Danıştay 6. Daire, depremde hasar gören komşu binanın yıkılması sonucu davacıların binasının kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle oluşan maddi zararın, belediyelerin ve kaymakamlığın hizmet kusuru sebebiyle tazminine ilişkin kararı.
Özet: Davacılar, komşu binanın 2007 yılında kendiliğinden yıkılarak kendi taşınmazlarına zarar vermesi ve yeniden inşaat gerektirmesi sonucu uğradıkları 600.000 TL maddi zararın tazminini talep etmiş; ilk derece mahkemesi ise 1999 depreminde hasar gören, riskli olduğu belirlenmesine rağmen takibi yapılmayan, mührü kaldırılan ve tahliye/yıkım görevi ihmal edilen komşu binanın durumundan dolayı Zeytinburnu Belediyesi, Zeytinburnu Kaymakamlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesini hizmet kusurlu bulmuş, bilirkişi raporunda Zeytinburnu Belediyesine olayın meydana gelmesinde %40 kusur atfedilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : I- (DAVACILAR) 1- ... 2- ... 3- ... 4- ...VEKİLLERİ : Av. ... II- (DAVALILAR) 1-... Bakanlığı-ANKARAVEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av.... 3- ... Belediye Başkanlığı-...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR) 1- ...Bakanlığı 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 3- ... Belediye Başkanlığı II- (DAVACILAR) 1- ... 2- ... 3- ... 4- ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Zeytinburnu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın maliki olan davacılar tarafından; komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın █████/2007 tarihinde kendiliğinden yıkılması esnasında davacılara ait binaya yüklenmesi ve arka kısımdaki kolanlara hasar vermesi nedeniyle, binanın yıkılması ve akabinde tekrar yapılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen yapı bedeli, kira geliri kaybı ve yıkım masraflarından kaynaklanan maddi zararına karşılık toplam 600.000,00-TL maddi tazminatın █████/2007 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararında; davacıların maliki olduğu ... mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın, komşusu konumundaki ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın █████/2007 tarihinde kendiliğinden yıkılması sırasında kullanılamaz hale geldiği, akabinde yıkımı yapılan binanın yerine aynı taşınmaz üzerinde yeni bir bina inşa edildiği, 1999 yılında meydana gelen depremden sonra ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın hasarlı olduğundan bahisle bina sakinlerinin tahliye edilerek binanın mühürlendiği, Zeytinburnu Kaymakamlığı İlçe Kriz Merkezi Başkanlığı adına Zeytinburnu Kaymakamınca imzalanan... tarih ve ... sayılı yazıyla Zeytinburnu Belediye Başlanğığına "anılan taşınmazın da içinde bulunduğu Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğü yetkililerince tutulmuş listeye istinaden" az hasarlı ve hasarsız binaların mühürlerinin sökülebileceğini belirtildiği, İstanbul Valiliği İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğünün █████/1999 tarih ve 371-10356 sayılı Genelgesi gereği Zeytinburnu Belediye Başkanlığınca hasarlı olduğu görülen binaların listesinin çıkarılarak ilgililerine, bina sakinlerine ve muhtarlıklara gönderilen yazıyla Bakanlıkça yetkilendirilen proje kontrol müşavirliklerine binalarının depreme dayanıklılığını kontrol ettirmeleri gerektiği tebliğ edildiği halde bina maliklerince bu konuda herhangi bir işlem yapılmadığı, bu konunun takibininin Zeytinburnu Belediyesince de yapılmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yaptırılan deprem master planı kapsamında yapılan çalışmalarda ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binaya 37 deprem puanı verilmek suretiyle binanın riskli binalardan olduğunun belirtildiği halde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Kanun'un 7. maddesinin (z) bendi uyarınca binanın tahliye edilerek yıktırılması görevinin yerine getirilmediği, uyuşmazlığa konu binanın kullanılamaz hale gelmesine neden olan... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binanın depremden etkilenerek hasar gördüğü, güçlendirilmesinin yapılıp yapılmadığının takip edilmediği, mührün kaldırılarak ikamete açıldığı, sonrasında binanın teras ve çatısına ilaveler yapıldığı, zeminine fırın açılmasına müsaade edilerek taşıyıcı kolanların dayanımının azalmasına ve neticede binanın çökmesine sebep olunduğundan Zeytinburnu Belediye Başkanlığının, İlçede kurulan kriz masasını yöneten birim olarak hasarlı binayı az hasarlı ve hasarsız binalar listesine ekleyerek mührün kaldırılmasına sebep olan Zeytinburnu Kaymakamlığının, bünyesinde bulunan daire başkanlığı ve müdürlüklerce yapılan deprem master planı kapsamında riskli bulunan bina hakkında 5216 sayılı Kanunun 7/z. maddesince kendine verilen tahliye ve yıkım görevini yapmakla yükümlü olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının bu yükümlülüğünü yerine getirmemeleri nedeniyle hizmet kusurlarının bulunduğu, uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak kusur durumunun ortaya konulması amacıyla ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında alınan ek bilirkişi raporunda özetle; "Olayın meydana gelmesinde, Zeytinburnu Belediye Başkanlığı'nın dava konusu binayı ilk denetleyecek ve takip edecek birim olması nedeniyle %40 oranında kusurlu, ilçede kurulan kriz masasını yöneten birim olarak hasarlı binaya az hasarlı ve hasarsız binalar listesine ekleyerek mührün kaldırılmasına sebep olan Zeytinburnu Kaymakamlığı'nın talimatına göre yapının hasarsız yapı olarak kullanımına neden olunması sebebiyle %40 oranında kusurlu, 5216 sayılı Kanunu'nun 7/z maddesi kapsamında ilçe belediyelerine destek görevi bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın %20 oranında kusurlu olabileceği"nin belirtildiği, sorumlu idarelerin kusur oranlarının tespitine ilişkin olarak bahsi geçen bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte görüldüğü, olayın meydana gelmesinde Zeytinburnu Belediye Başkanlığı'nın %40 oranında, Zeytinburnu Kaymakamlığı'nın %40 oranında ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın % 20 oranında kusurlu oldukları sonucuna varıldığı, bakılmakta olan davada Zeytinburnu Kaymakamlığının dava konusu olayla ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı olarak faaliyette bulunması nedeniyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda Zeytinburnu Kaymakamlığına atfedilen %40 oranındaki kusurun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bakımından da geçerli olduğu, Mahkemelerince dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile ek raporda özetle, uyuşmazlığa konu binanın kullanılamaz hale gelmesinde esas etkenin komşusu konumundaki binanın yıkılarak binaya çarpması olduğu, uyuşmazlığa konu binanın tazminata esas alınan değerinde, binanın imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilen bölümleri dikkate alınmadan yapılan hesaplamanın geçerli olması gerektiğinin değerlendirildiği, yapının bodrum kat+zemin kat+1 ve 2. normal katları için 3/A yapı sınıfı kapsamında 2007 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkında tebliğe göre enkaz bedelinin düşülmesi suretiyle bulunan yapı maliyetinin ise (217.316,25 TL-21.730,88=) 195.585,37 TL olduğu, bodrum kat+zemin kat+1, 2, 3 ve 4. normal katları için 3/A yapı sınıfı kapsamında 2007 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri hakkında tebliğe göre enkaz bedelinin düşülmesi suretiyle bulunan yapı maliyetinin ise (342.596,25 TL-34.259,63=) 308.336,62 TL olduğu, kira geliri elde edildiğine, söz konusu yerlerin kirada olduğuna yönelik kira sözleşmesi ve ödeme makbuzu gibi belge ibraz edilmediğinden gelecekte elde edilmesi muhtemel gelir ve ispat edilemeyen maddi zararların tazmin edilemeyeceği, yine davacılar tarafından yıkım masraflarının ödendiğine ilişkin belge de ibraz edilmediğinden bu konudaki talebin de yerinde görülmediği, davacılara ait binanın kullanılamaz hale gelmesi, yıkılması ve akabinde tekrar yapılması üzerine davacıların uğramış olduğu zararın, bilirkişi tarafından belirlenen 195.585,37 TL olduğu, bu bedelin adli yargıda davanın açıldığı █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile hizmet kusuru bulunan idarelerce tespit edilen kusurları oranında ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 195.585,37 TL maddi tazminatın █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile kusurları oranında ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine, davacıların fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; ilk derece mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesinde olayın meydana gelmesinde Zeytinburnu Belediye Başkanlığı'nın %40 oranında, Zeytinburnu Kaymakamlığı'nın %40 oranında ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın % 20 oranında kusurlu oldukları sonucuna varıldığı belirtilmiş ve ilk derece mahkemesince bu oranlar esas alınarak karar verilmiş ise de; hüküm fıkrasında tazminine karar verilen 195.585,37-TL maddi tazminatın █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte kusurları oranında sorumlu olmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine karar verildiği, kararda tek tek hangi idare tarafından ne kadar tazminat ödeneceği ve yargılama giderleri yönünden hangi idarenin ne kadarlık kısımdan sorumlu olduğuna yer verilmediği, mevcut bilirkişi incelemesiyle tespit edilen 195.585,37-TL maddi tazminatın, %40'ı olan 78.234,148-TL'sinin Zeytinburnu Belediye Başkanlığınca, %40'ı olan 78.234,148-TL'sinin Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, %20'si olan 39.117,074-TL'sinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca adli yargıda davanın açıldığı █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi gerektiği, istinafa konu kararda hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte davalı idarelerin tazminat istemine konu zararın oluşmasındaki kusurları yönünden istinaf taleplerinin belirtilen gerekçeyle reddi gerektiği, hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerektiği, ilk derece mahkemesi kararında ise; hükmedilen maddi tazminat tutarı üzerinden hesaplanan 13.360,00 TL nispi karar harcından davacılar tarafından yatırılan 10.246,50 TL tutarın mahsubundan sonra geriye kalan 3.114,00 TL'nin davalı idareye yükletilmesine karar verildiği, bu haliyle 10.246,50 TL nispi harç bedelinin davacılar üzerinde bırakıldığı görüldüğünden, kararın bu kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilen tazminat miktarı yönünden davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarelerin istinaf başvurularının gerekçeli reddine, davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulü ile, idare mahkemesi kararının davacılar tarafından peşin yatırılan nispi harcın mahsubuna ilişkin kısmının kaldırılmasına, 195.585,37-TL maddi tazminatın, %40'ı olan 78.234,148-TL'nin Zeytinburnu Belediye Başkanlığınca, %40'ı olan 78.234,148-TL'nin Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, %20'si olan 39.117,074-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca adli yargıda dava açıldığı █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine, ilk derece mahkemesince yargılama giderlerinin kusurları oranında davalı idarelere yüklenmekle beraber hangi idarenin ne kadarlık yargılama giderinden sorumlu olacağı konusunda açıkça hüküm kurulmadığından, yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden yeniden hüküm kurulması gerektiğine, davacı tarafından karşılanan 4.711,60-TL yargılama giderinin tarafların haklılık oranı üzerinden hesaplanması sonucunda davalı idarelerin üzerinde bırakılması gereken 2.000,00-TL'lik kısmının (%20) kusur oranına isabet eden 400,00.-TL’nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden 800,00.-TL’nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, (%10) kusur oranına isabet eden 800,00.-TL’nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine, 2.711,60-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, idare mahkemesince kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hüküm altına alınan maddi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 17.702,00-TL vekalet ücretinin (%20) kusur oranına isabet eden 3.540,40-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden 7.080,80-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden 7.080,80-TL'nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafından peşin ödenen 10.246,50-TL nisbi karar harcının kusurları oranına isabet eden 2.049,30-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, 4.098,60-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, 4.098,60TL'nin Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine, hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminat miktarı (185.439,60-TL) üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 13.360,43-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin ödenen 10.246,50-TL'nin mahsubu sonucu kalan 3.113,93-TL'nin kusurları oranına isabet eden 622,786-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, 1.245,572-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, 1.245,572-TL'nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan tahsili için vergi dairesine müzekkere yazılmasına, ilk derece mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısımlarında yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedildiği görüldüğünden, davalı idareler lehine yeniden yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesine gerek bulunmadığına karar verilmiştir. TARAFLARIN İDDİALARI : 1- Davacılar tarafından; binanın 3. ve 4. katların ruhsatsız olması nedeniyle maliyet bedeli düşülmüş ise de bina yıkılmasıydı imar barışından faydalanacakları ve bu katların da mevzuata uygun hale geleceği, bir dairenin bile maliyetini karşılamayacak bir tazminata hükmedildiği, yine tazminine karar verilen bedelden enkaz bedeli düşüldüğü, ancak enkazın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca kaldırıldığı ve enkazın kendilerine verilmediği, yoksun kalınan kira bedelinin tazminine karar verilmesi gerektiği, davanın reddedilen kısmı yönünden delil tespiti dışında bir yöntemle belirleme yapamayacaklarından bu kısım için davalılar lehine avukatlık ücreti taktir edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın redde ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 2- Davalı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; bilirkişi raporunun karara esas alınamayacağı, Zeytinburnu Kaymakamlığının Bakanlık teşkilatı içerisinde yer almadığı, yıkım nedeniyle meydana gelen zararda idarelerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhine ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 3- Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Belediyelerinin hizmet kusuru sayılabilecek bir eylem ya da işleminin bulunmadığı, afet nedeniyle sorumluluğun Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına (eski adıyla Bayındırlık ve İskan Bakanlığına) ait olduğu, bölgede inşaat ve iskan ruhsatı verme yetkisinin ilçe belediyesinde olduğu, davacıların tazminat taleplerinin mesnetsiz olduğu, zararda idarelerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhine ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 4- Davalı Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından; binanın depremde hasar gördüğünün tespiti üzerine hemen boşaltıldığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı teknik elamanlarınca sağlam raporu verilmesi üzerine mührün kaldırıldığı, bu rapor verilmese idi binanın kontrollü olarak yıkılacağı ve davacılara ait yapıya zarar gelmeyeceği, idarelerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, yapının ruhsatsız olduğunun dikkate alınmadığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhine ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin 34.259,63 TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlarının ise onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren 2575 sayılı Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca oluşturulan Danıştay Dördüncü ve Altıncı Daireleri müşterek heyetince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıya ait 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun kapsamında birlikte düzenlenen █████/1986 tarih ve █████████ sayılı yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi (bodrum kat+zemin kat+ 1 ve 2. normal katlar için) bulunmaktadır. Uyuşmazlığa konu yapıya bitişik olan ve ...tarih ve... sayılı yapı kullanma izin belgesi bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı 1999 depreminde hasar gördüğü için tahliye edilerek mühürlenmiş, Zeytinburnu Kaymakamlığı İlçe Kriz Merkezi Başkanlığı tarafından anılan binanın az hasarlı olduğu ve mührün sökülebileceğinin bildirilmesi üzerine mühür █████/1999 tarihinde kaldırılmış ve bina █████/2007 tarihinde kendiliğinden yıkılmıştır. ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın çökmesi sırasında uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın 1. kat kolonuna yanal darbe etkisi ile hasar vermiştir.Zeytinburnu Belediye Başkanlığı görevlileri tarafından düzenlenen █████/2007 tarihli yapı tatil tutanağı ile uyuşmazlığa konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binaya ruhsatsız olarak yapıldığı tespit edilen 3. ve 4. katın ...tarih ve ... sayılı Zeytinburnu Belediye Encümeni kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıktırılmasına karar verilmiştir. Bodrum kat+zemin kat +1, 2, 3 ve 4 normal katlı uyuşmazlığa konu binanın █████/2007 tarihinde Zeytinburnu Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve özel yıkım ekipleri aracılığıyla yıktırılması üzerine, davacılar tarafından █████/2008 tarihinde ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada verilen görevsizlik kararı üzerine, █████/2015 tarihinde idari yargıda, görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa’nın "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesinde; "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmünün yer almakta olup, 125. maddesinin son fıkrasında ise; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun dördüncü bölümünde yapı ve yapı ile ilgili esaslar düzenlenmiş olup, “Yapı” başlıklı 20. maddesinde, “Yapı: a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, İmar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.” hükmüne, “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21. maddesinde, “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.” hükmüne, “Yapı Kullanma İzni” başlıklı 30. maddesinde ise, “Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir. Belediyeler, valilikler (...) mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır. (...) Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz.” hükmüne yer verilmiştir. 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun 13. madddesinde de, bu Kanunun 14. maddesinin a, b, c, d, e, g, h ve i bentleri kapsamında kalmaları nedeniyle bulundukları yerde korunmayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlarına bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planları içinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre verileceği, bu gibi hallerde gecekondu sahibine ayırca enkaz bedeli ödeneceği hükme bağlanmış olup, 2981 sayılı Kanundan yararlanamayacak olanların sayıldığı 14/f maddesinde ise, 10 Kasım 1985 tarihinden sonra yapılan gecekondular ile inşaasına başlanan imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapıların, 2981 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanamayacakları belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının; davacıların yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin 195.585,37 TL'lik kısmının kabulüne, kira geliri kaybı ile yıkım masrafları ile yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin 370.155,00 TL'lik kısmının reddine dair kısımlarında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Kararın; davacıların yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin 34.259,63 TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmına gelince; Dairemizin istikrar kazanmış kararlarına göre, imar mevzuatına uygun olarak inşa edilmiş ruhsatlı yapılar için yapı bedelinin, 2981 sayılı Yasadan yararlanan yapı sahiplerine, taşınmazlarının bulunduğu yerde korunamaması durumunda enkaz bedelinin, bunun dışında ruhsatsız olarak inşa edilen yapılar için de yapı bedeli ödenmesi mümkün olmadığından enkaz bedelinin ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, idareler tarafından yıkımı gerçekleştirilen yapıların ruhsatının bulunması halinde Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre yapı bedelinin, ruhsatsız yapı olması halinde ise yapıların sadece enkaz bedelinin tazminine karar verilmesi gerekmektedir. Yıkım işleminin idare tarafından gerçekleştirilmesi halinde yapı sahiplerine yapılarının enkazını almalarına izin verilmesinin ya da enkaz bedelinin ödenmesinin hakkaniyet gereği olduğu enkaz bedelinin ise Yargıtay içtihatlarıyla belirlendiği üzere yıkımdan sonra kullanılabilecek malzemenin değeri olduğu anlaşılmaktadır. Yapı ruhsatı bulunan yapıların enkazının, yapı sahibine teslim edilmesi (enkazın yapı sahibinin uhdesinde kalması), yani enkaz üzerindeki tasarruf hakkının yapı sahibine verilmesi durumunda; Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ hükümlerine göre belirlenen yapı maliyet bedelinden yıpranma payı düşüldükten sonra kalan miktardan, enkaz bedelinin düşülmesi suretiyle yapı bedelinin tespit edilmesi, şayet enkazın yapı sahibinin tasarrufuna bırakılmaması halinde ise enkaz bedelinin yapı maliyet bedelinden düşülmemesi, yapının tamamının ruhsatsız olması halinde ise, yapının sadece enkaz bedelinin tazminine karar verilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki bodrum kat+zemin kat+ 1 ve 2. normal katları içeren 2981 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen... tarih ve ...sayılı yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin bulunan uyuşmazlığa konu yapıya ilave edilen 3. ve 4. katın ruhsatının bulunmadığı, binanın █████/2007 tarihinde Zeytinburnu Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve özel yıkım ekipleri aracılığıyla yıkımının gerçekleştirildiği, █████/2007 tarihli tutanakta; yıkımın özel bir yıkım şirketi aracılığıyla █████/2007 tarihinde tamamlandığı ve enkaz kaldırma işlemlerinin devam ettiği hususunun imza altına alındığı; █████/2007 tarihli tutanakta; yıkılan yapılara ait enkaz kaldırma çalışmalarının █████/2007 tarihinde tamamlandığının belirtildiği, Zeytinburnu Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı ve... tarih ve ... sayılı yazılarında yıkım ve enkaz kaldırma çalışmalarının █████/2007 ve █████/2007 tarihleri arasında yapıldığı ve özel yıkım şirketi aracılığıyla tamamlandığının belirtildiği, dolayısıyla uyuşmazlığa konu binanın enkazının davalı idareler tarafından kaldırıldığı, enkazın davacının tasarrufuna bırakılmadığı, bilirkişi raporunda uyuşmazlığa konu yapının tamamı için enkaz bedelinin 34.259,63 TL olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta; idare mahkemesince, uyuşmazlığa konu binanın tazminata esas alınan değerinde, binanın imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilen bölümleri dikkate alınmadan yapılan hesaplamanın geçerli olması gerektiği değerlendirildiğinden yapının bodrum kat+zemin kat +1 ve 2. normal katları (BK+ZK+2NK) için bilirkişi raporuyla Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliğine göre belirlenen yapı maliyet bedelinden yıpranma payı düşüldükten sonra kalan miktardan, BK+ZK+2NK'a ilişkin enkaz bedelinin düşülmesi suretiyle tespit edilen yapı bedeli (enkaz bedelinin düşülmesi suretiyle 217.316,25 TL-21.730,88= 195.585,37 TL bulunmuştur) esas alınarak maddi tazminat isteminin 195.585,37 TL’lik kısmının kabulüne karar verilmiştir. Bu durumda; enkaz davacının tasarrufuna bırakılmadığı için tazminata esas yapı bedeli belirlenirken, Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliğine göre BK+ZK+2NK'a ilişkin belirlenen yapı maliyet bedelinden yıpranma payı düşüldükten sonra kalan miktardan BK+ZK+2NK'a ilişkin enkaz bedelinin düşülmemesi, ayrıca ruhsatı bulunmayan 3. ve 4. kata ilişkin enkaz bedelinin hesaplamaya dahil edilmesi gerektiği halde; bilirkişi raporuyla BK+ZK+2NK'a ilişkin belirlenen 217.316,25 TL yapı maliyet bedelinden 21.730,88 TL'nin düşülmemesi, ayrıca bilirkişi raporuyla 3. ve 4. kata ilişkin olarak belirlenen 12.528,75 TL enkaz bedelinin de davacıya ödenmesi, netice olarak uyuşmazlığa konu yapıya ilişkin toplam 34.259,63 TL enkaz bedelinin davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen temyize konu idari dava dairesi kararının anılan kısmında isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, davacıların temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen ise reddine,Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kısmen kabulü ile ... TL maddi tazminatın █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile kusurları oranında ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalı idareler tarafından davacılara ödenmesi, davacıların fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, reddine karar verilen tazminat miktarı yönünden davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarelerin istinaf başvurularının gerekçeli reddine, davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulü ile, idare mahkemesi kararının davacılar tarafından peşin yatırılan nispi harcın mahsubuna ilişkin kısmının kaldırılmasına, ...-TL maddi tazminatın, %40'ı olan ...-TL'nin Zeytinburnu Belediye Başkanlığınca, %40'ı olan...-TL'nin Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, %20'si olan ...-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca adli yargıda dava açıldığı █████/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine, davacı tarafından karşılanan ...-TL yargılama giderinin tarafların haklılık oranı üzerinden hesaplanması sonucunda davalı idarelerin üzerinde bırakılması gereken...-TL'lik kısmının (%20) kusur oranına isabet eden ...-TL’nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden ...-TL’nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, (%10) kusur oranına isabet eden...-TL’nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine,...TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, idare mahkemesince kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hüküm altına alınan maddi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan ...-TL vekalet ücretinin (%20) kusur oranına isabet eden ...-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden ...-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, (%40) kusur oranına isabet eden ...-TL'nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafından peşin ödenen ...-TL nisbi karar harcının kusurları oranına isabet eden ...-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan, ...-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan,...TL'nin Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan alınarak davacıya verilmesine, hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminat miktarı (...-TL) üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan ...-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin ödenen...-TL'nin mahsubu sonucu kalan ...-TL'nin kusurları oranına isabet eden ...-TL'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan,...-TL'nin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan, ...-TL'nin ise Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan tahsili için vergi dairesine müzekkere yazılmasına dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının,2. Davacıların yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin ... TL'lik kısmının kabulüne, kira geliri kaybı ile yıkım masrafları ile yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin ... TL'lik kısmının reddine dair kısımlarının oybirliğiyle ONANMASINA,3. Davacıların yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin ... TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmının oyçokluğuyla BOZULMASINA,4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyize konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile, kararın davacıların yapı bedeline yönelik maddi tazminat isteminin... TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmının bozulmasına dair kısmına katılmıyoruz.