmi kayıtlara geçtiğini ve hakkın tescillendiğini, projenin başlangıcından itibaren müvekkili şirket yetkilileri ile davalı şirket yetkililerinin defalarca bir araya gelip konuyu görüştüklerini, ancak görüşmeler esnasında mali konuların sürekli ötelendiğini, müvekkili tarafından 4 yıldızlı otel için mimari proje işinin yani mevcut ve devam etmekte olan sözleşmesel ilişkinin yazıya dökülmesi , ücretin ödenmesi ve ödeme şeklinin takvime bağlanması talep edildiğinde davalının müvekkiline işin karşılığı olarak belirlenmiş yasal- resmi tarifelerin çok altında ücretler teklif edip, ücret ödenmesinin otel işletme ruhsatı alındıktan sonraya ötelemek istediği, projenin telif haklarının kayıtsız şartsız kendilerine devredilmesini istediği ve müvekkili açısından kabul edilmesi olanaksız teklifler getirerek görüşmeleri çıkmaza soktuğunu , bu sebeple bir sonraki aşama olan kesin proje aşamasına geçilemediğini, davalı tarafından müvekkiline yaptırılan iş karşılığı tek kuruş ödeme yapılmadığını, davalıya İzmir ... Noterliğinin █████/2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, ihtarnamede ihtarnamenin tebliğinden itibaren iki gün içerisinde mimarlar odası tarafından belirlenen resmi en az proje bedeli tarifesi uyarınca müvekkili tarafından yapılan işler karşılığına tekabül eden KDV dahil 164.279,63 TL nin ödenmesi aksi halde alacağın muacceliyet tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini teminen yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, ihtarnamenin █████/2016 tarihinde tebliğ edildiğini, talep edilen tutarın 2014 yılı asgari bedel tablosu esas alınarak taraflar arası ilişkilerin çıkmaza girdiği aşama itibariyle , müvekkili şirket tarafından yapılan işlerin oranına göre proje bedelinin % 20 si olduğunu, buna karşılık davalı tarafın İzmir .... Noterliğinin █████/2016 tarih ... yevmiye nolu cevabi ihtarname ile müvekkilinin taleplerini red ettiklerini, cevabi ihtarnamede taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkiyi inkar etmeye yönelik beyanlarda bulunurken diğer taraftan taraflar arasındaki ilişki ikrar eden beyanlarda bulunduklarını belirtmiş ,fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile Mimarlar Odası tarafından belirlenen resmi " En az proje bedeli tarifesi " uyarınca müvekkili tarafından yapılan işler karşılığına tekabül eden 164.279,63 TL ön etüt ve avan proje bedelinin █████/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili mahkememize verdiği █████/2016 tarihli cevap dilekçesinde; mahkeme nezdinde ikame edilen davaya konu mimari proje hazırlandığı ve üzerinde temel atma- kazı çalışmalarının yapıldığı iddia edilen gayrimenkul için halihazırda müvekkili tarafından ... Belediyesine inşaat ruhsatı alınmak üzere herhangi bir proje ile yapılan müracaatın dahi söz konusu olmadığını, bu bakımdan davacı tarafından hali hazırda inşaat ruhsatı ve herhangi bir mimari projesi hazır bulunmayan söz konusu parselde inşaat yapıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili tarafından davacı tarafa hiçbir zaman mimari proje hazırlanma işi teklif edilmediğini, bu konuda kendilerine başvuruda bulunulmadığını, aksine davacı tarafından tamamıyle kendi talep ve hür iradeleri çerçevesinde müvekkili şirket yetkilisi ... ile yapılan görüşme sonucu müvekkili şirketin dava konusu arsada bir otel yapma arzusuna vakıf olmaları sonucunda işin kendilerine verilmesi için gayrimenkule ilişkin bir etüt ve hazırlık çalışması sunulmasına dair doğrudan kendilerinin talepte bulunduğunu, davacının müvekkili şirketin kendileri ile çalışılmasını talep ettiği yönündeki iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, davacı tarafından mimari proje işini alabilmek için müvekkili etkileyebilmek ve kendini daha doğru ifade edebilmek amacıyla parsele ilişkin ön etüt ve hazırlık çalışmaları adı altında bir takım görsel ve krokinin müvekkili ile paylaşıldığını ancak söz konusu çalışmanın , hiç bir şekilde dava dilekçesinde yer alan iş tanımı ile örtüşmediğini, kendilerinin müvekkili için talep üzerine gerçekleştirdikleri başka hiçbir çalışmanın söz konusu olmadığını, dava konusu imar durum değişikliğinin davacı tarafın iddia ettiği gibi vaziyet planı ile yapılmadığını aksine imar plan değişikliğinin müvekkili şirketin yıllar süren çabası sırasında ...nin İmar Plan Yönetmeliği yerine bakanlığın " Planlı Alanlar Tip Yönetmeliği " nin uygulanmaya başlaması ile ve söz konusu yönetmeliğin müvekkili şirketin geçmiş imar durum değişikliği taleplerinin reddine neden olan bir maddeye yer vermemesi sonucu onaylandığını, davacı tarafça iddia edildiği gibi avan proje kullanılmak suretiyle vaziyet planının oluşturulması ve bunun imar planı ile bir bütün olmasının söz konusu olmadığını, aksine davacı tarafından hazırlanan tek şeyin vaziyet planının içine yerleştirilen kroki olup bu krokinin de herhangi bir şekilde mimari proje ile ilgisi bulunmadığını, taraflar arasında yapılan görüşmeler esnasında birbirinden farklı bir çok fiyat teklifi sunulduğunu ,ilk sunulan fiyat teklifi ile son sunulan fiyat teklifi arasında piyasa koşulları dışında ve enflasyon oranlarının kat be kat üzerinde artış talebi bulunduğunu, buna ek olarak davacı tarafından başlangıçta kabul edilen telif haklarına ilişkin hususun daha sonra kabul edilmemesinin de sözleşmenin kurulmasını imkansız hale getirdiğini, bu anlamda davacı ile davalı arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi kurulamadığını, davacı tarafından müvekkili şirketin başka bir mimarlık firmasına otel projesi çizdirdiği ve bu projenin kendilerince hazırlanan etüt ve hazırlık çalışmalarından esinlenerek hazırlandığı yönünde bir takım gerçek dışı ve soyut iddialar ileri sürüldüğünü, davacı tarafından ileri sürüldüğü gibi kendileri tarafından hazırlanan görsellerin basım ve yayın organlarınca " ... planı onaylandı " vb. şeklinde yer almasının tamamen müvekkili ile aralarında herhangi bir anlaşma sağlanmamasına rağmen söz konusu görsellere kendi internet sitelerinde müvekkili firma adına tescilli "... " ismi kullanılmak suretiyle yer verilmesinden kaynaklandığını, görsellerin yer aldığı gazetelerde çıkan haberler ile müvekkili firmanın hiçbir ilgisi bulunmadığını, imar planı değişikliğinin kabul edilmesinin de davacının hazırladığı görseller ile ilgisinin bulunmadığını, davacı tarafça hazırlanan etüt ve hazırlık çalışmalarının statik anlamda hayata geçirilmesi ciddi zorluklar içeren otel kullanım alanını son derece kısıtlayan ve malzeme seçimi sonucunda istenmeyen sonuçlar doğuran , müvekkilinin isteği ticari faydayı gerçekleştirmekten uzak çalışmalar olduğunu, gerek sözleşmenin telif hakkı ve fiyat ve ödeme unsuru gibi önem arz eden şartlarında gerekse görüşmelerde tıkanıklık yaşandığından davacı ile herhangi bir sözleşme ilişkisine girilemediğini, davacı tarafın yaptığı çalışma ile zaten İzmir'in en değerli gayrimenkullerinden olan müvekkiline ait mülke fazladan bir değer katıldığı yönündeki iddialara itibar edilmesinin söz konusu olamayacağını, müvekkiline ait gayrimenkule yönelik imar plan değişikliğinin davacı tarafça yapılan çalışmalar sonucu olmadığını, bunun dışında davacı tarafça yapılan çalışmanın herhangi bir şekilde de kullanılmadığını belirtmiş davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Taraf dilekçelerinde belirtilen belgeler ilgili kurumlardan celbedilerek taraflar arasında davalıya ait ... ada ... no'lu taşınmaz üzerinde yapılması düşünülen otel inşaatında uygulanacak inşaat ruhsatı için mimari proje hazırlanması işi ile ilgili , sözleşme ilişkisi kurulup kurulmadığı, kurulmuş ise bu ilişkiden kaynaklanan alacak isteğinin haklı olup olmadığı, haklı ise talep edilebilecek alacak miktarının belirlenmesine yönelik olarak dosya ve taraf ticari defter kayıt ve belgeleri üzerinde mimar ve SMMM bilirkişiden oluşturulan iki kişilik bilirkişi kurulu vasıtasıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan bilirkişi kurulu raporunda davacı mimarlık firmasının davalı ile yaptığı şifahi sözleşme ile işler karşılığında ön etüt ve avan bedeli olarak KDV dahil 59.000,00 TL alacağının olabileceği zira talebindeki asgari tarife bedeli içerisinde iç mimari işlerinin de bulunduğu ve buna ilişkin herhangi bir çalışma yapmadığı ve uzmanlık dalı dışında olmasından proje bittiğinde hazırlanabilecek bu iç mimari projelerini de ihtiva etmediğinden heyetin zorunlu olarak davacı teklifleri içerisindeki en ucuz ve sadece mimari proje çizimine ilişkin olan bu teklifin kabul edilip davalı tarafından davacı firmaya çizdirilmesi halindeki bedelinin gerçekleştirilen % 20 ' lik kısmına ilişkin hak edilen bedel olabileceği kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir. Taraflarca rapora itiraz edildiğinden itirazlar doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor istenilmiş , alınan ek bilirkişi kurulu raporunda davacı firma tarafından yapılan proje çalışmalarının ön proje olarak değerlendirildiği, projelerin bu hali ile kesin proje çalışmalarına geçiş için uygun görüldüğü , kök rapordaki hesaplamaların yerinde olduğu ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir. Alınan rapor ve ek rapora taraflarca itiraz edildiğinden taraflar arasında davalıya ait ... ada ... no'lu taşınmaz üzerinde yapılması düşünülen otel inşaatında uygulanacak inşaat ruhsatı için mimari proje hazırlanması işi ile ilgili , sözleşme ilişkisi kurulup kurulmadığı, kurulmuş ise bu ilişkiden kaynaklanan alacak isteğinin haklı olup olmadığı, haklı ise talep edilebilecek alacak miktarının belirlenmesine yönelik olarak dosya üzerinde ikinci kez mimar bilirkişi vasıtasıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış , alınan bilirkişi raporunda, davacı mimarlık firmasının davalı şirkete mail ortamında yaptığı şifahi sözleşmeler ile yapılacak işler karşılığında fikir projesi ve avan proje bedeli olarak 695.699,00 TL X % 20 = 139.140,00 TL +% 18 KDV =164.185,00 TL alacağının oluştuğu ve bu bedelin ihtarname tebliğ tarihi olan █████/2012 tarihinden itibaren mahkemece tayin edilecek faiz oranı ile birlikte davalı firmadan tahsil edilebileceği görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir. Alınan iki rapor arasında çelişki doğduğu anlaşıldığından , çelişkinin giderilmesine yönelik olarak dosya üzerinde 3. kez mimar bilirkişi vasıtasıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış , alınan bilirkişi raporunda davacı şirketin gerçekleştirdiği " Fikir Projesi ( Konsept Proje ) " ve " Avan Proje " olarak adlandırdığı işlerin " Hazırlık ve Ön Etüt Çalışmaları İş Aşaması ( % 5) " ve " Ön Proje Çalışmaları İş Aşaması ( % 15 ) " na karşılık geldiği, tüm mimari projenin % 20 si olan bu çalışmaların karşılığı olarak 139.140,00 TL + % 18 KDV = 164.185,00 TL davacı alacağı oluştuğu görüş ve kanaatine varıldığı ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça taraflar arasında davalıya ait taşınmaz üzerinde yapılacak otel inşaatında uygulanacak inşaat ruhsatı için mimari proje hazırlanmasına yönelik sözlü sözleşme düzenlendiği, sözleşme doğrultusunda hazırlanan fikir projesi ve avan proje bedelinin ödenmediğinden bahisle söz konusu bedelin tahsiline yönelik olarak davalı hakkında mahkememize dava açıldığı, taraflar arasında herhangi bir yazılı sözleşme bulunmadığı ancak mülkiyeti davalı şirkete ait ... ili ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel üzerinde gerçekleştirilmesi planlanan otel projesine dair mimari proje çalışmalarının davalı şirketin bilgisi dahilinde, davacı mimarlık şirketi tarafından yürütüldüğü, mimari projeye ait etüt ve ön proje aşamalarının yaklaşık bir yıllık çalışmanın ürünü olarak davacı mimarlık şirketi tarafından gerçekleştirildiği, bu çalışmaların sonuçlarının davalı şirkete teslim edildiği ayrıca süreç içerisinde elde edilen proje çıktılarının davalı şirket tarafından resmi kurumlara yapılan başvurularda kullanıldığı, dava konusu parselde inşa edilmek üzere 4 yıldızlı otel projesine ait mimari tasarım sürecinin █████/2012 ile █████/2014 tarihleri arasında devam ettiği davacı şirketin dava konusu parsel üzerinden davalı şirkete mimarlık hizmeti verdiği ve taraflar arasında buna yönelik sözlü sözleşmenin mevcut olduğu, Mimarlık Hizmet Şartnamesi nde içeriği tanımlanan iş aşamalarından " Hazırlık Ve Ön Etüt Çalışmaları İş Aşaması " ve " Ön Proje Çalışmaları İş Aşaması" nın dava konusu parsel üzerinden üretilen mimarlık hizmetleri çerçevesinde davacı şirket tarafından gerçekleştirildiği , davacı şirketin gerçekleştirdiği " Fikir Projesi ( Konsept Proje ) " ve " Avan Proje " olarak adlandırdığı işlerin " Hazırlık ve Ön Etüt Çalışmaları İş Aşaması ( % 5) " ve " Ön Proje Çalışmaları İş Aşaması ( % 15 ) " na karşılık geldiği, tüm mimari projenin % 20 si olan bu çalışmaların karşılığı olarak 139.140,00 TL + % 18 KDV = 164.185,00 TL davacı alacağı oluştuğunun alınan ayrıntılı , gerekçeli ve hüküm kurmaya elverişli 2 ve 3 . bilirkişi raporları ile belirlendiği , davacı tarafça dava konusu edilen alacağın ödenmesine yönelik davalı tarafa gönderilen İzmir ...Noterliğinin █████/2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin █████/2016 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarnamede alacağın ödenmesi için iki günlük süre verildiği, ihtarname tebliğ tarihi ve verilen ödeme süresi göz önüne alındığında davalının █████/2016 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü incelenen tüm dosya kapsamıyla anlaşılmış davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, 164.185,00 TL'nin █████/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 2-Alınması gerekli 11.215,48-TL harçtan peşin alınan 2.805,49 TL' nin mahsubu ile bakiye 8.409,99 TL harcın davalı tarafça tamamlanmasına, 3-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 15.801,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 95,00 -TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan 15 davetiye gideri 179,00 -TL, bilirkişi ücreti 2.000,00 -TL, posta masrafı 20,40 -TL olmak üzere toplam 2.199,40 -TL yargılama giderinin red ve kabule göre 2.198,00 -TL' lik bölümünün davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan bölümünün davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı tarafça yatırılan 2.838,99 -TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dair tebliğden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar Davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.. █████/2018 Katip ...e-imzalı Hakim ...e-imzalı