Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinden kambiyo senetleri kaynaklı menfi tespit davasında kötü niyetli icra takipleri ve borçluluk tespiti taleplerine dair istinaf kararı.
Özet: Bu dava, davacıların bir gayrimenkulün satış sürecinde verilen 65.000 TL kaporaya ilişkin tek teminatın kötü niyetle iki ayrı kambiyo senedi üzerinden farklı kişiler aleyhine icra takibine konulması nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti amacıyla açtığı menfi tespit davasına ilişkindir; davacılar, davalı tarafın bu senetleri bedelsiz ve kötü niyetli olarak takibe koyduğunu ileri sürerek, takiplerin durdurulmasını, hacizlerin kaldırılmasını ve kötü niyet tazminatı ödenmesini talep etmektedir.
T.C.
ERZURUMBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ3. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2024 (Karar)NUMARASI : ████████ Esas, ████████ KararDAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; alacaklı ... tarafından Erzurum .... İcra Dairesi’nin 2024/... Esas sayılı dosyası ile müvekkil ...aleyhine ve Erzurum .... İcra Dairesi'nin 2024/... E. sayılı dosyası ile de müvekkil ... aleyhine aynı teminat senedine ilişkin icra takibi başlatıldığını, davacı müvekkillerin takip alacaklısı şahsa böyle bir borçları bulunmadığını, müvekkili ...'a 26.01.2022 tarihinde ...'den ev çıktığını, evi aralarında anlaşarak ...'a verdiğini, ...'un ise zaman sonra bahse konu taşınmazı satmak için internete ilan verdiğini, davalı ... internette gördüğü ilandaki evi almak için ...ile anlaşmaya vardığını, yapılan anlaşmaya göre ..., ...'a kapora olarak önce 65.000,00 TL ödeyecek daha sonra ise evin taksitlerini ödeyerek tapu çıktığında evin devrini alacağını, davalının sadece 65.000,00 TL ödediğini, evin taksitlerini ödemediğini, evin taksitleri, aidat, dask, ... emlak yönetim ödemesi, dosya ücreti vb. ödemeler ... tarafından yapıldığını, ... konut sözleşmesine göre "Alt gelir grubu projelerinde hak sahibi olup sözleşme imzalayanlar konutlarını borçlarını bitirip malik olunana kadar devredemezler. Borcu devam ederken konutunu devreden hak sahiplerinin sözleşmeleri feshedilir." ibaresi bulunduğunu, söz konusu konutun ... tarafından ...'a, ...tarafından da ...'e devredilemediğini, davalı, kapora olarak ödediği 65.000,00 TL öncesinde ...'dan icra takibine konu teminat senedini aldığını, aynı miktara ilişkin ayrıca 85 yaşındaki ...'a da teminat senedi düzenlediğini, hem ... aleyhine hem de ...aleyhine kötüniyetli olarak ayrı ayrı başlatılan takiplere konu alacağın aslında tekbir teminata ilişkin olduğunu, senedin düzenleme tarihi olan █████/2022 tarihinden bir gün sonra █████/2022 tarihinde davalı ... tarafından müvekkili ...'un ... hesabına 60.000.00 TL, █████/2022 tarihinde de ... isimli şahıs tarafından açıklamaya "ev kaporası" yazmak suretiyle 5.000,00 TL gönderildiğini, dekontlardaki ödeme miktarı ve senetteki tutarın örtüşmesi iddialarının örtüştüğünü gösterdiğini, davalı tarafın ... taksitlerini ödemesi gerekirken bu ödemelerden imtina ettiğini, aynı teminata ilişkin iki ayrı senedi kötüniyetli olarak icra takibine koyduğunu, yapılan görüşmelerde davalı tarafın 65.000,00 TL'ye karşılık olarak 1.000.000,00 TL (bir milyon) talep ettiğini, .... ili ile hiçbir bağı olmayan davalının ... olduğunu, yurt dışında ve ... ilinde ikamet etmesine rağmen yatırım amaçlı olarak .... ilinde ...'nin yaptığı konuta talipli olduğunu, başlangıçta kapora olarak 65.000,00 TL ödenirken, davalı tarafça tüm işlemler hesaplanmış, iki ayrı senet alınmış, akabinde dolandırıcılık suçlaması ile 1.000.000,00 TL talep edildiğini, davalı alacaklının icra takibine konu olan senetlerin bedelsiz olduğunu bilmesine rağmen takibe haksız olarak devam etmesi açıkça kötüniyetli olduğunun göstergesi olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşmanın sağlanamadığını, davalı tarafın kötü niyetli olmasından dolayı senet bedellerinin %20’si üzerinden kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, müvekkili ...'un devlet memuru olduğunu, Erzurum .... İcra Dairesi’nin 2024/... Esas sayılı dosyanın tedbiren durdurulmasına, banka mevduat haczi ile maaş haczinin sayın mahkemenizin ara kararı ile fekkine karar verilmesini, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak üzere, dava konusu Erzurum ...İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı dosya ile Erzurum.... İcra Dairesi 2024/... Esas sayılı dosyanın dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulmasına, İcra dosyalarındaki banka mevduat hacizlerinin ara karar ile fekkine, Erzurum... İcra Dairesi’nin 2024/... Esas sayılı dosyasındaki maaş haczinin ara karar ile fekkine, müvekkili ...'un Erzurum ....cra Dairesi’nin 2024/... Esas sayılı dosyası bakımından, müvekkil ...'un Erzurum ...İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı dosyası bakımından borçlu olmadıklarının tespitine, dava süresince müvekkilinin maaşından haksız olarak kesilecek olan miktarın yıllık reeskont avans faizi ile istirdatını, davalı tarafın haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi yapmış olması nedeniyle dava konusu senet bedellerinin %20’si üzerinden kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu senetlerin "teminat senedi" olduğu, tek teminata binaen iki ayrı takip başlatıldığı, senetlerin bedelsiz olduğu ve davacıların böyle bir borcunun bulunmadığı iddiasının mesnetsiz olduğunu, kambiyo senetleri sebepten mücerret olup kayıtsız ve şartsız bir borç ikrarı içerdiğini, senede bakarak asıl borç ilişkisinin tespitinin mümkün olmadığını, taleplerini elinde bulunan senede dayandıran hamil, temelde yatan asıl borç ilişkisinin mevcudiyetini ve mahiyetini ispat etmek zorunda olmadığını, senede ilişkin ileri sürülen iddiaları ispat külfetinin borçluya yüklendiğini, bedelsizlik iddiası içerisinde olan davacıların iddialarını ispat etmeleri gerektiğini, kambiyo Senetlerinin sebepten mücerret olduğunun, teminat senedi iddiasının teminat kaydı ve isnat edilen ilişkinin yazılı ispatı ile mümkün olabileceğini, davacıların teminat senedi ve dolayısıyla bedelsizlik iddiasının mesnetsiz olduğunu, davaya konu takiplerin dayandığı senetlerin kambiyo senedi olup, senetler üzerinde teminat senedi olduğuna dair herhangi bir teminat kaydı bulunmadığını, davacıların senetlerin davacı Borçlu ...ile müvekkili ... arasında ...'den doğan taşınmazın devrine ilişkin bir anlaşmadan neşet ettiği iddiasında olduklarını, teminat ve bedelsizlik iddiasının haksızlığının anlaşılması için davacıların dayandığı anlaşmayı dosyaya sunduklarını, söz konusu anlaşmanın davacı ...ile değil, 85 yaşında olan davacı ... ile müvekkili arasında kurulduğunu, davacı ...sözleşmede taraf değil tanık konumunda olduğunu, anlaşmanın iddia edildiği gibi 65.000 TL üzerinden değil, 71 gram Has Altın karşılığında sağlandığını, sözleşme metninden anlaşılacağı üzere; altının cinsinin dahi metne konu olduğunu, davacılar tarafından müvekkiline teminat olarak teminat senedi verileceğine yahut verildiğine dair bir husus bulunmadığını, davaya konu takiplerin dayanağı olan senetlerin malen değil, nakden düzenlendiğini, iki farklı borç ilişkisine binaen başlatılan iki farklı takibe karşı, tek bir davanın açılmış olmasının usule aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, müvekkili ...'in elinde alacaklısının kendisi, borçlularının farklı kişiler olduğu iki ayrı kambiyo senedi bulunduğunu, senetlerden birisi davacı ... tarafından, diğeri ise davacı ...tarafın düzenlendiğini, borçlu ... hakkında Erzurum ... İcra Dairesinde 2024/... Esas numarası ile borçlu ...hakkında ise Erzurum .... İcra Dairesinde 2024/... Esas numarası ile kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvuru yaptıklarını, takiplerin kesinleştiğini, usule ilişkin itirazlarımız dikkate alınarak davanın usulden reddine, mahkeme aynı kanaatte olmaması halinde davaların tefrikine, davanın usulden reddedilmemesi halinde, itirazları dikkate alınarak davanın esastan reddine, haksız ve kötü niyetli olarak açılan ihtiyati tedbir talepli menfi tespit davası sebebiyle doğan zararların davanın reddi halinde faizleri ile birlikte giderilmesine, haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın müvekkilin mağduriyetine yol açması sebebiyle takibe konu alağın % 20'sinden az olmamak üzere müvekkil lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini savunmuştur. YEREL MAHKEME KARARI; Mahkemece, "... Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça kendisine ...'den ev çıkmasının ardından tefrik kararı alınan dosya davacısı ...ile anlaşarak evi ...'a devrettiği, ...'un evi satmak için davalı ile anlaştığı ve davalının kapora olarak 65.000,00 TL gönderdiği, ... taksitlerinin ödenmesinin ardından evin davalıya devredileceği, davalının ödediği kaporaya teminat olarak davacı ile ...'dan ayrı ayrı senet aldığı ve senetlerin icraya koyulduğu iddia edilerek menfi tespit talebinde bulunulduğu, davalı tarafça senetlerin illetten mücerret olduğu ve ... sözleşmesi ile bir ilgilerinin bulunmadığının iddia edildiği, dosyaya sunulan sözleşmenin incelenmesinde icra takibine konu senedin teminat olarak verildiğine dair bir ibarenin yazılı olmadığının tespit edildiği, yine icra takibine konu senette de senedin teminat olarak verildiğine dair bir ibarenin bulunmadığı, senetlerin teminat senedi olarak verildiğini iddia eden ve ispat yükü üzerinde olan davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanması nedeniyle davalının yemin beyanının alındığı, davalının senetlerin ... sözleşmesi ile ilgisinin olmadığına dair yemin ettiği, gerek senedin illetten mücerret olması, gerek teminat senedi olarak verildiğinin ispatlanamaması gerekse de davalının yemin beyanı nazara alındığında davanın reddi ile kötü niyet tazminatının şartları olmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle "DAVANIN REDDİNE, Kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE," şeklinde karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İSTİNAF İTİRAZLARI: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ...'a █████/2022 tarihinde ...'den ev çıktığını, bu evi aralarında anlaşarak ...'a verdiğini, ...'un ise zaman sonra bahse konu taşınmazı satmak için internete ilan verdiğini, davalı ...'in internette bu ilanı gördüğünü ve ...ile evin satışı konusunda anlaşmaya vardıklarını, yapılan anlaşmaya göre ...'in ...'a kapora olarak önce 65.000,00-TL ödeyeceğini, daha sonra ise evin taksitlerini ödeyerek tapu çıktığında evin devrini alacağını, ancak davalının sadece 65.000,00-TL ödediğini, evin taksitlerini ödemediğini, evin taksitleri, aidat, dask, ... emlak yönetim ödemesi, dosya ücreti vb. ödemelerin müvekkili ... tarafından yapıldığına, buna ilişkin banka dekontlarının yargılama aşamasında mahkemeye sunulduğunu, davalının kapora olarak ödediği 65.000,00-TL öncesinde ...'dan icra takibine konu teminat senedini aldığını, aynı miktara ilişkin ayrıca 85 yaşındaki müvekkili ...'a da teminat senedi düzenlettiğini, davalının hem müvekkili ... aleyhine hem de ...aleyhine tek bir teminata ilişkin kötüniyetli olarak ayrı ayrı takipler başlattığını, akabinde davalının ... taksitlerini ödemesi gerekirken bu ödemelerden imtina ettiğini, devamında ise davalının aynı teminata ilişkin iki ayrı senedi kötüniyetli olarak icra takibine koyduğunu, yapılan görüşmeler sonrasında davalının 65.000,00-TL'ye karşılık olarak 1.000.000,00-TL talep ettiğini, davalının icra takibine konu olan senetlerin bedelsiz olduğunu bilmesine rağmen takibe haksız olarak devam etmesinin açıkça kötüniyetli olduğunun göstergesi olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; alınan ihtiyati tedbir kararı sebebiyle alacağın tahsilatının geciktiğini, alacaklı yararına tazminata hükmedilmesi gerektiğini, takibe konu senedin 09...2022 düzenleme, 09...2022 tediye tarihli olduğunu, 04.01.2024 tarihinde takibe konulduğunu, ilgili takip kesinleştikten sonra gerekli haciz muameleleri yapılıp tahsilatların henüz başlamışken davacı borçlu tarafından menfi tespit davası açıldığını, borçlunun talebi üzerine; Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/.... Esas numaralı dosyası (daha sonra tefrik edilerek 2024/...E. oldu) kapsamında 14.02.2024 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiğini, verilen ihtiyati tedbir kararı üzerine ilgili icra dosyasında yapılan tahsilatların alacaklı müvekkiline aktarılamadığını, borçluya ait taşınmazların üzerine konulan hacizlerin satışa çevirilemediğini, söz konusu ihtiyati tedbir kararının etkisinin 18.07.2024 tarihinde gerekçeli kararın yayınlanmasına kadar devam ettiğini, İİK'nın 72. maddesine istinaden açılan menfi tespit davasında alınan ve uygulanan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle müvekkilinin alacağının tahsilatının geciktirildiğini, bu gecikme nedeniyle doğacak zararın giderilmesi için mahkemeden davanın reddi halinde tazminata hükmedilmesinin talep edildiğini, kaldı ki İİK'nın 72/4. maddesinin açık hükmü gereği, davanın alacaklı lehine sonuçlanması halinde alacaklının talebine gerek kalmadan bir tazminata karar verileceğinin anlaşıldığını, mahkeme tarafından gözetilmesi gereken bu hususun taleplerine rağmen gerekçelendirilmeden göz ardı edildiğini, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın tazminat yönünden kaldırılarak tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere göre, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava ve takip konusu olan bononun teminat senedi olduğu iddiasında bulunduğu, takibe konu senedin üzerinde teminat senedi olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı gibi senedin teminat senedi olduğuna ilişkin olarak davacı tarafça yazılı herhangi bir belge de sunulmadığını, takip dayanağı senedin teminat senedi olduğu iddiasının; hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı bir belge ile ispatlanması gerektiği, davacı tarafça iddianın ispatlanamadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir. 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesinin dördüncü fıkrasına göre alacaklı yararına tazminata hükmedilebilmesi için alacaklının alacağını ihtiyati tedbir dolayısıyla geç alması gereklidir. Somut olayda; İlk Derece Mahkemesince 14.02.2024 tensip ara kararı ile ihtiyati tedbir kararı verildiği, davacı tarafça teminatın yatırıldığı ve bu kararın Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2024/... E. sayılı icra takip dosyasında uygulandığı Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 16.02.2024 tarihli karar tensip tutanağından anlaşılmıştır. Dolayısıyla davalı alacaklının alacağına kavuşması tedbir sebebiyle önlenmiştir. O halde, İİK 72/4. maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararının uygulanmış olması nedeniyle davalının uğradığı zararın tazmini için %20 tazminata hükmedilmesi gerekirken kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine, HMK'nın 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca davalının istinaf itirazının kabulüne, mahkemece verilen kararın kaldırılarak yerine esasa ilişkin yeniden hüküm tesisine dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; I-Davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,II-Davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun KABULÜ ile; mahkemece verilen hükmün HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;"1-Davanın REDDİNE, 2-İİK 72/4 maddesi gereğince asıl alacağın % 20’si oranında 13.000,00-TL kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL karar harcın peşin alınan 1.110,07 TL'den mahsubu ile fazlaca alınan 682,47 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,4-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Bakiye gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatıran tarafa iadesine," şeklinde" şeklinde HÜKÜM TESİSİNE;IV-İstinaf aşamasında alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından başlangıçta alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,V-İstinaf başvurusu sırasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,VI-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, VII-Davalı tarafından istinaf aşamasında yatırılan 1.169,40-TL Başvuru harcı ile 150,00-TL posta gideri olmak üzere toplam 1.319,40-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, VIII-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,IX-Kararın kesinleştirme ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,X-Gerekçeli kararın tebliği ve harç ikmali işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361. ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi zarfında Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere 13.03.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.