nitelikli tehdit suçundan verilen mahkûmiyetin bölge adliye mahkemesince duruşmasız beraate dönüştürülmesinin usule aykırılığına ilişkin temyiz incelemesi

Nitelikli Tehdit Suçundan Verilen Mahkûmiyetin Bölge Adliye Mahkemesince Duruşmasız Beraate Dönüştürülmesinin Usule Aykırılığına İlişkin Temyiz İncelemesi

Özet: Yüksek Mahkeme, nitelikli tehdit suçundan sanıklar hakkında ilk derece mahkemesince verilen mahkûmiyet kararını kaldırarak beraatlerine hükmeden bölge adliye mahkemesinin, yasal sınırlamalara aykırı şekilde duruşma açmadan bozma ve dosya üzerinden karar verme usulünü eleştirmiş, bu uygulamanın kanuna aykırı olduğunu, sanıkların mahkemeye erişim hakkını ve sözlü yargılanma güvencesini ihlal edebileceğini vurgulayarak, Anayasa Mahkemesi içtihatlarıyla da desteklenen bu prosedürel hatanın, somut olayda sanıkların temyiz hakkını etkilemese de, genel olarak ciddi hak kayıplarına yol açabileceğine dikkat çekmiştir.

6. Ceza Dairesi ████████ E. , ████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : █████████ E., █████████ K.

SUÇ : Nitelikli tehdit

HÜKÜMLER : Mahkûmiyet kararı kaldırılarak beraat

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanıklar hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKİ SÜREÇ

A. İlk Derece

Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.05.2023 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında nitelikli tehdit suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 106/2-a-c, 62/1, 53. maddeleri uyarınca 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmalarına, hak yoksunluklarına ve sanık ... hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanmasına karar verilmiştir.

B. İstinaf

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin, 25.09.2023 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında ilk derece mahkemesince kurulan hükümlere yönelik o yer Cumhuriyet savcısının ve sanıklar müdafilerinin istinaf başvurularının kabulüne karar verilerek, hükmün kaldırılmasına, sanıklar hakkında nitelikli tehdit suçundan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 223/2-e maddesi gereği beraatlerine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısının Temyiz İstemi

Temyize konu olan, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesince yapılan, sanıklar ... ve ...., üzerine atılı birden fazla kişi ile birlikte silahla tehdit suçunu işlediklerine ilişkin mahkûmiyetlerine yeter, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı hususundaki değerlendirmenin, delil takdirine ilişkin olması nedeniyle 5271 sayılı Kanun'un 280/1-a delaletiyle 303/1-a. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, delil tartışması yapılmış olması nedeniyle incelemenin aynı Kanun'un 280/1-g maddesi uyarınca duruşmalı yapılarak söz konusu mahkûmiyet hükümlerinin yerinde olup olmadığı hususunda karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, sanıklar hakkında, delil yetersizliği nedeniyle, yazılı şekilde beraat kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

2. Katılan Vekilinin Temyiz İstemi

Hükme esas alınan tanık beyanlarının taraflı olduğuna ve sanık ...'ın yanında çalıştıklarına, taraflar arasında husumet olsaydı sanıkları değil dükkanı alan ....... şikâyet etmesi gerektiğine, katılan ... tarafından da dolandırıcılık suçunun işlendiğine ve verilen beraat kararının hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

5271 sayılı Kanun’un 280/1-e maddesinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre, Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 16.12.2020 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı dosyasında verilen mahkûmiyet hükümlerine yönelik yapılan istinaf incelemesi neticesinde, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 07.06.2022 tarihli ve ████████ Esas, █████████ Karar sayılı bozma kararında belirttiği gerekçe ile hükümlerin bozulmasına karar verildiği, ancak bu bozma kararının 5271 sayılı Kanunu’nun 280/1-e. maddesinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin davanın yeniden görülmesine karar verilerek yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı vermesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı, bölge adliye mahkemesince yapılan uygulama kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi bazı hallerde sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırılmasına yol açabildiği, her ne kadar temyize konu somut olayda, sanık hakkında nitelikli tehdit suçundan verilen hükümler yönünden bölge adliye mahkemesince verilen ve yasaya aykırı olan bozma kararı sanıkların temyiz hakkını etkilememiş ise de, bölge adliye mahkemesince yasal olmayan bir bozma ilâmı sanıkların temyiz hakkının ortadan kaldırılmasına sebep olabilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda verdiği bir kararında "İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermesi başvurucu yönünden önemli sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim İstinaf Dairesi, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşma açarak ve tarafları da çağırarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar vermesi gerekirken dosya üzerinden karar vermiş; başvurucuyu mahkemeye erişim hakkının yanında bölge adliye mahkemesi önünde sözlü yargılanmadan ve bununla bağlantılı diğer usul güvencelerinden yoksun bırakmıştır." değerlendirmeler bulunarak bölge adliye adliye mahkemesinin yasaya aykırı bozma kararının başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir(Ömer Oral [GK], B. No: ██████████, 9/1/2025, § …). Aynı konuda Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise "Bölge adliye mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hâller, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu düzenlemelere göre istinaf mahkemeleri şu hâllerde hükmün bozulması kararı verebilecektir:

1. İlk derece mahkemesinin kararında 5271 sayılı Kanun'un 289. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerinde belirtilen bir mutlak hukuka aykırılık nedeninin bulunması,

2. Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya ön ödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması. ..........

Açıkça görüldüğü gibi bölge adliye mahkemesinin bozma kararı verebileceği hâller, kati surette davanın esasına ilişkin değil ve fakat yargılamaya dair usul kurallarının ağır ve açık ihlalleri ile hükme müessir usul kurumlarının ihmali suretiyle hüküm kurulması durumlarına münhasırdır. Nitekim Yargıtay kararlarına karşı direnme yetkisi bulunan ilk derece mahkemesinin, bölge adliye mahkemelerinin bozma kararlarına direnememesinin temelinde yatan düşünce de buna dayanmaktadır. Direnme yasağına ilişkin normun, maddi ceza adaletiyle doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı, esas itibariyle makul sürede yargılanma hakkı bakımından bir teminat alanı oluşturduğu söylenmelidir.

Hukuki düzenlemeler ve yapılan açıklamalar karşısında, mesele tartışmaya ihtiyaç bırakmayacak açıklıktadır. Buna rağmen uygulama, bölge adliye mahkemelerinin iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetkiyi kullanarak bozma kararları verilegeldiği bilinen bir gerçektir. Bu uygulamanın, yukarıda yer verilen tespitler yanında, görevli/teminatlı mahkemede yargılanma ve mahkemeye erişim/ kanun yoluna etkin başvuru hakları yönünden ciddi sorunlar taşıdığı da tartışmadan varestedir. CMK'nın 286. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan kararları temyiz edilebileceğinden, bölge adliye mahkemesinin Kanun'un açık hükmüne aykırı şekilde verdiği bozma kararının temyiz edilebilmesi de mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi hükmünün hukuka aykırılık taşıdığının tespit edilmesi durumunda bölge adliye mahkemesi ceza dairesince ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırarak yeniden hüküm kurulması gerektiği hâlde bozma kararı verilmesi nedeniyle sanığın temyiz hakkının kısıtlanması da söz konusu olabilmektedir." şeklinde değerlendirmelerde bulunarak bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle "hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları" gerektiğine hükmetmiştir (YCGK, T.:30.04.2025, E.: 2024/6-490, K.:████████).

Bu açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin 07.06.2022 tarihli ve ████████ Esas, █████████ Karar sayılı bozma kararı ile Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 26.05.2023 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu, 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hükümlerin bozulmasına karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.

III. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, diğer yönleri incelenmeyen Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesinin kararının 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği Tebliğname’ye uygun olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,

20.01.2026 tarihinde karar verildi.