Danıştay, Elazığ Defterdarlığı memurunun hazineyi zarara uğratma nedeniyle ihracının, Yüksek Disiplin Kurulunun hatalı teşekkülü sebebiyle iptali kararını incelemektedir.
Özet: Devlet memurluğundan çıkarma cezasına çarptırılan bir davacının, bu cezanın dayanağı olan Yüksek Disiplin Kurulu kararının, ilgili yasal düzenlemeler ve özellikle müsteşarlık kadrolarının kaldırılması sonrası bakan yardımcısı başkanlığında toplanması gerekirken, usulüne uygun olmayan bir başkanın başkanlığında teşekkül etmesi nedeniyle yetki unsuru bakımından hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği ve bu iptal kararının Bölge İdare Mahkemesince onanması üzerine yapılan temyiz başvurusunda da aynı hukuki gerekçelerle kararın onanması gerektiği düşüncesinin belirtildiği bir davadır.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Elazığ Defterdarlığında ... olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) / g bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yüksek disiplin kurulunda müsteşar veya müsteşar yardımcıları başkanlığında toplanmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Başkanının başkanlık etmesi suretiyle teşekkül eden disiplin kurulunca tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru bakımından hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, disiplin kurulunun usulüne uygun olarak teşekkül ettirilmesi suretiyle idarece yeniden işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; ... tarih ve 30473 sayılı (3. mükerrer), Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 703 sayılı KHK'nın 179. maddesi ile 375 sayılı KHK'nın Geçici 32. maddesine eklenen düzenleme ile Bakanlıklardaki müsteşar ve müsteşar yardımcıları kadroları kaldırılarak, yerine bakan yardımcısı kadrolarının getirildiği, yüksek disiplin kurulunun teşekkülünde mutlaka bir başkanın (uyuşmazlıkta bakan yardımcısının) olması gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda; bakan yardımcısının toplantıya katılmadığı, toplantıya katılmasına; fiili bir engel (fiilen başka bir yerdeki görevini ifa etme gibi) var ise katılabileceği başka bir günde kurulun toplanması gerektiği, hukuki bir engel var ise(eşine veya 2. dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarının ya da atamaya yetkili oldukları memurların disiplin işleri gibi) başka bir bakan yardımcısının görevlendirilerek, sadece hukuki engel bulunan dosyaya mahsus olmak üzere yeni görevlendirilen bakan yardımcısının başkanlığında toplanan disiplin kurulunda karar alınması gerektiği halde, bu hususlara uyulmadan oluşturulan disiplin kurulunda tesis edilen işlemde yetki bakımından hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bakan yardımcılarının defterdarlık uzman yardımcıları ve uzmanlarının atamaya yetkili amiri oldukları, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca, defterdarlık uzmanı olan davacı hakkında karar verilen toplantıya katılamayacağı, davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; resmi belgede sahtecilik, rüşvet, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlarından mahkumiyetine karar verildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Elazığ Defterdarlığında ... olarak görev yapan davacının, usule aykırı işlemlerle bazı şirketlere özel tüketim vergilerinin iadesi yapılmak suretiyle hazinenin zarara uğratıldığı iddiasıyla hakkında yürütülen soruşturma neticesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) / g bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinde; "Devlet memurluğundan çıkarma" bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmak olarak tanımlanmış ve anılan bendin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" bu cezayı gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, 126. maddesinin ikinci fıkrasında da; Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği belirtilmiş, "Disiplin kurulları ve disiplin amirleri" başlıklı 134. maddesinde ise; "Disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur. Bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmü öngörülmüştür. █████/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 179. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Geçici 32. maddenin birinci fıkrasında; Bakanlık ve bağlı kuruluşlardaki, müsteşar ve müsteşar yardımcısı ve merkez valisi kadrolarının iptal edildiği, iptal edilen bu kadroların kurumların kadro cetvellerinin ilgili bölümlerinden çıkarıldığı; ikinci fıkrasında ise; Bakanlıklarda bakan yardımcıları, bağlı kuruluşlarda başkanlar atanıp göreve başlayıncaya kadar mevcut müsteşarların görevlerine devam edecekleri düzenlemelerine yer verilmiştir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 657 sayılı Kanun'un 134. maddesiyle verilen yetki uyarınca █████/1982 tarih ve 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen “Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik”, █████/1982 tarih ve 17848 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuş, "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmelik, Disiplin ve Yüksek Disiplin Kurullarının kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü ile hangi memurlar hakkında karar verebileceklerini ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esasları, bunların yetki ve sorumluluklarını düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır." kuralına; "Kurulların kuruluşuna ilişkin esaslar" başlıklı 4. maddesinde; "Başbakanlık ile Bakanlıkların ve bunlara bağlı Müsteşarlık, Genel Müdürlük ve Başkanlıkların Kurum Merkezindeki Disiplin Kurulları ve Yüksek Disiplin Kurulları aşağıda belirtilen esaslara uymak kaydıyla kurumlarınca kurulur. a) Kurulların başkan ve üyeleri Bakan onayı ile görevlendirilir. b) Kurullar bir başkan ve dört üye olmak üzere beş kişiden oluşur. c) Disiplin Kurullarının başkanlıklarına Başbakanlık ve Bakanlıklarda Müsteşar Yardımcıları, diğer kurumlarda kurumların başında bulunan Müsteşar, Genel Müdür ve Başkanların yardımcıları, üyeliklerine ise kurumların üstlendikleri ana görevlerle doğrudan ilgili birim veya birimler ile Hukuk, Personel, Teftiş veya tetkik hizmetlerini yürüten birimlerin başında bulunan memurların yardımcıları arasından görevlendirme yapılır. d) Yüksek Disiplin Kurullarının başkanlıklarında Başbakanlık ve Bakanlıklarda Müsteşar veya Müsteşar Yardımcıları, Diyanet İşleri Başkanlığında Başkan veya Başkan Yardımcısı, diğer kurumlarda bu kurumların başında bulunan Müsteşar, Genel Müdür ve Başkanlar, üyeliklerinde (c) fıkrasında belirtilen hizmet birimlerinin başında bulunan memurlar görevlendirilir. Ancak, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna Emniyet Genel Müdürü veya İçişleri Bakanının uygun gördüğü Emniyet Genel Müdür Yardımcısı da görevlendirilebilir. Yüksek Disiplin Kurulu ve Disiplin Kurulu başkan ya da üyeliği aynı kişide birleşmez. Hakkında disiplin soruşturması yürütülen Devlet memurunun üyesi olduğu sendikanın temsilcisi de bu maddede belirtilen disiplin ve yüksek disiplin kurullarında yer alır. Her bir disiplin ve yüksek disiplin kurulunda görevlendirilen temsilci ilgili sendika tarafından önceden bildirilir. Bu şekilde üyesi çift sayıya ulaşan kurullarda oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın kararına itibar edilir. (c) ve (d) fıkraları uyarınca kurulların üyeliklerine yapılacak görevlendirme esnasında ana görevleri ile ilgili birim veya birimler için bir, yukarıda sayılan diğer birimlerin her biri için bir üye belirlenmesi zorunludur. Personel, Hukuk, Teftiş veya Tetkik hizmetlerini yürüten birimlerden bir veya birkaçı bulunmayan kurumların Disiplin ve Yüksek Disiplin Kurulu üyeliklerine ana görevlerle doğrudan ilişkili birimlerden, (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla görevlendirme yapılır." kuralı yer almıştır. Anılan Yönetmeliğin "Kurul toplantılarına katılamayacak olanlar" başlıklı 6. maddesinde; "Kurulların Başkan ve Üyeleri kendilerine, eşlerine, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarına, disiplin cezası verilmesini teklif ettikleri, disiplin soruşturmasını yaptıkları veya atanmasına yetkili oldukları memurlara ait işlerle ilgili Kurul toplantılarına katılamazlar."; "Toplantı yeter sayısı" başlıklı 10. maddesinde, "Üç kişilik Kurullar üye tam sayısı ile üye sayısı 3'den fazla olan Kurullar salt çoğunlukla toplanır. Kurulların başkan ve üyelerinin görev başında bulunmamaları halinde Kurula vekilleri, seçimle gelenlerin yedekleri katılır. Kurulların başkanlarının 6. maddedeki sebepler ile toplantılara katılamamaları halinde başkanlık görevi en kıdemli üye tarafından yürütülür. Yukarıdaki fıkra uyarınca toplantılara katılamayan üyeler toplantı yeter sayısının tespitinde gözönünde bulundurulmaz."; "Kurulların görüşme usulü" başlıklı 13. maddesinde; "Kurullarda raportörün açıklamaları dinlendikten sonra işin görüşülmesine geçilir. Konunun aydınlandığı ve görüşmelerin yeterliği sonucuna varılınca oylama yapılır. Kurullar oy çokluğu ile ve açık oyla karar verirler. Oylamada çekimser kalınamaz. Başkan oyunu en son kullanır. Oyların eşitliği halinde Başkanın bulunduğu tarafın oyu üstün sayılır. Karar Başkan tarafından açıklanır. Karar özeti üyeler tarafından imzalanan bir tutanakla tespit edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKÎ DEĞERLENDİRME : Belirli bir idarî işlemin, bu işlemi yapabilmeye ehliyetli makam tarafından tesis edilmemesi o işlemin yetki unsuru bakımından; işlemde yer alması gereken irade açıklamasını gösteren imzanın eksikliği ise şekil unsuru bakımından hukuka aykırılığı sonucunu doğurur. Öte yandan, dava konusu Kurul Kararı gibi "kolektif işlemlerde" kararın oyçokluğuyla alınması mümkün olmakla beraber mevzuatta yer alan özel katılım ve toplantı şartlarına da uyulmuş olması işlemin hukukî geçerliği için şarttır. Bu kapsamda dosya incelendiğinde; Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmeliğin yer verilen kuralları uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun bir başkan ve dört üye olmak üzere beş kişiden oluşacağı, salt çoğunlukla toplanması ve başkanın görev başında bulunmaması durumunda kurula vekilinin katılması gerektiği, başkanın Yönetmeliğin 6. maddesinde yer alan sebeplerle kurula katılamaması durumunda ise, 10. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca başkanlık görevini en kıdemli üyenin yerine getireceği belirlenmiştir. Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu Hazine ve Maliye Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... kararına bakıldığında; Yüksek Disiplin Kurulunun başkan veya başkan vekili sıfatını haiz kimse katılmadan teşekkül ettiği ve karar aldığı, bu şekilde yukarıda yer verilen Yönetmelik düzenlemelerine aykırı davranıldığı; bir başka ifadeyle, Yüksek Disiplin Kurulunun başkan veya başkan vekili olmadan karar alması mümkün olmadığı halde başkan veya başkan vekili bulunmadan tesis edilen dava konusu işlemin yetki ve şekil unsurları yönünden sakat olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesinin gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.