İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, FSEK kapsamında lisanssız yazılım kullanımından kaynaklanan belirsiz alacak davasında mali hak ihlalini hükme bağladı.
Özet: Bu hukuki evrak, eser sahibi tarafından açılan belirsiz alacak davası kapsamında, davalının Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa aykırı olarak lisanssız bir bilgisayar programını çoğaltıp kullandığının tespit edildiği bir uyuşmazlığı ele almaktadır; mahkeme, davacının hak sahipliğini ve ihlali bilirkişi raporları ile önceki ceza soruşturmaları ışığında sabit bularak, FSEK 68. maddesi uyarınca belirlenecek tazminatın takdire bağlı olması nedeniyle davanın belirsiz alacak niteliğini taşıdığına hükmetmiştir.
T.C.
İZMİR FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ███████DAVA : FSEK- Belirsiz AlacakDAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2020Mahkememizde görülmekte bulunan FSEK- Belirsiz Alacak davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Dava: İzmir FSHHM’nin... D.İş dosyasında alınan bilirkişi raporunda, müvekkili şirkete ait 1 adet ... 4 yazılımının kurulu ve çalışır vaziyette olduğu ve çizim dosyalarının bulunduğu; 1adet... yazılımının ise kurulu vaziyette yüklü bulunduğu ancak mevcut durumda açılmadığı tespit edildiğini, dava tarihi itibariyle 20.363 TL birim liste fiyatı olduğunu belirterek fazlası saklı 2.999 Euro tutarının fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının ödenmesini talep etmiştir.Savunma: Söz konusu programın tüm uzantı ve ekleri ile birlikte silindiğini, Programın 15.11.2018 günü kurulmuş olduğu, 18.11.2018 gününden sonra programa erişimin olmadığını, Davanın açıldığı tarih itibariyle, müvekkil şirket tarafından davacıya yönelik zarara sebebiyet verici herhangi bir eylem bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.TESPİT, DELİL DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇEDava, FSEK-Belirsiz Alacak davasına ilişkindir.Dava; bilgisayar programının lisanssız biçimde çoğaltılarak kullanılması nedeniyle, tazminat davasıdır. Dava Fikir ve Sanat Eserleri Kanundan kaynaklanan davalardandır. Mali hak ihlali nedeniyle FSEK 68. maddeye göre tazminat istenmektedir. Kural olarak, yazılım sahibi kullanıcılara lisans karşılığı dağıtımda bulunmaktadır. Programın bedeli piyasa şartlarına göre yazılım sahibi tarafından ilan edilmekte, satış teklifi yapılmaktadır. Dolayısıyla, 3. kişilere programın dağıttı bedel ile davayı açabilmektedir. Bu haliyle bir belirsizlik yoktur. Ancak, dava yine de HMK 107 md. kapsamında belirsiz alacak davasıdır. Çünkü, FSEK 68. madde sözel ifadesi ile 3. kata kadar tazminatın belirlenmesi için takdir hakkı vermektedir. Her somut tecavüz olayı birbirinin kopyası mahiyetinde değildir. Dolayısıyla standart bir 3 kat ceza tazminatı her davada uygun bir tercih ve hüküm değildir. Bu bakımdan eldeki somut dava, belirsiz alacak niteliği taşımaktadır. Davacı firma vekili "..." kodlu yazılımların hak sahibi olduğunu, sunduğu, WIPO kayıt belgeleri, vekaletnameleri ve onaylı tercümeleri kanıtlamıştır. ... markasını taşıyan yazılım davacı firma adına uluslararası geçerlilikteki bir belge ile marka olarak kaydedilmiş ve tescillenen bu markanın 9 ve 42.sınıflarda kayıtlandığı da belgeden anlaşılmaktadır. Marka kaydı yazılımlar bakımından hak sahipliği için dikkate alınmıştır. Bununla birlikte, davalı tarafın da bu yönde bir tartışması veya iddiası bulunmamaktadır. Davalının mimarlık faaliyetleri gösterdiği işyerinde █████/2018 tarihinde yapılan tespit sırasında kurulu ve çalışır vaziyette 1 adet yazılım tespit edilmiştir. Nitekim, yapılan ceza soruşturması sonucunda davalı hakkında İzmir ...FSHCM... esas ile dava açılmış ve HAGB kararı verilmiştir. Karar kesinleşmiş bulunmaktadır. Bilgisayar programları 5846 Sayılı FSEK kapsamında koruma altındadır. Kanunun 1/B-g bendi uyarınca bilgisayar programları bu kanun kapsamındaki koruma konusu haklardan sayılmış, ikinci maddenin 3.bendi uyarınca da kategorik olarak tanımlamıştır. Bir bilgisayar programının sahibi veya yetkili dağıtıcısından çoğaltma ve kullanım için (programın çoğaltılması, bilgisayarın harddiskine yüklenmesi veya herhangi bir taşıyıcı materyale yüklenmesidir) izin alınmaması ve programın lisanssız olarak yüklenip kullanılması ihlal oluşturmaktadır. FSEK 20 ve devamı maddeleri mali hakları tanımlamış olup, çoğaltma ve yayma konusu edilen programın hak sahibinin mali hakları tekelci niteliktedir. Diğer deyimle, program sahibinin izni olmaksızın yükleme haksız çoğaltma ve mali hak tecavüzü oluşturmaktadır. FSEK 68.madde uyarınca eser sahibi, mali hak sahibi tecavüz halinde maddi zararlarda karşılık 3 kata kadar bedel talebinde bulunma hakkına sahiptir. Öte yandan, bilgisayar programı üzerinde hak sahibi olan tüzel kişilik ihlal edilen mali haklarını takip etme yetkisine sahiptir. Mahkememizce gerek suç dosyasındaki kanıtlar, gerekse davacının dayandığı bu dosyadaki kanıtlar çerçevesinde hak sahipliğinin ve tecavüzün sabit olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre, FSEK kapsamındaki teknik özellikli koruma olgusunun ve karşılığı olan bedel talebinin değerlendirilmesi bakımından rapor alınmıştır. Mahkememizin... değişik iş dosyası kapsamında alınan █████/2018 tarihli bilirkişi raporunda ... mac adresli bilgisayarda çalışır vaziyette yüklü olduğunu tespit etmiştir. Yine aynı yerde... dizüstü adlı ...mac adresli bilgisayarda davacı yazılımına rastlanılmış ancak çalışır durumda olmadığı için değerlendirmeye alınmamıştır....ayardaki yüklemenin deneme sürümü olduğuna ilişkin bir bulguya rastlanmadığı ve tam yükleme olduğu ve program içerisinde çalışma verilerinin olduğu tespit edilmiştir. Yüklemenin █████/2018 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir. Davalının eyleminin programı kullanarak ticari yararlanma amacı taşıdığında bir kuşku bulunmamaktadır. Program yüklü ve çalışır vaziyettedir. Program çoğaltılmış ve izinsiz olarak yüklenmiştir. Programın aktive edilişinde hak sahibinin rızası veya onayı yoktur. Bu nedenle eylem bilgisayar programının haksız çoğaltılması olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, taraflar arasında bir lisans görüşmesi yapılmadan ve lisans sözleşmesi imzalanmadan program kullanıma hazır kılınmıştır. Bununla birlikte, programların işlev ve faydasını potansiyel olarak bekleyen davalının eyleminin dosyadaki kanıtlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir....adı ... mac adresli bilgisayarda davalıya ait "..." kodlu yazılımın çalışır vaziyette yüklü olduğu ve çalışma verilerinin olduğu, en son erişimin █████/2018 olduğu, davalının eylemi lisans almaksızın programı bilgisayara yüklemek ve kullanmaktır. Programın fiilen kullanımı gibi yüklenmesi dahi program sahibi firmanın iznine tabidir. Davalının kontrolünde olan bir bilgisayara davacı hak sahibinden izin alınmaksızın yüklenerek kullanılması şeklinde ortaya çıkan fiilin, davacı hak sahibinin FSEK 22. maddesinden kaynaklanan “çoğaltma” hakkını ihlal etmiş olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla davacının mali hakları ihlal edilmiştir. Bununla birlikte, işin mahiyeti gereği tazminatın takdiri ve ayarlanması gerekmektedir. Yüklenme tarihi ve kullanım süresinin kısalığı, davalının kullandığı yazılımının eski sürümlü dikkate alınarak FSEK 68. maddenin uygulanmasında mahkemece kat uygulamasında davalının durumuna göre değerlendirme yapılacaktır. Somut olaya göre, 1 kat tazminat uygundur(...HD, 20.02.2015,...). Ayrıca tarafların aralarında satış sözleşmesi, fatura olmadığı ve ödenmiş bir KDV olmadığı için rayiç bedele KDV dahil edilmemiştir. █████/2019 tarihli rapor ile lisanssız yüklenmiş yazlımın rayicinin 2.999 € olduğu ve █████/2018 tespit tarihinde karşılığının KDV hariç 17.796,06 TL olduğu, 1 katının 17.796,06 TL olduğu belirlenmiştir.Bilirkişi rayiç bedeli 2.999 € olarak tespit etmiştir. Rapor, davacının başlangıçtaki talebini doğrulayıcı olmakla birlikte, davacı belirsiz alacak olarak dava açmış ve █████/2020 tarihli dilekçesinde 7076 Avro'nun fiili ödeme tarihindeki TL cinsinden karşılığını talep etmiştir. Harcın da yatırıldığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulü gerekmiştir.HÜKÜM: Yukarıdaki gerekçe ile,Davanın kısmen kabulüne, 17.796,06 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak, davacı tarafa █████/2018 tarihinden itibaren işleyen değişen oranlı ticari faiziyle ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine, Alınması gereken 1.215 TL karar harcının, davacı tarafından peşin olarak yatırılan (347,75+458) 805,75 TL harçtan mahsubu ile eksik 409,25 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 805,75 TL harcın da davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine, Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, AAÜT.'ne göre belirlenen 4.910 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,Davacı tarafından yapılan 44,40 TL başvurma harcı, 6,40 vekalet harcı, 13 tebligat gideri 70,7 TL, 1 müzekkere gideri 6,50 TL, 500 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 628 TL ve İzmir FSHHM ... D.iş sayılı dosyasının 35,90 TL başvurma harcı, 59,10 TL peşin harç, 5,20 TL vekâlet harcı, 300 TL bilirkişi ücreti, 2 tebligat gideri 28 TL, keşif araç ücreti 120 TL, 253,80 TL keşif harcı olmak üzere, toplam 802 TL giderin olmak üzere, toplam 1.430 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, Davalı tarafından yapılan 6,40 TL vekalet harcının davalı taraf üzerinde bırakılmasına, Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ilgili yanlara iadesine,Gerekçeli hükmün, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, İstinaf Kanun yolunun İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin nezdinde açık olduğuna dair verilen karar, yanların huzurunda usulen okunup anlatıldı. █████/2020Katip ...eimza Hakim ...eimza