İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari satıştan kaynaklanan alacak davasında davalı vakıf üniversitesinin tacir niteliğinde olmaması sebebiyle görevsizlik kararı ile davayı usulden reddetti.
Özet: Dava, ticari satıştan kaynaklanan yüklü bir alacak (asıl alacak, KDV, vade farkı ve faiz) tahsiline ilişkin olup, mahkeme, önceki görevsizlik kararının istinaf tarafından bozulması üzerine yeniden yaptığı yargılamada, davalı vakıf üniversitesinin kamu tüzel kişiliği taşıdığını, tacir konumunda bulunmadığını ve uyuşmazlığın mutlak ticari dava niteliğinde olmadığını belirleyerek, kendi görevsizliğine karar vermiş; bu doğrultuda davanın usulden reddine ve uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girdiğine hükmetmiştir.
T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜDAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilin bakiye alacak-KDV alacak miktarının tespiti ile asıl alacak-KDV alacağı 107.300,00 TL, müvekkilinin vade farkı alacağı miktarının tespiti ile vade farkı alacağı olarak 100,00 TL, müvekkilinin faiz alacağı miktarının tespiti ile faiz alacağı olarak 100,00 TL olmak üzere toplam şimdilik 107.500,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMA :Dava dilekçesi tebliğ edilmemiştir.DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, cari hesap alacağının tahsili talebine ilişkindir.Dosyanın safahatı incelendiğinde, mahkememizin ---- Esas, --- karar, 18.11.2025 tarihli kararı ile; "...1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, 2-Davaya konu uyşmazlığı incelemeye görevinin ----- Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğundan mahkemizin görevsizliğine,..." karar verildiği, davalı vekili tarafından mahkememiz kararının istinaf edilmesi üzerinde dosya ---- Bölge Adliye Mahkemesi ----Hukuk Dairesine gönderilmiş ve yapılan istinaf incelemesi sonucunda --- BAM ----. Hukuk dairesinin ---- Esas ---- Karar sayılı 02.04.2025 tarihli ilamı ile; "...1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına..." şeklinde kaldırılmıştır. Kaldırma kararı sonrasında mahkememizin ----- esas sayılı dosyasına kaydı yapılmıştır.Mahkememizce yeniden yapılan yargılamada; ilgili kurumlara müzekkereler yazılarak davalı kurum hakkında bilgiler celp edilmiş ve dava sonuçlandırılmıştır.Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, dava şartı olması sebebiyle yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Ayrıca mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi 6100 sayılı HMK’nın 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkündür. (Yargıtay HGK ---- Karar sayılı ilamı) Davalı vakıf üniversitesinin; kazanç amacı olmamak şartı ile mali ve idari konular dışında akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olarak Yükseköğretim Kurulunun görüş ve önerisi üzerine kanunla, tüzel kişiliği haiz olmak üzere kurulmakta olup; bu tüzel kişiliğinde, gerek 2809 sayılı Kanun hükümleri ve gerekse Anayasa Mahkemesinin 30.05.1990 günlü ve ---- sayılı kararı uyarınca kamu tüzel kişiliği niteliğinde olduğu tartışmasızdır.(HGK'nun 13.05.2015 günlü ve ----. sayılı kararı)----Bölge Adliye Mahkemesi ------. Hukuk Dairesinin kaldırma ilamı gereğince ilgili kurumlara müzekke-re yazılmış, Gelir İdaresi Başkanlığı ---- Defterdarlığı---- Vergi Dairesi Müdürlüğünün █████/2026 tarihli müzekkere cevabında; " ----- Üniversitesi'nin; ticaret odası kaydının bulunmadığı, Vakıf Üniversitesi kurumlar vergisinden muaf olup ilgili kanun maddesi gereğince sadece KDV ve Muhtasar mükellefiyeti bulunduğunu, üniversitenin kamu kurumu niteliğine haiz bir Vakıf Üniversitesi olduğundan gelirlerinin tamamı öğrenci gelirlerinden, giderlerimizin tamamı da eğitim faaliyetleri gibi harcamalardan oluştuğu, Üniversite kurumu içinde herhangi bir ticari işletme işletilmediği, bu haliyle kanunla kurulmuş kamu tüzel kişiliği kapsamında olup tacir konumunda bulunmadığı..." belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; ilgili kurumlara müzekkere yazıldığı, yapılan araştırmaya göre davalının tacir olmadığı gibi tacir konumunda da bulunmadığı, davanın niteliği dikkate alındığında mutlak ticari davanın söz konusu olmadığı anlaşıldığından eldeki dosya bakımından mahkememizin görevli olmadığı ve uyuşmazlığın çözüm yerinin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna mahkememizce kanaat getirilmiş, mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğu yönünden usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın USULDEN REDDİNE,2-Davaya konu uyşmazlığı incelemeye görevinin ----- Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğundan MAHKEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE,3-Karara karşı 2 hafta süresi içinde kanun yoluna başvurulmaz ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulur ise bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye talep edenin başvurup talepte bulunması halinde dosyanın görevli --- Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine; süresi içerisinde talepte bulunulmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin talep edene ihtarına,4-Kararın taraflara tebliğinin masrafının davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanmasına,5-6100 Sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu m.331/2 uyarınca yargılama giderleri konusunda görevli ve yetkili mahkemece karar verileceğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,6-Davaya görevli mahkemece devam edilmezse ve talepte bulunulursa yargılama giderleri ile ilgili karar verileceği hususunun talep edene ihtarına,7-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine, Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile ---- Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi