10. Hukuk Dairesinden, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki usta öğretici hizmet tespiti davalarında hak düşürücü süre ve çalışma varlığının kamu düzeni nedeniyle detaylı araştırılması gerekliliğine ilişkin karar.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının usta öğretici olarak çalıştığının tespiti talebiyle açtığı hizmet tespiti davasına ilişkindir; davalı işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını ve yeterli kanıt olmadığını savunurken, ilk derece mahkemesi talebi kısmen kabul etmiş, istinaf mahkemesi bu kararı onamıştır; Yargıtay ise hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiğini, tarafların kanıtlarıyla yetinilmeyip kendiliğinden araştırma yapılması, tüm belge ve kayıtların incelenmesi, sigortalı ve tarafsız tanıkların dinlenmesi gibi detaylı usul kurallarının titizlikle uygulanması gerektiğini belirtmiştir.
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ E., ████████ K. 2- Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıİLK DERECE MAHKEMESİ : Hekimhan 1. Asliye Hukuk (İş) MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davacının 06.05.19 97... .09.1997 tarihleri arasında Hekimhan Halk Eğitim Müdürlüğünde usta öğretici olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının söz konusu yerde çalıştığına ilişkin bir veri olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı değil fer'i müdahil olduğunu, davacının iki tane işe giriş bildirgesinin olduğunu, sadece hizmet tespiti açısından işe giriş bildirgesinin yeterli olmadığını, bordroları ve aynı işyerinde çalışan tanık kişilerin de dinlenmesini, 5510 sayılı Kanun gereği davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı ...'in 06.05.19 97... .07.1997 tarihleri arasında ... Müdürlüğünde usta öğretici olarak çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı esastan reddine dair karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; Hekimhan Kaymakamlığı .... Müdürlüğünün 14.02.2017 tarih ve 12 yazısı ile gönderdiği belgeler incelendiğinde davacı ...'e ait herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığını, beyan etmektedir. Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden itirazları dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, davacının çalışmasının salt tanık beyanlarına göre ispatlanmasının hatalı olduğununu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ve ... Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.2. İnceleme konusu eldeki davada, uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.3. Somut olayda, davacı adına Kuruma bildirilmiş olan 06.05.1997-01.06.1997 tarihli 2 adet işe giriş bildirgesi bulunması, kesintili çalışmaya karine oluşturmaktadır. Birden fazla işe giriş bildirgesinin bulunması ve usta öğretici olarak çalışanların ders programına göre çalışma saatleri dikkate alınarak hesaplanması gerektiği göz önünde bulundurulmakla, tanıklardan çalışma saatleri ve çalışmanın iki dönem halinde geçip geçmediği hususu beyanları alınmak sureti ile ayrıntılı şekilde sorulmalı, davalı ... ve ilgili yerlerden sorulmak sureti ile davacı hakkında uygulanan kurs ve ders saatleri sorularak ilgili belgeler celp edilmeli. böylece uyuşmazlık konusu dönemde davalı yanında çalışma dönemleri tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.