Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin, mobilya işleri sözleşmesinden kaynaklanan çekin bedelsiz kaldığına ilişkin menfi tespit davası istinaf kararı.
Özet: Bu dava, bir inşaat şirketinin, mobilya işleri anlaşması kapsamında verdiği ancak işin yapılmaması nedeniyle bedelsiz kaldığını iddia ettiği 250.000 TLlik çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı menfi tespit davasıdır; ilk derece mahkemesi davacının borçlu olmadığına hükmetmiş, davalı ise çekin bir borcun ödenmesi karşılığı verildiğini savunarak bu kararı istinaf etmiştir.
T.C.DENİZLİBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ...KARAR NO : ...KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ...ÜYE : ...ÜYE : ...KATİP : ...İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2025NUMARASI :...Esas ...KararDAVACI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... ...VEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)G.KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı şirketin inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... İli ... Mahallesi ... ada ...parsel üzerine inşa edilmekte olduğu villanın mobilya işlerini yapmak üzere davalı ...ile anlaştığını, anlaşma şartlarına göre davalının 29.02.2024 tarihinde işe başlayacak ve 45 gün içerisinde işi eksiksiz olarak teslim edeceğini, işin karşılığı olarak davacı tarafından ...A.Ş'ye ait 29.02.2024 vade tarihli 150.000 TL bedelli, 31.03.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli, 30.04.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli ve 31.05.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli, dört adet toplam 900.000,00 TL bedelli çekin verildiğini, davalı ...in süresinde hiçbir hazırlık yapmadığını ve bu zamana kadar işe hiç başlamadığını, ancak işe başlamayan davalı ...'in süresi gelen çekleri tahsil etmeye başladığını, bu süreçte davacı şirket yetkilileri tarafından defaatle aranan ve mesaj atılan davalının önceleri türlü bahanelerle davacıyı oyaladığını en sonunda telefonlara ve mesajlara cevap vermemeye başladığını, davalıya bu sebeple ihtarname gönderdiklerini, yapılan ihtara rağmen davalı ... A.Ş ... Seri No'lu 31.05.2024 tarihli 250.000 TL bedelli çeki taraflarına teslim etmediğini ve tahsil ettiği çeklerin bedellerini de ödemediğini, davalı tarafından haksız olarak tahsil edilen çek bedellerinin geri alınması amacıyla ... İcra Müdürlüğü ... sayılı icra takip dosyası ile takibe girişildiğini ve hala derdest olduğunu, ayrıca ... C.Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını, bu nedenlerle ... A.Ş ... Seri No'lu 31.05.2024 tarihli 250.000 TL tutarındaki çekin haksız olarak tahsilini önlemek amacıyla ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı koyularak dava süresince ödenmemesine ve bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasına, ayrıca davaya konu çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine, neticede dava konusu bedelsiz kalan çekin iptaline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın dayanaksız, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu, sırf ödeme yükümlülüklerini bertaraf etmek, sürüncemede bırakmak amacıyla bu davayı açtığını, davacı tarafın ilgili olmayan soyut iddialarda sözleşmeyi feshettiğini iddia etmekle borçtan kurtulmaya çalıştığını, davacı tarafın müvekkile verdiği .... ... A.Ş ... Seri No'lu 31.05.2024 tarihli çek ...ProjeYapı İnş. Taah. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafça inşa edilmekte olduğu yerin malzeme ihtiyacı için kullanıldığını ve cirolandığını, davacı tarafın isteği ve yararı dolayısıyla alınan malzemeler olduğunu, bu durum müvekkil açısından mağduriyete sebep olduğunu, davacı tarafa ulaşmak isteyip ulaşamayan müvekkil taraf olduğunu, her ne kadar davacı taraf 29.02.2024 tarihinde işe başlanacağı ve 45 gün içerisinde işi eksiksiz olarak teslim edileceğini iddia etse de bu husus gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafın, delil olarak dayandığı ihtarname içeriğinin gerçeği yansıtmadığını, müvekkil taraf yapılacak iş için gerekli işlemleri özenle yerine getirdiğini, tüm malzemeleri aldığını ve üretim aşamasına geçecekken davacı taraf haksız şekilde sözleşmeyi feshettiklerini bildirdiğini, asıl müvekkilinin mağdur olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamında toplanan tüm deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmek suretiyle; "DAVANIN KABULÜ İLE, 1-Davaya konu keşidecisi davacı .... Proje Yapı İnşaat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti, lehtarı ...olan 31.05.2024 tarihli 250.000,00-TL bedelli ... ... Şubesine ait ... seri numaralı çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine," dair karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Davaya cevap dilekçesindeki ve aşamalardaki beyanlarını tekrarla, çekin ödeme aracı olmasının en önemli sonucu bir borcun ödenmesi nedeni ile verildiğine karine olması olduğunu, çekin ödeme dışında bir nedenle verildiğini veya bedelsiz kaldığını düzenleyen kesin delillerle ispatlaması gerektiğini, davacı taraf, çekin bu iş için müvekkile verildiği iddiasını ispatla yükümlü olup; davanın reddinin gerektiğini, davaya konu çek farklı bir ticari amaç ile davacı tarafın gerekli olan ihtiyacı doğrultusunda kullanılmış, müvekkil yanın bu konuda menfaati de olmadığını, müvekkilin söz konusu dava ile de mağdur duruma düştüğünü, davacının sözleşmeyi haklı nedenle █████/2024 tarihli noter ihtarnamesiyle feshettiği kanaatine varılmasının usul ve esas yönünden hatalı olduğunu, iş için gerekli ölçümler yapılmış malzemeleri alınmış, üretim aşamasına geçecekken davacının sözleşmeyi haksız olarak feshetmiş olduğunu, bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih ve ... E. - ... K. sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını istemiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: Davalı dava dışı ancak dava konusu çek ile aynı iş için verilen 650.000 TL'lik üç çeki tahsil etmesine karşılık herhangi bir malzeme almadığı yahut herhangi bir işe başlamadığı davalının bilirkişi raporu ve tanık beyanları ile sabit olduğunu, dosyada davalı tarafından hiç bir ticari defter sunulmadığını ve ticari defterlerin bulunduğu yerin bildirilmediğini, çünkü davalı yanın ticari defterlerini sunması halinde iddialarında herhangi bir haklılık payı olmadığının açıkça ortaya çıkacağını, bu nedenler ile davalının ...Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas .... Karar sayılı kararına karşı yapmış olduğu istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini, kararın onanmasını talep etmiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE :Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;Dava; kambiyo senedinin bedelsizliğine dayalı olarak açılan menfi tespit davası olup; Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinde iş bedeli olarak verildiği iddia olunan ve sözleşme tarafları arasında düzenlenen çekin bedelsizliğinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkindir. Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Fakat ispat yükünün davacı borçluya düştüğü haller de mevcut bulunmaktadır. Çek, bir ödeme vasıtasıdır. Kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. Menfi tespit davasında, ispat yükü üzerinde olan davacının bu karinenin aksini, yani dava konusu çekin eser sözleşmesine konu iş bedeline karşılık avans olarak verildiğini ve edimin de yerine getirilmediğini HMK.'nun 200.maddesi hükmü uyarınca yazılı delille kanıtlaması gerekir. Bunun da istisnası olan HMK 202. maddeye göre senetle ispat zorunluluğu bulunan hallerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.(Yargıtay 15.H.D.'nin █████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararı, Yargıtay 6.HD'nin █████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararı) Eser sözleşmelerinden kaynaklanan davalarda yüklenici işin gereği gibi yapılarak teslim edildiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispatla mükelleftir. Davalının alacağı çeke dayalı olup, dolayısıyla davalı alacaklı olduğunu ispatlamış bulunmaktadır. Davacı taraf dava konusu yapılan çekin mobilye yapım işi için verildiğini iddia etmektedir. Davalı taraf da beyanlarında söz konusu çekin mobilya yapım işi için alındığını, ancak işin yapılarak teslim edileceği aşamada davacının sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini ileri sürdüğüne göre, çekin mobilya yapım işi için verildiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Somut davada, davacı taraf, inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... İli ... Mahallesi ... ada ... parsel üzerine inşa edilmekte olduğu villanın mobilya işlerini yapmak üzere davalı ile anlaştığını, anlaşma şartlarına göre davalının 29.02.2024 tarihinde işe başlayacağını ve 45 gün içerisinde işi eksiksiz olarak teslim edeceğini, iş bedeli olarak davacı tarafından davalıya ... A.Ş'ye ait 29.02.2024 vade tarihli 150.000 TL bedelli, 31.03.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli, 30.04.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli ve 31.05.2024 vade tarihli 250.000 TL bedelli, dört adet toplam 900.000,00 TL bedelli çek verildiğini, fakat davalının bu süre içinde işe hiç başlamadığını, telefonlara ve mesajlara cevap vermemeye başladığını, bunun üzerine davacının inşaatı teslim süresi yaklaştığından ve süresinde teslim etmemesi halinde ağır cezai yaptırımlarla karşılaşacak olduğundan öngörülen süre de geçmiş olduğu için .... Noterliği ... Yevmiye No'lu 10.05.2024 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğine dair davalıya ihtarname çektiğini ve davalıdan tahsil ettiği çek bedellerinin iadesi ve henüz tarihi gelmemiş olan ... A.Ş ... Seri No'lu 31.05.2024 tarihli 250.000 TL bedelli dava konusu çekin 1 hafta içinde geri teslim etmesinin talep edildiğini fakat davalının cevap vermediğini, çek nedeni ile borçlu olmadığının tespitini talep etmiş; davalı ise sözleşme ilişkisini ve çekin sözleşme nedeni ile verildiğini kabul etmiş; davacının teslim süresine ilişkin beyanının doğru olmadığını, yapılacak iş için ölçüleri aldığını, malzemeleri temin ettiğini tam üretim aşamasına geçecekken davacı taraf haksız şekilde sözleşmeyi feshettiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davacı taraf, iddialarını ispat amacı ile davalı ile arasında geçtiğini iddia ettiği bir takım "whatsapp" mesajlaşmalarına ilişkin ekran görüntü suretlerini dosyaya sunmuş, tanık deliline başvurmuştur. Davalı ise bu "whatsapp" mesajlaşmalarının kendisine ait olmadığını açıkça inkar etmemiş; Mahkemenin bu hususta verdiği beyan süresi içinde bir beyanda bulunmamıştır. Davalı tarafın yazılı beyanına göre ise "whatsapp" mesajlaşmalarındaki cep telefonu numarası davalının kullanımında olan cep telefonu numarasıdır.Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, taraflar arasında yazılı bir sözleşme, dolayısıyla işin bitirilip teslim edileceği tarihe ilişkin de yazılı bir belge bulunmadığından, davalı tarafın açıkça kendisine ait olmadığı yönünde inkarı bulunmayan ve iş bu dosya kapsamına göre yazılı delil başlangıcı sayılan whatsapp yazışmaları ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davalının taraflar arasındaki eser sözleşmesine konu mobilya işinin yapımına dair edimini yerine getirmediği, bu nedenle davalıya iş bedeli olarak teslim edildiği uyuşmazlık konusu olmayan dava konusu çekin bedelsiz kaldığı anlaşılmakla, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı kanaatine varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih, ... Esas ... Karar sayılı kararına karşı, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gerekli 17.077,50 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 4.275,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 12.802,50 TL eksik harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi.█████/2026 ...Başkan...Üye...Üye...Katip... Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.