Danıştay 6. Dairesi, Tuzlada sanayi alanının konut-ticaret-turizm, yol ve otopark olarak dönüştürüldüğü 1/1000 ölçekli imar planının iptali istemli davada derdestlik itirazının temyiz incelemesi.
Özet: Bir parselin bulunduğu alanda kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi planın üst ölçekli planlara ve şehircilik ilkelerine uygun olduğunu belirterek davayı esastan reddetmiş, ancak bölge idare mahkemesi, aynı davacı tarafından aynı parsele yönelik olarak daha önce açılan ve süre aşımı nedeniyle reddedilip temyiz aşamasında olan başka bir dava bulunduğu gerekçesiyle, mevcut davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddedilmesi gerektiğini belirtmiş ve ilk derece mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka aykırı olmadığını tespit etmiştir. Davacı ise önceki davanın planın tamamına, bu davanın ise kendi parseline yönelik olduğunu ileri sürerek derdestlik hükümlerinin uygulanmaması gerektiğini savunmuş ve tetkik hakimi bölge idare mahkemesi kararının bozulması yönünde görüş bildirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turkey Elektrik Sanayi Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ... 2- ... Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:...K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Tuzla Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu parselin de içerisinde bulunduğu sanayi alanlarında öngörülen konut, ticaret, turizm fonksiyonuna dönüşümün üst ölçekli planlarla uyumlu olduğu, yola ilişkin kullanım kararının planlama alanının erişilebilirliğinin artırılmasına yönelik bir fonksiyon olarak tanımlandığı, genel otopark alanı fonksiyonunun ise planlama alanında yaşayacak nüfusun gereksinimi olan otopark ihtiyacının giderilmesine yönelik yapıldığı ve nüfusu artırmayan teknik altyapı miktarını artırıcı nitelikte olduğu, toplu taşıma kullanımını da teşvik edici mahiyette olduğu, dava konu işlemin üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; davacı tarafından aynı parsele yönelik olarak dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., █████████ sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla reddine karar verildiği, söz konusu kararın temyiz aşamasında olduğu, dolayısıyla tarafları, konusu aynı olan ve aynı işleme karşı aynı hukuki sebeplere istinaden açılan dava hakkında derderstlik nedeniyle incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerekirken İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamakta ise de kararın sonucu itibarıyla hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açlan davanın uygulama imar planının tamamına yönelik olduğu, görülmekte olan işbu davanın ise parsele yönelik olarak açıldığı, dolayısıyla derdestlik durumunun söz konusu olmadığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Tuzla Belediye Meclisinin...tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve...sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli Tuzla İlçesi E-5 ile Demiryolu Arası Uygulama İmar Planında; davacıya ait taşınmaz kısmen "TİCK-2" rumuzlu ticaret-turizm-konut alanı, kısmen 20 metre yol alanı, kısmen genel otopark alanı kullanımında kalmaktadır. 1/1000 ölçekli uygulama imar planı █████/2018-█████/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Davacı tarafından, █████/2021 tarihinde söz konusu uygulama imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : İşlem tarihindeki yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihindeki yürürlükteki halinde ise ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.█████/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış, Kanunun 115. maddesinde; mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda; "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde; Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yer alan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden;... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının tamamının iptalinin istenildiği, iş bu davanın ise davacı şirkete ait parsele yönelik olduğu, dolayısıyla her iki dava dosyasının tarafları aynı olmakla birlikte konusu itibarıyla farklı olduğu görüldüğünden, derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine dair verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan; imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibarıyla altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır. Uyuşmazlık konusu olayda, Tuzla Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı, █████/2018 - █████/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, bu planlara karşı davacı tarafından askı süresi içinde itiraz edilmediği anlaşılmış olup, askı süresinin bitiminden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra █████/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Bu durumda; davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:...K:...sayılı kararının BOZULMASINA,2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.