Danıştay 10. Dairede, posta ve hızlı kargo gümrük işlemlerine ilişkin tebliğin, vergilerin ertelenmesi ve operatörlerin gümrük müşavirliği yetkisi maddelerinin iptali davası.
Özet: Bir gümrük müşaviri, posta ve hızlı kargo yoluyla taşınan eşyanın gümrük işlemlerine ilişkin tebliğin, operatör firmalara vergilerin teslimden sonra tahsil edilmesi ve gümrük müşavirliği yetkisi tanınması gibi uygulamalar getiren maddelerinin Gümrük Kanununa aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etmiş; davalı idare ise söz konusu düzenlemelerin, uluslararası ticaretin kolaylaştırılması anlaşmaları kapsamında hızlı teslimatı sağlamak amacıyla getirildiğini, operatörlerin sorumluluk üstlendiğini ve gümrük müşaviri istihdam etme zorunluluğu bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Danıştay 10. Daire Başkanlığı         █████████ E.  ,  █████████ K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : █████████
Karar No : █████████
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : █████/2022 tarih ve 31817 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)"in 12. maddesinin 2. fıkrasının ve 18. maddesinin 3. fıkrasının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Gümük müşaviri olan davacı tarafından, dava konusu Tebliğ'in;
- 12. maddesinin 2. fıkrası yönünden; Gümrük Kanunu'nun 196. maddesi gereği basitleştirilmiş usulde vergilerin ertelenmesi veya 6183 sayılı Kanun uyarınca tecil olmak üzere gümrük işlemlerinde vergilerin ertelenmesinin iki şekilde mümkün olduğu, ancak bu hükümlerin hızlı kargo ve posta işlemlerinde vergilerin teslimden sonra tahsil edilmesine dayanak olamayacağı, bununla birlikte düzenlemenin Gümrük Kanunu'nun 69. maddesinin 3. fıkrasına da aykırı olduğu,
- 18. maddesinin 3. fıkrası yönünden; eşyanın beyanın normal beyana tabi tutularak bundan gümrük müşavirliği geliri elde edilmesi ve bu gelirin gümrük müşavirinin geliri değil de operatörün geliri olmasının, faturanın da gümrük müşavirliği ücreti olarak düzenlenmesinin Gümrük Kanunu'na aykırı olduğu, bunun yanı sıra gümrük müşavirliği şirketlerine sadece gümrük müşavirleri ve gümrük müşavir yardımcılarının ortak olabildiği, düzenlemeyle gümrük müşavirliği ile ilgisi olmayan çoğu yabancı merkezli şirketlere gümrük müşavirliği yetkisi verildiği, ayrıca hızlı kargo taşımalarından kaynaklı olarak taşıyıcılara alıcılardan gümrük müşavirlik ücreti tahsil edebileceğinin, kanun gereği böyle bir ücret ödeme yükümü bulunmayan alıcılardan mükerrer ücret tahsili yoluna gidilmesinin öngörüldüğü, bu durumun da mevzuata aykırı olduğu, Tebliğ ile gümrük müşaviri olmayanların gümrük müşavirlik hizmeti verebileceklerinin düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu,
ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davacının güncel bir menfaatinin bulunmadığı, ayrıca dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte olmadığı; esasa ilişkin olarak ise, dava konusu Tebliğ'in;
- 12. maddesinin 2. fıkrası yönünden; Dünya Ticaret Örgütü Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşmasında en azından hava kargo ile gelenlere uygulanmak üzere eşyanın hızlı teslim edilmesine imkan veren prosedürlerin kabul edilmesi ya da mevcut ise muhafaza edilmesinin hüküm altına alındığı, ayrıca alınıştan teslime kadar hızlandırılmış sevkıyatın temin edilmesi, eşyaya ilişkin tüm gümrük vergileri, resim, harç ve ücretlerin gümrük idaresine ödenmesi sorumluluğunun üstlenilmesi, gümrük ve ilgili diğer kanun ve yönetmeliklere ilişkin iyi bir uyum kaydının olması gibi koşullar getirildiği, söz konusu anlaşma kapsamında hızlandırılmış sevkiyatların hızlı bir şekilde alıcısına tesliminin sağlanması gerekliliğine uygun olarak eşyaya ilişkin tüm gümrük vergileri, resim, harç ve ücretlerin gümrük idaresine ödenmesi sorumluluğunun operatör firmalarca üstlenilmesi yönünde düzenleme getirildiği, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı,
- 18. maddesinin 3. fıkrası yönünden;
Operatör firmaların gümrük müşaviri çalıştırmak zorunda oldukları, normal usulde detaylı beyan kapsamında yürütecekleri işlemlerin gümrük müşavirliği ücretinden istisna tutulmadığı, söz konusu beyan kapsamında yürütülecek işlemler gümrük müşavirliği ücretine tabi olduğundan alınacak ücretlerin belirlenmesinde asgari ücret tarifesinin esas alınmasının mevzuata uygun olduğu,
ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :.Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı tarafından, █████/2022 tarih ve 31817 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)"in 12. maddesinin 2. fıkrasının ve 18. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunun Temsil Hakkı ve Yetkilendirilmiş Yükümlü başlığını taşıyan 5. Maddenin son fıkrasında "225 inci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen kişiler gümrük idarelerinde dolaylı temsilci olarak iş takip edebilirler " hükmü, 225. maddesinin 1. fıkrasında, "Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, 5 inci madde hükümleri çerçevesinde, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır. Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi, geçerli vekaletnameye istinaden ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın ve özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleri ile ilgili olarak mümkündür. Posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, miktarı ve değeri Cumhurbaşkanınca (Bakanlar Kurulunca) belirlenecek eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Bakanlar Kurulunun █████/2009 tarihli, ██████████ sayılı kararı ile yürürlüğe konulan ve █████/2009 tarihli ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın “Posta İdaresi ya da Hızlı Kargo Taşımacılığı Yapan Şirketlerin Dolaylı Temsilci Olarak Yetkili Kılınmasına İlişkin Şartlar” başlıklı Onuncu Kısmında “Dolaylı temsil yetkisi verilmesine ilişkin koşullar”ın düzenlendiği 126. maddenin 1. fıkrasında, “Kanunun 225 inci maddesi uyarınca, posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, miktarı brüt 30 kilogramı ve değeri 1500 Avro’yu geçmeyen ihracat rejimine konu eşya ile aynı miktar ve değeri geçmeyen serbest dolaşıma giriş rejimine konu ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile numunelik eşya ve modellerin gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ile Müsteşarlıkça belirlenen koşulları taşıyan hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilir. Bu yetkinin kullanılmasında hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler için gümrük müşaviri istihdamı aranır.” hükmüne, Sorumluluk ve yetkinin iptali başlığını taşıyan 128. maddesininde (1) 126 ncı madde uyarınca dolaylı temsilcilik yetkisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin, aynı maddede belirlenmiş nitelikleri taşıyan personelinin düzenleyip imzaladığı gümrük beyannamesi veya beyanname olarak kabul edilen diğer belgelerden dolayı gümrük mevzuatı uyarınca vergi kaybına neden olan bir fiilin işlendiğinin bilindiği veya bilinmesi gerektiği hallerde, ortaya çıkan kamu alacağından dolaylı temsilci yetkisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler tüzel kişilik olarak, gelen eşyada alıcı, gönderilen eşyada ise gönderici ile birlikte müteselsilen sorumludur " hükmü, "Yetki" başlıklı 134. Maddesinin , 2.fıkrasında, bu Kararda yer alan hususlarda düzenleme yapmaya ve gerekli görülecek her türlü tedbiri almaya, özel ve zaruri durumları değerlendirerek sonuçlandırmaya, 5. fıkrasında, 126 ncı madde uyarınca dolaylı temsilcilik yetkisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin ihracat rejimi ile serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında farklı alıcılar veya göndericilere ait eşyanın gümrük beyanı ile temsilci tayin edilmesi işlemlerinin kolaylaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve gerekli görülebilecek her türlü tedbiri almaya, 6. Fıkrasında, 115 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen kuruluşların taahhütlerini ihlal ettiklerinin belirlenmesi halinde müteakip işlemleri için garanti mektubu yerine teminat istemeye Müsteşarlığın yetkili olduğu hükmü yer almıştır.
22.04.2022 tarihli ve 31817 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1) ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın 126. maddesinde belirtilen eşyanın gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerinin hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler ve posta idaresi tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilip sonuçlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Dava konusu Tebliğin iptali istenilen 12/2 maddesinin incelenmesinden:
Vergilerin hesaplanması ve ödenmesi başlığını taşıyan Tebliğin 12.maddesinin 1.fıkrasında, posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen veya gönderilen eşyanın kıymetinin yetki limitleri dahilinde olup olmadığının tespitinde kargo ücreti dikkate alınmaz. Eşyanın kıymeti, ibraz edilen faturaya, satış fişine veya eşya bedelinin ödendiğine ilişkin belgeye göre belirlenir. Bu tür belge ibraz edilememesi veya ibraz edilen belgede kayıtlı kıymetin düşük bulunması halinde, eşyanın kıymeti gümrük müdürlüğünce belirlenir," hükmü, iptale konu 2. fıkrasında, Basitleştirilmiş gümrük beyannamesinde beyan edilen gönderilerin tahakkuk ettirilen gümrük vergileri operatör tarafından tahsil edilebilir ve gümrük idaresi adına tahsil edilen vergiler eşyanın operatöre teslimini takip eden yedi gün içerisinde ödenir. Posta idaresi için söz konusu süre, Gümrük Yönetmeliğinin 462 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, eşyanın alıcısına tesliminden itibaren başlar şeklinde düzenlenmiştir.
Posta ya da kargo yoluyla gelen eşyanın değer ve miktarının sınırlı olması nedeniyle vergi hesaplamasına esas olan eşya kıymetinin belirlenmesinde fatura, satış fişi eşya bedelinin ödendiğine dair belgelerin varlığının ve gerçekliğinin doğrulanması koşuluna bağlandığı 12.maddenin 2. fıkrasındaki düzenlemeyle, miktar ve değeri belli ürünlerin alıcısına hızla ulaştırılması amacını sağlamak üzere, eşyaya ait gümrük vergilerinin gümrük idaresi adına tahsil edilerek hızlı kargo taşımacılığı yapan firmalara, tahsil edilen verginin gümrük idaresine ödenmesi sorumluluğu yükletilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu Tebliğin 18/3 maddesinin incelenmesinden,
Anılan tebliğin, 18.maddesinin 3.fıkrasında, Kararın 126 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında dolaylı temsil yetkisiyle yapılan gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetler için alınacak ücretlerin belirlenmesinde █████/2015 tarihli ve 29578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hükümleri esas alınır. kuralına yer verilmiştir.
Gümrük Kanunu'nun 225. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük işlemlerinde dolaylı temsil yetkisi sadece gümrük müşavirlerine verilmiş iken, █████/2009 tarihinde yapılan değişiklikle posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere de sadece miktarı ve değeri Cumhurbaşkanınca (mülga Bakanlar Kurulunca) belirlenecek eşyanın gümrük işlemleri konusunda dolaylı temsil yetkisi verilebileceği kurala bağlanmış; bu kapsamda, Bakanlar Kurulu'nun ██████████ sayılı kararının 126. maddesiyle posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, miktarı brüt 30 kilogramı ve değeri 1500 Avro’yu geçmeyen ihracat rejimine konu eşya ile aynı miktar ve değeri geçmeyen serbest dolaşıma giriş rejimine konu ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile numunelik eşya ve modellerin gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ile Müsteşarlıkça belirlenen koşulları taşıyan hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınmış, anılan bu yetkiyi kullanan hızlı kargo şirketlerinin gümrük müşaviri istihdamı da zorunlu tutulmuş; anılan Kararın 127. maddesi uyarınca posta idaresi ve hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin gümrük beyanı kapsamında sonuçlandırdıkları işlemler için ilave ücret alınmayacağı düzenlenmiş olup, yetkileri kapsamındaki gümrük beyan işlemleri için bünyesinde gümrük müşaviri çalıştırma zorunluluğu da dikkate alındığında sonuçlandırdıkları gümrük işlemleri karşılığında Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hükümleriyle belirlenen ücretlerin esas alınmasına yönelik madde hükmünde de hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Bakılan dava, █████/2022 tarih ve 31817 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)"in 12. maddesinin 2. fıkrasının ve 18. maddesinin 3. fıkrasının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
1 - Ehliyet itirazının incelenmesi:
Davalı idare tarafından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, gümrük müşaviri olan davacının, posta idaresi ile hızlı kargo şirketlerinin dolaylı temsil yetkisinin kapsam, koşul ve usullerini belirleyen dava konusu düzenlemelerin iptali istemiyle dava açmakta subjektif ehliyetinin bulunduğu ve davalı idarenin ehliyet itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmaktadır.
2- Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem olmadığı itirazının incelenmesi:
Hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler ile posta idaresi tarafından dolaylı temsil yoluyla gümrük işlemlerinin takip edilip sonuçlandırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla █████/2022 tarih ve 31817 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)"in başka bir makamın onayına ihtiyaç duyulmaksızın tek başına ve doğrudan yürürlüğe girdiği, ülke çapında objektif, genel, uygulanması zorunlu kuralları ihtiva ettiği, bu haliyle kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğinde olduğu açık olup davalı idarenin itirazı yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun;
"Temsil Hakkı ve Yetkilendirilmiş Yükümlü" başlıklı 5. maddesinde, "Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilirler.
Transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç olmak üzere, temsilci Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bulunan kişilerdir.
Temsil, doğrudan veya dolaylı olabilir. temsilci, doğrudan temsil durumunda başkasının adına ve hesabına hareket eder. Dolaylı temsil durumunda ise kendi adına, ancak başkasının hesabına hareket eder. Temsilci, temsil edilen kişi namına hareket ettiğini beyan etmek, temsilin doğrudan veya dolaylı olduğunu belirtmek ve sahip olduğu temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır.
Bir başka kişi adına veya hesabına hareket ettiğini beyan etmeyen ya da bir temsil yetkisine sahip olmadığı halde, başka bir kişi adına ya da hesabına hareket ettiğini beyan eden kişi, kendi adına ve kendi hesabına hareket ediyor sayılır.
225 inci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen kişiler gümrük idarelerinde dolaylı temsilci olarak iş takip edebilirler.";
10. maddesinde, "1. a) Bu Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan mevzuatta yer alan; izin süreleri, teminat uygulamaları, gümrük vergilerinden muafiyet ve istisna uygulamaları ile beyanın düzeltilmesine ilişkin ortaya çıkan sorunları ve tereddütleri incelemek suretiyle gidermeye Müsteşarlığın önerisi ile bağlı bulunduğu Bakan yetkilidir.";
"I. Normal Usul" başlıklı 60. maddesinde, "1.Yazılı beyan, 4 üncü fıkrada belirtilen beyanname ile yapılır. Bu beyannamenin eşyanın beyan edildiği gümrük rejimini düzenleyen hükümlerin uygulanması için gerekli bütün bilgileri ihtiva etmesi ve imzalanması gerekir.
2. a) Eşyanın beyan edildiği gümrük rejimini düzenleyen hükümlerin uygulanması için gerekli bütün belgeler beyannameye eklenir.
b) Gümrük beyanı bilgisayar veri işleme tekniği yoluyla yapıldığında gümrük idaresi beyannameye eklenmesi gereken belgelerin beyanname ile birlikte ibrazını istemeyebilir. Bu durumda söz konusu belgeler gümrük idaresi istediğinde ibraz edilmek üzere beyan sahibince muhafaza edilir.
3. Kazıntılı ve silintili beyannameler gümrük idarelerince kabul edilmez. Ancak, beyannameler hatalı yazının üzeri okunacak şekilde çizilerek yanına doğrusu yazılıp beyan sahibi tarafından imzalanarak ve tescil sırasında resmi mühürle mühürlenerek düzeltilir.
4. Gümrük işlemleri, şekil ve içeriği yönetmelikle belirlenen beyanname ve diğer belgelerle yapılmak zorundadır. Bu belgelerin basımı ve dağıtımına ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça belirlenir. Bilgisayar ortamında hazırlanan söz konusu belgelerin kabulüne Müsteşarlık yetkilidir. ...";
61. maddesinde, "1. 60 ıncı maddede belirtilen şartlara uygun beyannameler, ait oldukları eşyanın gümrüğe sunulmuş olması halinde tescil edilir. ...";
"II. Basitleştirilmiş Usul" başlıklı 71. maddesinde, "1. Gümrük idareleri, usul ve formalitelerin mümkün olduğunca basitleştirilmesi için ve gümrük işlemlerinin yürürlükteki hükümlere uygun olarak yürütülmesini sağlayacak şekilde yönetmelikle belirlenen şartlar altında;
a) 60 ıncı maddede sözü edilen beyannameye eklenmesi gereken belgelerden bazılarının eklenmemesine veya kaydedilmesi gereken bazı bilgilerin beyannameye yazılmamasına,
b) Sözü edilen beyanname yerine, eşyanın ilgili gümrük rejimine tabi tutulması talebi ile birlikte ticari veya idari bir belgenin verilmesine,
c) Eşyanın ilgili rejime geçişinin kayıt yoluyla yapılmasına,
izin verebilirler. ...";
69. maddesinin 3. fıkrasında, "Beyannamenin tescilinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, gümrük vergileri ödenmedikçe veya teminata bağlanmadıkça beyanname kapsamı eşya teslim edilemez. Ancak, bu hüküm kısmi muafiyete tabi geçici ithalat rejimine uygulanamaz.";
"İhracat Rejimi" başlıklı 150. maddesinde, "1. İhracat rejimi, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.
İhracat, ticaret politikası önlemleri ve gerektiği takdirde ihracat vergileri de dahil olmak üzere çıkış işlemlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla gerçekleştirilir.
2. Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilecek eşya, ihracata ilişkin gümrük beyannamesi ile yetkili gümrük idaresine beyan edilir.
3. Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkacak eşyanın gümrük beyannamesine tabi olmayacağı hal ve şartlar yönetmelikle belirlenir.
4. Müsteşarlık, gerektiğinde ihraç eşyasının cinsine, niteliklerine ve ihracatın özelliğine göre ihracatın daha kolay yapılmasını sağlayacak usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.";
"Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna" başlıklı 167. maddesinde, "Aşağıda sayılan hallerde, serbest dolaşıma sokulacak eşya gümrük vergilerinden muaftır:
1. Cumhurbaşkanının zat ve ikametgahı için gelen eşya,
2. Mütekabiliyet esasına göre ithal edilen diplomatik eşya,
3. Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, kuvvet komutanlıkları, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün münhasıran asli görevleri ile Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin faaliyet alanı ve Müsteşarlığın kaçakçılıkla mücadele görevi ile ilgili olarak ithal edecekleri her türlü araç, gereç, silah, teçhizat, makine, cihaz ve sistemleri ve bunların araştırma, geliştirme, eğitim, üretim, modernizasyon ve yazılımı ile yapım, bakım ve onarımlarında kullanılacak yedek parçalar, akaryakıt ve yağlar, hammadde, malzeme ile bedelsiz olarak dış kaynaklardan alınan yardım malzemesi,
4. Değeri 150 EURO’yu geçmeyen eşya,
5. Gerçek kişiler tarafından serbest dolaşıma sokulacak şahsi eşyadan;
a) Yerleşim yerlerini Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait, alındığı tarihte üç yaşından büyük olmayan kullanılmış motorlu veya motorsuz özel nakil vasıtaları,
b) Yerleşim yerlerini Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait her türlü kullanılmış ev eşyası,
c) Yerleşim yeri Türkiye’de olan bir Türk ile evlenerek veya evlenmek üzere Türkiye’ye gelen kişilere ait çeyiz eşyası,
d) Miras yoluyla intikal eden kişisel eşya,
e) Türkiye’ye öğrenim görmek amacıyla gelen öğrencilere ilişkin eğitimle ilgili malzemeler ve eğitimle ilgili diğer ev eşyası,
f) Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak çıkan gerçek kişilerin geri getirdiği kullanılmış ev eşyası,
g) Yerleşim yeri Türkiye dışında olan gerçek kişilerin Türkiye’de satın aldıkları veya kiraladıkları konutlarında kullanılmak üzere geçici veya kesin olarak getirdikleri ev eşyası,
h) Yolcuların kendi kullanımlarına mahsus ticari mahiyette olmayan kişisel eşya,
6. Gerçek kişilerce serbest dolaşıma sokulacak diğer eşyadan;
a) Değeri 430 EURO’yu geçmemek üzere yolcuların beraberindeki hediyelik eşya,
b) Şeref nişanları veya ödülleri,
c) Uluslararası ilişkiler çerçevesinde alınan hediyeler,
7. Cumhurbaşkanınca belirlenecek kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından ticari gaye güdülmemek ve amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ithal edilen eşyadan;
a) Eğitim, bilim ve kültürel amaçlı eşya ile bilimsel alet ve cihazlar,
b) Tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına mahsus alet ve cihazlar,
c) Bilimsel araştırma amacına yönelik hayvanlar ile biyolojik veya kimyasal maddeler,
d) İnsan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama ve doku tipi ayırma belirteçleri,
e) İlaç özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacına yönelik maddeler,
f) Ulusal araştırma geliştirme kurumları tarafından yürütülen veya desteklenen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen eşya,
8. Bir ticari faaliyetin yürütülmesi ile bağlantılı ithalat;
a) İşyeri nakli suretiyle ithal edilen sermaye malları ve diğer malzemeler,
b) Türkiye Gümrük Bölgesinde faaliyette bulunan çiftçilerin, komşu ülkedeki mülklerinden elde ettikleri ürünler,
c) Komşu ülkelerdeki çiftçiler tarafından Türkiye Gümrük Bölgesindeki mülklerinde kullanılmak üzere getirilen, toprak ve ekinlerin işlenmesi amacına yönelik tohum, gübre ve diğer ürünler,
d) Ticari mahiyet arz etmeyen numuneler,
i - Önemli değeri olmayan numunelik eşya ve modeller,
ii - Basılı reklamcılık dökümanları ve reklamcılık amacına yönelikmalzemeler,
iii - Bir ticari fuarda veya benzeri bir faaliyette kullanılan veya tüketilen ürünler,
e) İnceleme, analiz veya test amaçlı olarak ithal edilen eşya,
9. Ulaştırmacılıkta kullanılan eşya;
a) Taşıma sırasında eşyanın istifi ve korunması için yardımcı maddeler,
b) Canlı hayvanların nakli sırasında kullanılan kuru ot, yem ve yiyecek maddeleri ile ilaçları,
c) Ulaşım araçları ile özel konteynerlerde mevcut bulunan akaryakıt ve madeni yağları,
d) Deniz ve hava ulaşım araçlarına ait donatım ve işletme malzemesi,
e) 1/7/2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde bulunan hava yolu şirketlerinin bu faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal edilen hava taşıtları, motorları ve bunların aksam ve parçaları,
10. Bilgi materyali ithalatı;
a) Yayın hakları veya endüstriyel ve ticari patent haklarını koruyan örgütlere gönderilen eşya,
b) Turistik reklamcılık malzemeleri,
c) Ticari değeri olmayan çeşitli belge ve eşya,
11. Cenaze ve cenaze ile ilgili eşyanın ithali;
a) Savaş kurbanları anıtları ile mezarlıkların yapımı, bakımı ve süslenmesi amacına yönelik eşya,
b) Tabutlar, cenaze kül kapları ve süsleme niteliği olan cenaze levazımatı,
12. Diğer eşya;
a) Malül ve engellilerin kullanımına mahsus eşya,
b) Tabiî afetler, tehlikeli ve salgın hastalıklar, büyük yangınlar, radyasyon ve hava kirliliği gibi önemli nitelikteki kimyasal ve teknolojik olaylar ile büyük nüfus hareketleri gibi kriz hallerinden zarar görenlere gönderilen eşya,
c) Türkiye'de düzenlenen uluslararası spor müsabakalarında kullanılmak üzere getirilen eczacılık ürünleri,
Birinci fıkranın (3) ila (12) numaralı bentlerinde yer alan eşyayı geliş süreleri dâhil tanımlamaya, bunların cins, nevi ve miktarlarını belirlemeye, muafiyet ve istisna uygulanacak tutarları sıfıra kadar indirmeye veya iki katına kadar çıkartmaya ve bu muafiyet ve istisnayı farklı eşya itibarıyla birlikte veya ayrı ayrı uygulamaya ve ticari mahiyette bulunmayan vergiye tabi eşyadan alınacak gümrük vergilerini göstermek üzere ilgili kanunlarda belirtilen hadleri geçmemek şartıyla tek ve maktu bir tarife uygulamaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.";
"Gümrüklerde İş Takibi ve Gümrük Müşavirleri" başlıklı 225. maddesinde, "1. Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, 5 inci madde hükümleri çerçevesinde, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır. (Ek cümleler: 18/6/2009-███████ md.) Gerçek kişinin doğrudan temsil yoluyla iş takibi, geçerli vekaletnameye istinaden ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın ve özel kullanıma mahsus taşıt araçlarının gümrük işlemleri ile ilgili olarak mümkündür. Posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, miktarı ve değeri Cumhurbaşkanınca belirlenecek eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilir.
2. Devlet, belediye, il özel idareleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin amir ve memurları, özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili personeli, tüm gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler. (Ek cümle: 18/6/2009-███████ md.) Özel hukuk tüzel kişilerinin doğrudan temsil yoluyla gümrük idarelerinde iş takibi yapacak personeli için 227 nci maddenin birinci fıkrasının (g) ve (h) dışındaki bentlerinde sayılan şartlar aranır.
Kara, deniz ve havayolu işletmeleri ile nakliyeci kuruluş temsilcileri, taşıdıkları eşyanın sadece transit işlemlerini doğrudan temsil yoluyla takip edebilirler.
(Ek paragraf: 18/6/2009-███████ md.) Doğrudan veya dolaylı temsilcilerin bu Kanunda öngörülen faaliyetlerini yapmalarına engel hastalığının bulunmaması gerekir. Tereddüt edilmesi halinde, Müsteşarlık tarafından tam teşekküllü resmi sağlık kurumlarından sağlık raporu talep edilebilir.";
226. maddesinde, "1. Gümrük müşavirleri her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilirler. ...";
Geçici 6. maddesinde, "Gümrük müşavirleri ve gümrük müşavir yardımcıları çıkarılacak bir kanunla bağlı bulundukları gümrük ve muhafaza başmüdürlüğü görev alanı itibariyle kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu şeklinde örgütleninceye kadar aşağıdaki hükümler uygulanır:
1. 1615 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre kurulan Gümrük Komisyoncuları Dernekleri faaliyetlerine devam eder ve sınav açılması ile izin belgeleri verilmesi işlemleri Gümrük Müsteşarlığınca yürütülür.
...
10. Gümrük müşavir derneklerince, gümrük müşavirlerinin yapacakları iş ve işlemler karşılığı alacakları asgari ücretleri gösteren ve takvim yılı bazında belirlenen Asgari Ücret Tarifesi, Müsteşarlıkça uygun görülerek onaylanmak suretiyle uygulamaya konulur." hükümleri yer almıştır.
█████/2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin;
"Gümrükte iş takibi" başlıklı 561. maddesinde,
"(1) Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri bizzat kendileri takip edebilecekleri gibi bu tasarruf ve işlemleri gerçekleştirmek üzere bir temsilci tayin edebilir. Temsilci, temsil edilen kişi namına hareket ettiğini beyan etmek, temsilin doğrudan veya dolaylı olduğunu belirtmek ve sahip olduğu temsilnameyi gümrük idaresine ibraz etmek zorundadır.
(2) Posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığına konu, miktar ve değeri Kanunun 225 inci maddesine göre belirlenen eşyanın gümrük işlemleri, posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerce vekaletname ibraz edilmeksizin, dolaylı temsilci olarak sonuçlandırılabilir.
(3) Gümrük idarelerinde dolaylı temsil yoluyla iş takibini, eşya sahibince verilmiş noter tasdikli vekaletnameyi haiz gümrük müşavirleri yapabilir. (Ek cümle:RG-█████/2011-28156) Ancak kamu kurum ve kuruluşlarınca verilecek vekâletnamelerde noter onayı aranmaz.
Vekaletnamelerde en az aşağıdaki hususlara yer verilir;
a) Tarafların açık adresleri, vergi daireleri ve vergi daireleri sicil numaraları.
b) Yapılacak işlerin amacı, kapsamı
c) Tarafların Kanunda yer alanlara ilaveten belirlemeleri gereken karşılıklı sorumluluk ve yükümlülükleri.
ç) Vekaletname yeri, tarihi ve varsa süresi.
d) Temsilin türü. ...";
"Bağımsız çalışmayan gümrük müşavirleri" başlıklı 562. maddesinde, "(1) Gümrük müşavirleri, gümrük müşavirliği şirketi dışında bir tüzel kişilik bünyesinde çalışmaları halinde sadece çalıştıkları şirketlere ait eşyanın gümrük işlemlerini takip edebilir. Bu durumda söz konusu kişilere 561 inci maddenin dördüncü fıkrasının (a) ve (b) bendi hükümleri uygulanır." düzenlemeleri yer almaktadır.
█████/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Ticaret Bakanlığı" başlıklı Onaltıncı Bölümünün "Görev" başlıklı 441. maddesinde,
"(1) Ticaret Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:
...
d) Gümrük politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak ve uygulamak; gümrük hizmetlerinin süratli, etkili, verimli, belirlenmiş standartlara uygun şekilde yürütülmesini sağlamak ve denetlemek, ...";
"Gümrükler Genel Müdürlüğü" başlıklı 447. maddesinde,
"(1) Gümrükler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
...
k) Yolcu beraberi, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen ve giden eşya ile bunlarla ilgili elektronik ticarete konu eşyanın gümrük işlemlerinin yürütülmesini sağlamak,..." hükümleri bulunmaktadır.
█████/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar'ın, █████/2022 tarihli ve 5303 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik haliyle;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kararın amacı; █████/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun bazı maddelerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.
(2) Bu Karar, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 16, 74, 131, 132, 141, 167, 169, 195, 202, 214, 215, 221, 225 ve 237 nci maddelerinin Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenmesini öngördüğü hususları kapsar.";
"Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Karar, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 16, 74, 131, 132, 141, 167, 169, 195, 202, 214, 215, 221, 225 ve 237 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.",
"Posta veya hızlı kargo yoluyla gelen eşya" başlıklı 45. maddesinde, "(1) Türkiye Gümrük Bölgesindeki bir kişiye posta ya da hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen, gümrük kıymeti gönderim başına toplam 150 Avro’yu geçmeyen, ticari miktar ve mahiyette olmayan eşyaya muafiyet tanınır.";
"Dolaylı temsil yetkisi verilmesine ilişkin koşullar" 126. maddesinde, "(1) Kanunun 225 inci maddesi uyarınca, posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen;
a) Bakanlıkça basitleştirilen gümrük beyanı kapsamında serbest dolaşıma giriş rejimine konu;
1) 45 inci madde kapsamındaki eşyanın,
2) 58 inci madde kapsamındaki eşyanın,
3) 62 nci maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamındaki eşyanın,
4) KDV ve ÖTV istisna belgelerine sahip kurumlar tarafından getirilecek olan 69 uncu, 70 inci ve 71 inci maddeler kapsamındaki eşyanın,
5) 86 ncı madde kapsamındaki eşyanın,
6) 91 inci madde kapsamındaki eşyanın,
7) 100 üncü maddenin birinci fıkrasının (ö) bendi kapsamındaki eşyanın,
8) Elçilik, konsolosluk veya milletlerarası kuruluşlar adına gelen diplomatik eşyanın,
b) Normal usulde beyan edilecek olan, serbest dolaşıma giriş rejimine konu; değeri 30 Avro’yu aşan ancak 1500 Avro’yu aşmayan, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşyanın,
c) Bakanlıkça basitleştirilen gümrük beyanı kapsamında ihracat rejimine konu; miktarı brüt 30 kilogramı ve değeri 1500 Avro’yu geçmeyen eşyanın,
gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ile Bakanlıkça belirlenen koşulları taşıyan hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilir. Bu yetkiyi kullanan hızlı kargo şirketleri gümrük müşaviri çalıştırır. İhracat rejimine konu eşya için miktar veya değer limitlerini ayrı ayrı on katına kadar artırmaya Bakanlık yetkilidir.";
"İşlemlerin ücretlendirilmesi" başlıklı 127. maddesinde, "(1) Posta idaresi veya hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketler, 126 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde düzenlenen yetkileri kapsamında takip edip sonuçlandırdıkları gümrük işlemleri için verilen hizmet karşılığında;
a) Gümrük müşavirliği, ordino, terminal ve benzeri isimler altında ilave ücret alamaz.
b) Gönderinin geldiğine dair bildirimin alıcıya yapıldığı tarihten itibaren ilk üç gün için ardiye ücreti alamaz."
"Yetki" başlıklı 134. maddesinde, "(1) 45 inci, 58 inci, 59 uncu, 60 ıncı ve 62 nci maddelerde belirtilen eşyanın nitelik ve özellikleri ile miktar ve kıymetlerini belirlemeye ve sınırlamaya, kapsamını daraltmaya veya genişletmeye,
(2) Bu Kararda yer alan hususlarda düzenleme yapmaya ve gerekli görülecek her türlü tedbiri almaya, özel ve zaruri durumları değerlendirerek sonuçlandırmaya,
(3) 111 inci maddede yer alan mücbir sebep ve beklenmeyen hallerin gerektiğinde tevsiki koşuluyla, kişiye ait bir hakkın kullanımına ilişkin olarak, maddede belirtilen haller dikkate alınarak belirlenen süreleri uzatmaya,
(4) Yolcu giriş ve çıkışı yapılan gümrük kapılarında mağaza açma izni vermeye; bu mağazalardan satışı yapılabilecek eşyayı, mağazalardan eşya alabilecek kişileri ve eşya alma sürelerini belirlemeye; mağazaların kuruluş, işleyiş, satış ve gümrük vergilerinin tahsil esaslarını düzenlemeye,
(5) 126 ncı madde uyarınca dolaylı temsilcilik yetkisi verilen posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin ihracat rejimi ile serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında farklı alıcılar veya göndericilere ait eşyanın gümrük beyanı ile temsilci tayin edilmesi işlemlerinin kolaylaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve gerekli görülebilecek her türlü tedbiri almaya,
(6) 115 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen kuruluşların taahhütlerini ihlal ettiklerinin belirlenmesi halinde müteakip işlemleri için garanti mektubu yerine teminat istemeye,
(7) Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Başbakanlık ve Dışişleri Bakanlığı adına getirilecek taşıtlar için bu Kararın 16 ila 20 nci maddelerinde yer alan genel ve özel şartlar ile 44 üncü maddede yer alan süre şartı aranmaksızın tam muafiyet suretiyle geçici ithale ilişkin düzenleme yapmaya,
Müsteşarlık yetkilidir." düzenlemeleri yer almaktadır.
Dava konusu Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1)'in dava tarihindeki haliyle;
"Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Tebliğin amacı, hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere ve posta idaresine █████/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 225 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dolaylı temsil yetkisi tanınması ile 29/9/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın 126 ncı maddesinde belirtilen eşyanın gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerinin bu kişiler tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilip sonuçlandırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.";
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
b) Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi: Posta veya hızlı kargo yoluyla taşınan ve Kararın 126 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamı eşyanın operatör tarafından beyan edilmesinde kullanılan, basitleştirilmiş veri setine sahip elektronik gümrük beyannamesini,
...
f) Yetki kapsamı işlemlere ilişkin olarak, sonradan yapılacak kontroller sonucunda doğabilecek kamu alacağının garanti edilmesi amacıyla, yalnızca hava yolu veya yalnızca kara yolu ile hızlı kargo taşımacılığında yetki kullanılmak istenmesi durumunda 250.000 Türk Lirası, her iki yetkinin birlikte kullanılmak istenmesi durumunda ise 500.000 Türk Lirası tutarında teminat mektubu ibraz edilmesi,
ğ) Kişi: Gerçek ve tüzel kişiler ile hukuken tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat uyarınca hukuki tasarruflar yapma yetkisini haiz kişiler ortaklığını,
h) Operatör: Hava yolu ve/veya kara yolu ile hızlı kargo taşımacılığı kapsamındaki gönderilerin gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla yapmaya yetkili tüzel kişileri,
ı) Posta idaresi: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketini, ... ifade eder.";
"Vergilerin hesaplanması ve ödenmesi" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla gelen veya gönderilen eşyanın kıymetinin yetki limitleri dahilinde olup olmadığının tespitinde kargo ücreti dikkate alınmaz. Eşyanın kıymeti, ibraz edilen faturaya, satış fişine veya eşya bedelinin ödendiğine ilişkin belgeye göre belirlenir. Bu tür belge ibraz edilememesi veya ibraz edilen belgede kayıtlı kıymetin düşük bulunması halinde, eşyanın kıymeti gümrük müdürlüğünce belirlenir.
(2) Basitleştirilmiş gümrük beyannamesinde beyan edilen gönderilerin tahakkuk ettirilen gümrük vergileri operatör tarafından tahsil edilebilir ve gümrük idaresi adına tahsil edilen vergiler eşyanın operatöre teslimini takip eden yedi gün içerisinde ödenir. Posta idaresi için söz konusu süre, Gümrük Yönetmeliğinin 462 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, eşyanın alıcısına tesliminden itibaren başlar.";
"Diğer hükümler" başlıklı 18. maddesinin 3. fıkrasında,
"...
(3) Kararın 126 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında dolaylı temsil yetkisiyle yapılan gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetler için alınacak ücretlerin belirlenmesinde █████/2015 tarihli ve 29578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hükümleri esas alınır." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Tebliğ'in iptali istenilen kısımlarının incelenmesi:
1- Uyuşmazlığa ilişkin genel açıklama:
4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi (Türkiye Gümrük Bölgesi / Gümrük Bölgesi), Türkiye Cumhuriyeti topraklarını, Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahasını kapsamakta olup; Türkiye Gümrük Bölgesine gelen ve gümrüğe sunulan eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesi gerekmektedir. Eşya, gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde bulunmakta ve bu şekilde adlandırılmaktadır. "Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması" deyimi, eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulmasını, bir serbest bölgeye girmesini, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracını, imhasını veya gümrüğe terk edilmesini ifade etmektedir. Dolayısıyla, geçici depolanan eşyanın bir gümrük rejimine (serbest dolaşıma giriş rejimi, transit rejimi, gümrük antrepo rejimi, dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi, geçici ithalat rejimi, hariçte işleme rejimi, ihracat rejimi) tabi tutulması da gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım kapsamındadır.
Anılan Kanun'a göre, gümrük mevzuatında öngörülen tasarruf ve işlemler, bu kapsamda eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, eşyanın sahipleri ile bunların adına ve hesabına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya kendi adına, başkası hesabına dolaylı temsil yoluyla takip edilip sonuçlandırılabilmektedir.
Yine anılan Kanun'da, gümrük idaresi veya idareleri, gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamı; gümrük beyanı, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulması; beyan sahibi, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi; gümrük yükümlülüğü, yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğu; yükümlü ise, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişiler olarak tanımlanmaktadır.
4458 sayılı Kanun'un 225. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük işlemlerinde dolaylı temsil yetkisi sadece gümrük müşavirlerine verilmiş iken, █████/2009 tarihli ve 5911 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere de miktarı ve değeri Cumhurbaşkanınca (mülga Bakanlar Kurulunca) belirlenecek eşya ile sınırlı olmak üzere gümrük işlemleri konusunda dolaylı temsil yetkisi verilebileceği kurala bağlanmıştır. Anılan değişiklikle ilgili maddenin taslak gerekçesinde, "Posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da giden bir kısım eşyanın gümrük işlemleri için posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabilmesi imkanı getirilerek bu işlemlerin kolayca yürütülebilmesi ve maliyetlerinin azaltılması amaçlanmıştır." ifadelerine yer verilmiştir.
Ayrıca, █████/2016 tarihli, 6662 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve █████/2016 tarihli, 29644 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2016 tarihli, █████████ sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşmasının 1. Kısmının "Eşyanın Teslimi ve Gümrük İşlemlerinin Tamamlanması" başlıklı 7. maddesinin "Hızlandırılmış Sevkiyatlar" başlıklı 8. fıkrasında, "Her Üye, gümrük kontrolünü sürdürürken, en azından hava kargo ile gelenlere uygulanmak üzere, başvuruda bulunmuş kişilere, eşyanın hızlı teslim edilmesine imkan veren prosedürleri kabul eder veya mevcut ise muhafaza eder." kuralına yer verilmiştir.
Aktarılan yasal yetki ve uluslararası taahhüt kapsamında çıkarılan █████/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki "4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar"ın, █████/2022 tarihli ve 31779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarihli ve 5303 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki "4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar"ın 10. maddesi ile değişik 126. maddesiyle, posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere dolaylı temsil yetkisi verilmesine ilişkin koşullar belirlenmiş, bu kapsamda posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen ihracat ve serbest dolaşıma giriş rejimine konu ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile önemli değeri olmayan eşyanın gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ya da Bakanlıkça belirlenen koşulları taşıyan hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin dolaylı temsilci olarak yetkili kılınabileceği öngörülmüş, bu yetkiyi kullanan hızlı kargo şirketlerinin gümrük müşaviri çalıştırma zorunluluğu bulunduğu belirtilmiş; 11. maddesi ile değişik 127. maddesinde ise, 126. maddede sayılan gümrük işlemlerinden hangilerinin ücrete konu olabileceği ya da olamayacağı düzenlenmiştir.
Kuralların genel amacının, ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen, miktarı ve değeri düşük eşya için vatandaşların gümrük idaresine gitmek, gümrük müşaviri ile sözleşme yapmak gibi bürokratik işlemler ve maliyetlere katlanmadan eşyasını kapıda teslim alabilmesi, hızlı ve düşük maliyetle kişisel eşyasına ulaşabilmesi, firmaların ise yine ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen numuneleri ve düşük değerli ticari olmayan eşyayı hızlı ve düşük maliyetle temin etmesi ya da miktarı ve değeri düşük eşyayı basitleştirilmiş usulde alıcısına hızlı ve düşük maliyetle göndererek uluslararası rekabette dezavantajlı konuma düşmesinin önlenmesi olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu Tebliğ'de ise, 4458 sayılı Kanun'un 225. maddesi ile █████/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 126. maddesi uyarınca, posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, serbest dolaşıma giriş ve ihracat beyannamesine konu ticari miktar ve mahiyet arz etmeyen eşya ile miktarı ve değeri düşük olan eşyanın gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında posta idaresi veya hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlere dolaylı temsil yetkisi verilmesine ve bu yetkinin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Öte yandan; █████/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki "4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar"ın, █████/2022 tarihli ve 31779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarihli ve 5303 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen, dava konusu Tebliğ'e dayanak olan 126. ve 127. maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin █████/2025 tarihli ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.
2- Dava konusu Tebliğ kurallarının yetki ve şekil unsurları yönünden incelenmesi:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, posta yolu ve hızlı kargo taşımacılığı kapsamında gelen ya da gönderilen, miktarı ve değeri Cumhurbaşkanınca belirlenecek eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması faaliyetlerinin takip edilip sonuçlandırılmasında, posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin dolaylı temsilci olarak yetkili kılınmasına 4458 sayılı Kanun'un 225. maddesinin açık hükmüyle olanak tanındığı, anılan hüküm uyarınca posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin dolaylı temsil yoluyla gümrük işlemlerini gerçekleştireceği eşyanın miktar ve değerini belirleme yetkisinin Cumhurbaşkanına (mülga Bakanlar Kuruluna) ait olduğu, bu yetkinin ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kullanıldığı, bu Karar'da yer alan hususlarda düzenleme yapmaya ve anılan kurallara istinaden dolaylı temsil yetkisi verilmesi mümkün olan posta idaresi ya da hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin ihracat rejimi ile serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında farklı alıcılar veya göndericilere ait eşyanın gümrük beyanı ile temsilci tayin edilmesi işlemlerinin kolaylaştırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye de davalı Bakanlığın yetkili olduğu kuşkusuzdur.
Bu itibarla, posta idaresi ile hızlı kargo şirketlerinin dolaylı temsil yetkisinin kapsam, koşul ve usullerine ilişkin detayları düzenleyen dava konusu Tebliğ'de yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
3- Dava konusu Tebliğ kurallarının, davacının iddiaları çerçevesinde incelenmesi:
a) 12. maddesinin 2. fıkrası yönünden;
Tebliğ'in "Vergilerin hesaplanması ve ödenmesi" başlığını taşıyan 12. maddesinin 2. fıkrasında, basitleştirilmiş gümrük beyannamesinde beyan edilen gönderilerin tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin operatör tarafından tahsil edilebileceği, gümrük idaresi adına tahsil edilen bu vergilerin, eşyanın operatöre teslimini takip eden yedi gün içerisinde ödeneceği, posta idaresi için söz konusu sürenin, Gümrük Yönetmeliği'nin 462. maddesinin 3. fıkrası gereğince, eşyanın alıcısına tesliminden itibaren başlayacağı düzenlenmiştir.
Davacı tarafından, Gümrük Kanunu'nun 196. maddesi gereği basitleştirilmiş usulde vergilerin ertelenmesi veya 6183 sayılı Kanun uyarınca tecil olmak üzere gümrük işlemlerinde vergilerin ertelenmesinin iki şekilde mümkün olduğu, ancak bu hükümlerin hızlı kargo ve posta işlemlerinde vergilerin teslimden sonra tahsil edilmesine dayanak olamayacağı, bununla birlikte düzenlemenin Gümrük Kanunu'nun 69. maddesinin 3. fıkrasına da aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
█████/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Devlete ait vergi, resim, harç, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları hakkında bu kanun hükümlerinin uygulanacağı; 3. maddesinde de, "tahsil dairesi" teriminin, alacaklı amme idaresinin bu kanunu tatbik etmekle vazifeli dairesini, servisini, memur veya memurlarını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Bununla birlikte, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını ihtiva eden █████/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, gümrük vergilerinin tahsili bakımından, 6183 sayılı Kanun'a göre "sonraki ve özel kanun" niteliğinde bulunduğu, dolayısıyla uyuşmazlık bakımından 4458 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu çerçevede 4458 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine bakıldığında; Kanun'un 3. maddesinde, “gümrük idaresi veya idareleri” deyiminin, gümrük mevzuatında belirtilen işlemlerin kısmen veya tamamen yerine getirildiği merkez veya taşra teşkilatındaki hiyerarşik yönetim birimlerinin tamamı şeklinde; "gümrük yükümlülüğü” ibaresinin ise, yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğu olarak tanımlandığı; 181 ve devamı maddelerinde, ithalatta ve ihracatta gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihlerin, 195. ve devamı maddelerinde ise gümrük vergilerinin tahakkuk, tebliğ ve ödeme esaslarının belirlendiği, bu kapsamda gümrük vergilerinin gümrük idaresi tarafından tahakkuk ve tahsil edileceği, 69. maddesinin 3. fıkrasında, beyannamenin tescilinin bir gümrük yükümlülüğü doğurması halinde, gümrük vergileri ödenmedikçe veya teminata bağlanmadıkça beyanname kapsamı eşyanın teslim edilemeyeceği hususlarının hüküm altına alındığı görülmektedir.
Öte yandan, █████/2016 tarihli, 6662 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ve █████/2016 tarihli, 29644 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2016 tarihli, █████████ sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşmasının 1. Kısmının "Eşyanın Teslimi ve Gümrük İşlemlerinin Tamamlanması" başlıklı 7. maddesinin "Hızlandırılmış Sevkiyatlar" başlıklı 8. fıkrasında, "Her Üye, gümrük kontrolünü sürdürürken, en azından hava kargo ile gelenlere uygulanmak üzere, başvuruda bulunmuş kişilere, eşyanın hızlı teslim edilmesine imkan veren prosedürleri kabul eder veya mevcut ise muhafaza eder. ... Üye, yayımlanmış kriterler çerçevesinde başvuru sahibinin, ... hızlandırılmış sevkiyatlara ilişkin uygulanan muameleye başvuru için aşağıdaki şartları yerine getirmesini talep edebilir: ... (f) eşyaya ilişkin tüm gümrük vergileri, resim, harç ve ücretlerin gümrük idaresine ödenmesi sorumluluğunu üstlenmesini; ..." kuralına yer verilmiştir.
Buna göre, hükmü aktarılan Sözleşmenin, usulüne göre yürürlüğe konulmuş bir uluslararası sözleşme olduğu ve kanun hükmünde bulunduğu dikkate alındığında; bahse konu kurala dayanılarak, posta idaresi ya da hızlı kargo taşıma şirketlerine dolaylı temsil yoluyla gümrük işlemlerini gerçekleştireceği eşyaya ilişkin gümrük vergilerini tahsil etme yetkisi ve tahsil ettiği vergileri gümrük idaresine ödeme sorumluluğu verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ayrıca dava konusu Tebliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, yetki kapsamı işlemlere ilişkin olarak, sonradan yapılacak kontroller sonucunda doğabilecek kamu alacağının garanti edilmesi amacıyla, teminat mektubu ibraz edilmesi zorunluluğunun getirildiği görüldüğünden bu yönden de düzenlemede Kanun'a aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
b) 18. maddesinin 3. fıkrası yönünden;
Tebliğin 18. maddesinin 3. fıkrasında, █████/2009 tarihli ve ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 126. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında dolaylı temsil yetkisiyle yapılan gümrük beyanı dahil tüm gümrük işlemlerine ilişkin faaliyetler için alınacak ücretlerin belirlenmesinde █████/2015 tarihli ve 29578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hükümlerinin esas alınacağı kuralına yer verilmiştir.
Davacı tarafından, eşyanın normal beyana tabi tutularak bundan gümrük müşavirliği geliri elde edilmesi ve bu gelirin gümrük müşavirinin geliri değil de operatörün geliri olmasının, faturanın da gümrük müşavirliği ücreti olarak düzenlenmesinin Gümrük Kanunu'na aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, posta idaresi ve hızlı kargo şirketleri (operatörler) ile alıcı ve/veya gönderici arasındaki dolaylı temsil ilişkisinin, Gümrük Kanunu'nda öngörülen (gümrük müşaviri ile müşterisi arasındaki) asıl dolaylı temsil ilişkisinden farklı olduğu, tipik bir dolaylı temsil ilişkisi olmadığı, istisnai ve atipik nitelik taşıdığı açıktır. Farklı bir anlatımla, operatörlerin bahse konu dolaylı temsil yetkisi kapsamındaki gümrük işlemlerini yapmak üzere çalıştırdığı gümrük müşavirlerinin, eşyanın maliki/zilyedi olan alıcı ve/veya gönderici hesabına değil taşıyıcısı olan operatörler hesabına işlem yaptığı, operatörlerin ise bu işlemleri alıcı ve/veya gönderici hesabına yaptığı, yani esasında alıcı ve/veya göndericinin sorumluluğunda olan gümrük işlemleri için aracılık yaptığı anlaşılmaktadır.
Dayanak Bakanlar Kurulu Kararı'nın 127. maddesinde, posta idaresi veya hızlı kargo taşımacılığı yapan şirketlerin, 126. maddenin 1. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde düzenlenen basitleştirilen gümrük beyanı kapsamında takip edip sonuçlandırdıkları gümrük işlemleri için verdikleri hizmet karşılığında gümrük müşavirliği, ordino, terminal ve benzeri isimler altında ilave ücret alamayacağı hükme bağlanmış; ancak 126. maddenin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca normal usulde detaylı gümrük beyanı kapsamında yürütecekleri işlemler bakımından engelleyici mahiyette kural sevk edilmemek suretiyle bu işlemler karşılığında ücret alınabileceği kabul edilmiştir.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararı'nın 127. maddesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Dairemizin █████/2025 tarihli ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla, "Öncelikle belirtmek gerekir ki, dava konusu kural ile, ister hızlı kargo şirketleri bünyesinde isterse hizmet alımı suretiyle çalışsın, bahse konu şirketlerin dolaylı temsil yetkisi dahilindeki eşyaya ilişkin gümrük işlemlerini gerçekleştirecek gümrük müşavirleri ile hızlı kargo şirketleri arasındaki sözleşmeye konu gümrük müşavirliği ücretine ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir. Başka bir ifadeyle, hızlı kargo şirketlerinin çalıştırdıkları gümrük müşavirlerine, yürürlükteki mevzuata ve sözleşmeye göre ücret ödeme borcu bakidir. Yine, dava konusu kuralla düzenlenen -dolaylı temsil yetkisi kapsamında yapılan gümrük işlemleri karşılığında alınacak- ücretin, posta idaresi veya hızlı kargo şirketleri tarafından tahsil edilmesi, bu ücreti, her durumda gümrük müşavirliği ücretine, hızlı kargo şirketlerini ise hiçbir zaman gümrük müşavirine ya da gümrük müşavirliği şirketine dönüştürmemektedir. Kural ile düzenlenen, hızlı kargo şirketlerinin bahse konu gümrük işlemleri nedeniyle gümrük müşavirlerine ödeyecekleri ücretin, alıcı ve/veya göndericiye yansıtılıp yansıtılamayacağı hususudur. ... Buna göre, posta idaresi ile hızlı kargo şirketlerine tanınan dolaylı temsil yetkisinin, aynı zamanda bu idare ve şirketlerin işlem hacimlerini artırdığı ve bu yönden avantaj sağladığı da dikkate alındığında; bu yetki kapsamında yerine getirecekleri gümrük işlemlerinden nitelik ve niceliği az olan ve buna bağlı olarak daha az zaman ve kaynak ayırmaları gerekenler yönünden gümrük müşavirliği, ordino, terminal ve benzeri isimler altında ilave ücret alamayacaklarını düzenleyen, böylelikle bahse konu eşyanın gümrük işlemlerine ilişkin maliyetlerini de azaltmayı hedefleyen; nitelik ve niceliği daha fazla olan ve buna bağlı olarak daha fazla zaman ve kaynak ayırmaları gerekenler yönünden ise ilave ücret alamayacakları yolunda engelleyici mahiyette herhangi bir kural sevk etmemek suretiyle bu işlemler karşılığında ücret alabileceklerini zımnen kabul eden dava konusu kurallarda hukuka ve ölçülülük ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Buna göre, posta idaresi ile hızlı kargo şirketlerinin, dolaylı temsil yetkisine istinaden normal usulde detaylı gümrük beyanı kapsamında takip edip sonuçlandırdığı gümrük işlemleri karşılığında, alıcı veya göndericiden bir ücret isteyebileceği açıktır.
Bununla birlikte, dava konusu kuralla düzenlenen bu ücretin belirlenmesinde, 4458 sayılı Kanun'un geçici 6. maddesinin 1. fıkrasının 10 numaralı bendi uyarınca ülke çapında tüm gümrük müşavirleri için geçerli ve uygulanması zorunlu ücretleri içeren Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ'in esas alınması, bu ücreti, her durumda gümrük müşavirliği ücretine, hızlı kargo şirketlerini ise hiçbir zaman gümrük müşavirine ya da gümrük müşavirliği şirketine dönüştürmemektedir. Şöyle ki; posta idaresi ya da hızlı kargo şirketlerinin, bünyesinde gümrük müşaviri istihdam etmesi halinde, bu gümrük müşavirlerinin gerçekleştirdikleri gümrük işlemleri karşılığında Asgari Ücret Tarifesinde öngörülen ücret yerine İş Kanunu uyarınca işvereni ile arasındaki iş sözleşmesiyle belirlenen ücrete hak kazanacak olması nedeniyle, dava konusu kural uyarınca posta idaresi ya da hızlı kargo şirketlerine yapılacak ödemenin "gümrük müşavirliği ücreti" olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bu halde, dava konusu kuralda geçen asgari ücret, posta idaresi ve hızlı kargo şirketlerinin, esas itibarıyla alıcının yükümlülüğünde bulunan gümrük işlemlerini takip edip sonuçlandırması nedeniyle (gümrük müşaviri istihdamı nedeniyle doğan ücret ve SGK prim borcu gibi katlandığı masraf ve yükümlülükler dikkate alınarak) hak ettiği ücretin tespiti bakımından yalnızca bir ölçüttür. Posta idaresi ya da hızlı kargo şirketlerinin, gümrük müşaviri ya da gümrük müşavirliği şirketiyle sözleşme imzalamak suretiyle gümrük hizmeti temin etmesi halinde ise, dava konusu kuralla düzenlenen ücretin, sözleşmenin tarafı olan gümrük müşavirinin ya da gümrük müşavirliği şirketinin hak ettiği "gümrük müşavirliği ücreti" olarak kabulü mümkündür. Ancak bu durumda da, posta idaresi ya da hızlı kargo şirketleri tarafından tahsil edilen bahse konu ücretin uhdelerinde tutulmayıp yalnızca aracılık sıfatıyla gümrük müşavirine/gümrük müşavirliği şirketine iletilmesi söz konusudur. Dolayısıyla, her iki halde de posta idaresi ve hızlı kargo şirketlerinin, gümrük müşavirine ya da gümrük müşavirliği şirketine dönüştüğünden bahsedilmesi mümkün değildir.
Belirtilen nedenlerle, düzenlemeye yönelik davacı iddialarının hukuki dayanağının bulunmadığı görülmektedir.
Diğer taraftan; düzenlemeye konu ücretin tespiti bakımından Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ'in ölçüt alınmasındaki amacın ise, ücretin tespitinin operatörlerin ya da gümrük müşavirlerinin inisiyatifine bırakılmaması, böylelikle her birinin farklı, suiistimale açık, fahiş ve orantısız ücretler belirlemesinin engellenmesi olduğu; ölçüt olarak getirilen asgari ücret tarifesinin de ülke çapında yeknesak, objektif, eşit ve haksız rekabeti önleyici mahiyette olmakla anılan amacı gerçekleştirmek bakımından elverişli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dayanağı Karar hükmünün icrası amacıyla yürürlüğe konulan, dolaylı temsil yetkisi kapsamında yapılan gümrük işlemleri karşılığında talep ve tahsil edilecek ücreti güçlü konumdaki operatörler ile gümrük müşavirlerinin inisiyatifine bırakmayan, böylelikle birbirinden farklı, suiistimale açık, fahiş ve orantısız ücretler belirlemesini engelleyen, ülke çapında yeknesak, objektif, eşit ve haksız rekabeti önleyici mahiyetteki Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ hükümleriyle belirlenen asgari ücretleri esas alan dava konusu kuralda, hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Sonuç itibarıyla, dava konusu düzenlemelerde sebep, konu ve amaç unsurları bakımından da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!