Yolcu otobüsü kazasında malul kalan davacının maddi tazminat talebinin, zorunlu karayolu taşımacılık sigortası sorumluluğu bağlamında incelenmesi.
Özet: Tek taraflı trafik kazasında yaralanan yolcunun iş göremezlik ve bakıcı gideri talebiyle açtığı maddi tazminat davasında, şehirlerarası taşımacılık yapan otobüsün zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası yaptırmaması ve daha önce zorunlu mali sorumluluk sigortacısından kısmi ödeme alınması durumunda, üst mahkeme; ilk derece mahkemesinin sigorta sorumluluk sıralamasını ve sigortasız taşıyıcının yasal sorumluluğunu eksik değerlendirerek davanın esasına girmemesi nedeniyle kararı bozmuş, bozma sonrası ilk derece mahkemesi ise geçici iş göremezlik tazminatı talebini kabul etmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : ███████ Esas - ████████ Kararİlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekilleri tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.02.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.Belli edilen gün ve saatte davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat .... geldiler. Taraflar vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 17.02.2026 tarihinde Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; 20.09.2014 tarihinde sürücü ....'in sevk ve idaresindeki otobüs ile seyir halinde iken direksiyon hakimiyetini kaybederek yoldan çıkması neticesinde tek taraflı yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkilinin kaza anında otobüste yolcu olarak bulunduğunu, kaza sonucunda müvekkilinin yaralandığını ve malul kaldığını, kazanın meydana gelmesinde sürücünün tam ve asli kusurlu olduğunu, müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu şehirlerarası taşımacılık işi yapan otobüsün Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasını(ZKTMSS) yaptırmadığını belirterek fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL iş göremezlik nedeniyle, 1.000,00 TL müvekkilinin ömür boyu bakıcıya muhtaç olması nedeniyle toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili ıslah dilekçesi ile iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri talebini ayrı ayrı 268.000,00 TL olmak üzere toplam 536.000,00 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkeme açıldığını, davacının talebinin açık olmadığını, kazaya karışan aracın kaza tarihini kapsayan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) mevcut olduğundan müvekkiline dava açılamayacağını, kusur durumunun ve davacının müterafik kusuru olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, yasa kapsamında bir taşıma söz konusu olmadığını, kazaya karışan aracın mevsimlik işçileri taşıyan bir araç olduğunu, davacıya ZMSS poliçesini düzenleyen şirket tarafından ödeme yapıldığını, davacıya Sosyal Güvemlik Kurumu (SGK) tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, müvekkilinin yasal faizden sorumlu olduğunu, temerrüdün gerçekleşmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 12.12.2018 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin 12.12.2018 tarihli ve ████████ Esas, ████████ kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Konya Bölge Adliye Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 04.11.2019 tarihli, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİBölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2019 tarihli, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davacının Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigorta Poliçesi kapsamında talepte bulunmadığı,talebinin Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında olduğu gözetildiğinde kazaya karışan aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmasına rağmen bu sigortanın yaptırılmadığı; bu itibarla sıralı sorumluluk ilkesi gereği meydana gelen zarardan öncelikle aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortacısının, limitin aşılması halinde zorunlu mali sorumluluk sigortasının ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasının sorumlu olduğu; davacı tarafından aracın ZMSS poliçesini düzenleyen ... Sigorta A.Ş. aleyhine Akşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E.-████████ K. sayılı dosyasında dava açıldığı ve ... Sigorta A.Ş.’nin poliçe limiti dahilinde davacıya ödeme yapması nedeniyle davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, davalının kararı temyiz etmemesi sebebiyle kararın kesinleştiği, davalı ...'nın da davacının zararından sorumlu olduğu hususları göz önüne alındığında İlk Derece Mahkemesince, Akşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ E.-████████ K. sayılı dosyası ve varsa ödeme belgeleri de dosya içerisine alınmak suretiyle işin esasına girilerek davalı ...’nın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında sorumlu olduğunun göz önüne alınması gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının maddi tazminat olarak talep ettiği tazminatlarından olan geçici iş göremezlik tazminatı isteminin 1.000,00 TL'sine 19.03.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile bakiye 267.000,00 TL'sine ise ıslah tarihi olan 05.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının maddi tazminat olarak talep ettiği tazminatlarından olan bakıcı gideri isteminin 1.000,00 TL'sine 19.03.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile bakiye 267.000,00 TL'sine ise ıslah tarihi olan 05.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; alacağın tamamına temerrüt tarihinden itibaren faiz hükmedilmesi gerektiğini, ıslah edilen kısma ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kanun kapsamında bir taşıma söz konusu olmadığını, davaya konu kazanın mevsimlik işçilerin taşınması sırasında meydana geldiğini, dava konusu kazanın aynı zamanda iş kazası olduğunu, işverenin tespiti ile işverenin sorumluluğuna gidilmesi gerektiğini, işveren mali sorumluluk sigortası poliçelerinin araştırılması gerektiğini, müvekkilinin bakıcı giderinden sorumlu olmadığını, müvekkilinin bedensel zararlardan sorumlu olduğunu, bakıcı giderinin dolaylı zarar olduğunu, müvekkili temerrüde düşürülmediğinden faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olması gerektiğini, müvekkilinin yasal faizden sorumlu olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve GerekçeDosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, olay tarihinde geçerli bir ZKTMSS bulunmayan aracın karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucunda araçta yolcu olan davacının yaralanmasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarına gelince; Somut uyuşmazlıkta dava, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak açılmış; davacı vekili dava dilekçesinde hükmedilecek tazminata kaza tarihinden itibaren, ıslah dilekçesinde ise temerrüt tarihinden itibaren faiz işletilmesini talep etmiştir. Davacı, kısmi davada saklı tuttuğu fazlaya ilişkin haklarını, ek bir dava açarak isteyebileceği gibi aynı davada ıslah dilekçesi verip harcını yatırmak suretiyle de talep edebilir. Dava konusu olay özünde haksız fiilinden kaynaklanmakta olup haksız fiil faili, ihtar ve ihbara gerek olmaksızın haksız fiil tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Dolayısıyla zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren faiz isteme hakkına sahiptir.Ancak, trafik kazaları esas itibariyle haksız fiil sayılan hallerden olmakla birlikte ... yönünden temerrüdün olay tarihinde oluştuğunun kabulü mümkün değildir. Zira ... yönünden temerrüt tarihi, ... Yönetmeliği'nin 14. ve 15. maddesi hükümlerine göre belirlenir. Bu Yönetmelik'in anılan hükümlerine göre ..., gerekli belgelerle birlikte başvuru yapıldıktan sonra temerrüde düşeceğinden sigorta bedelini ödeme yükümlülüğü ancak başvuru tarihinde doğmaktadır. Dosyanın incelenmesinde; davacı tarafından 15.07.2016 tarihinde davalıya başvuru yapıldığı anlaşıldığından davalının bu tarihte temerrüde düştüğünün kabulü gerekir. Şu durumda İlk Derece Mahkemesince; ıslah edilen kısım itibariyle de istem gibi temerrüt tarihinden itibaren faize hükmedilmesi ve temerrüt tarihinin de davalıya başvuru tarihi olan 15.07.2016 tarihi olarak belirlenmesi gerekirken yanılgılı gerekçeyle ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesi ve temerrüt tarihinin yanlış belirlenmesi doğru görülmemiştir.Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 370/2 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin birinci paragrafında hükmedilen tazminatın sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatının tamamına ilişkin olmasına rağmen hükümde "geçici iş göremezlik" şeklinde yazılması mahalline düzeltilebilir maddi hata olarak kabul edilmiş ve bu nedenle bozma sebebi yapılmamıştır. VII. KARAR1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin birinci ve ikinci paragraflarında yer alan "19.03.2015" ve "05.09.2022" ibaresinin çıkarılarak her birinin yerine "15.07.2016" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacı ve davalıya iadesine,40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davacıya verilmesine,40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalıya verilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,17.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.