ankara bölge adliye mahkemesi 22. hukuk dairesinin, kambiyo senedindeki imza sahteciliği ve protesto eksikliği kaynaklı başvuru hakkı kaybı iddialarına dayalı menfi tespit davası istinaf incelemesi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin, kambiyo senedindeki imza sahteciliği ve protesto eksikliği kaynaklı başvuru hakkı kaybı iddialarına dayalı menfi tespit davası istinaf incelemesi.

Özet: Bu menfi tespit davasında, davacılar aleyhine başlatılan icra takibine dayanak gösterilen bonodaki imzanın bir davacıya ait olmadığının bilirkişi raporuyla tespit edilmesi ve diğer davacı yönünden protesto çekilmemesi nedeniyle kambiyo hukukundan kaynaklanan başvuru hakkının kaybedildiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesince davacıların borçlu olmadıklarına hükmedilmiş, davalının temel ilişkiyi ispatlayamaması üzerine borçtan menfi tespitine karar verilmiş ve bu karar, bononun meşruiyeti ile temel ilişkiye dayalı alacak iddiaları çerçevesinde davalı tarafından istinaf edilmiştir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - ████████

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

22. H U K U K D A İ R E S İ

ESAS NO : ████████ ( KABUL KALDIRMA)

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025

ESAS-KARAR NO : ████████ E ████████ K

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : █████/2026

YAZILDIĞI TARİH : █████████

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı ... vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacılar vekili, davalı tarafından müvekkilleri aleyhine █████/2018 tanzim, █████/2019 vade tarihli 100.000,00 TL miktarlı bono dayanak gösterilerek, Ankara 32. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile birlikte 144.000,00 TL üzerinden icra takibi başlatıldığını, takip konusu kambiyo senedinde şekli olarak ...'ün lehtar, keşideci borçlunun da ..., davalının ise hamil ve ciranta olduğunu, takip konusu senedin protesto edilmeden icra takibine konu edildiğini, protesto etmeden de müvekkili lehtar ...'e icra takibi yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, protesto edilmemiş emre muharrer senetlerde keşideci dışındakilere husumet yöneltilemeyeceği ve icra takibi yapılamayacağını, senette düzenleyen/keşideci olarak görünen müvekkilinin adının ... olarak yanlış olarak yazıldığı, ... olarak atılan imzanın müvekkili ...'ye ait olmadığını, müvekkilinin takip konusu senette ne imzası ne de el yazısının mevcut olmadığını, müvekkilinin adı ve imzası kullanılarak kötü niyetli olarak borçlandırıldığını, maaşına haciz konularak mağduriyetinin daha da artırıldığını, imza incelemesinde bu hususun açıkça ortaya çıkacağını, senetteki imzanın müvekkiline ait olmadığından senedin sahte olduğunu, sahte senede dayalı olarak icra takibi yapılamayacağını belirterek müvekkillerinin icra takibi nedeni ile davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, müvekkillerinden tahsil edilen/edilecek tahsilatların davalıdan istirdatına, kötüniyet tazminatının davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı, davacı borçlulara ait 144.000,00 TL'lik harca esas değer borçlarını alacaklı ...'e ödemediklerini, borç silsilesinde kendisinin cirosu olduğundan, senedi ...'e ödeyip aldığını, iyiniyetli hamil olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, senet altındaki imzanın hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davacı ...'ye ait olmadığı, diğer davacı ... yönünden, davalı hamilin süresi içerisinde ödememe protestosu çekmeyerek kambiyo hukukundan kaynaklanan başvuru hakkını kaybetmiş ise de, dava konusu senedin, davalının temel ilişkiye dayalı alacağı bakımından yazılı delil başlangıcı mahiyetinde olduğu, ispat yükü üzerinde olan davalıya temel ilişkiyi kanıtlama imkanı verilmiş ise de dosya kapsamına sunulan delillerin temel ilişkiyi ispat eder mahiyette olmadığı belirtilerek davacıların takip dosyasına konu █████/2018 tanzim tarihli, █████/2019 vadeli, 100.000,00 TL bedelli senet nedeni ile davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine, davacı ...'nin maaşından icra harç tutarı hariç yapılan 4.754,34 TL kesintinin istirdatına, davalı alacaklının kötüniyetle takip başlattığına dair delil sunulmadığından davacının kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı tarafından;

Davacı ... ile aralarında temel ilişki bulunduğunu, senedin bu davacı tarafından kendisine devredildiğini, bononun meşru ve iyiniyetli hamili olduğunu, kaldırma kararının gereklerinin yerine getirilmediğini, takibe dayanak bononun kambiyo vasfında olduğunu, soruşturma dosyasının sonucunun beklenmemesinin hatalı olduğunu, ispat yükünün tayinin de hataya düşüldüğünü bildirerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık takibe dayanak bono altındaki imzanın davacı ...’ye ya ait olup olmadığı ve definin davalıya karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği, protesto çekilmeksizin diğer davacıya karşı davalının başvuru hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İİK 72. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara Genel 1.İcra Müdürlüğü'nün ███████████ esas (eski Ankara 32. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ esas ) sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı ... tarafından, davacılar ... ve ... aleyhine, "100.000,00 TL bedelli, █████/2018 tanzim tarihli, █████/2019 vade tarihli senet" dayanak gösterilerek toplam 144.000,00 TL'nin tahsili amacı ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, davacı ... maaşından icra kanalıyla harç hariç 4.754,34 TL kesinti yapıldığı görülmüştür.

Takibe dayanak senet fotokopisinin incelenmesinden ... ...’nin keşideci, ...’ün lehdar ve davalının ise senedi lehtardan ciro yoluyla alan hamil olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, Dairemizin █████/2025 tarih ████████ E. ████████ K. sayılı kararı ile "İmzaların istiklali ilkesi gereği keşidecinin imzasının sahteliğini lehdar olan davacı ileri süremeyecek olup, birbirini takip eden imzalar uyarınca lehdar senetten sorumludur.

Davacı ..., davalının ödememe protestosu çekmediğini, kendisine karşı başvuru hakkı olmadığını bu nedenle takip nedeniyle borçlu olmadığını iddia etmiştir.

6102 sayılı TTK m. 730, uyarınca hamil süresi içerisinde ödememe protestosu çekmemiş ise keşideci dışındaki diğer cirantalara karşı kambiyo hukukundan kaynaklanan başvuru hakkını kaybeder.

Dosya incelendiğinde davaya konu bononun davacı tarafça davalıya ciro edildiği ve davalı tarafça icra takibine konu edildiği görülmektedir. Fakat davalı alacaklı, icra takibine girişmeden önce ödememe protestosu çekmediğinden, kambiyo hukukundan kaynaklanan hakları yitirilmiş olduğundan, kendisinden önceki cirantaya karşı kambiyo yoluyla icra takibi yapamaz ise de bono üzerinde davalı alacaklının davacıdan sonraki ciranta olduğu ve hamil sıfatıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlattığı anlaşılmaktadır. Hamil davalı kendisinden önceki ciranta davacıya karşı aradaki temel ilişkiyi kanıtlamak suretiyle alacak talebinde bulunabilir.

Somut olayda, mahkemece, dava konusu senedin davalının temel ilişkiye dayalı alacağı bakımından yazılı delil başlangıcı olduğunun kabulü ile ispat yükünün davalıda olduğu gözetilerek, davalıya temel ilişkiyi kanıtlama imkanı verilip, bu konudaki delilleri toplanıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir (Yargıtay 19. HD. █████████ E, ███████ K ve █████/2020 T. Sayılı vb kararları)." gerekçesiyle kaldırılmış olup, Mahkemece kaldırma kararı doğrultusunda davalı yana alacağını kanıtlama imkanı tanınmış ise de sunulan delillerin yeterince irdelenmediği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına delil olarak sunulan taraflar arasındaki Ankara 11. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ███████ E. ████████ K. Sayılı dosyası kapsamında davacı ...'ün █████/2023 tarihli kollukta vermiş olduğu beyan ile yine davacı ... vekilinin █████/2024 tarihli ceza dosyası kapsamındaki beyan dilekçesi dikkate alınarak mahkemece alacağın varlığı ve ödeme savunmaları üzerinde durularak bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru değildir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;

Ankara 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar ve █████/2025 tarihli kararının KALDIRILMASINA,

2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davalıya İADESİNE,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,

HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır

NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.

"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."