Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin, bayilik sözleşmesi teminatı ipoteğe dayalı menfi tespit davasına ilişkin istinaf kararı incelemesi.
Özet: Davacı, dava dışı bir şirketin bayilik sözleşmesinden doğan borçlarına teminat olarak taşınmazları üzerine tesis ettiği ipotek nedeniyle başlatılan icra takibine karşı, asıl borçlunun davalıya borcu olmadığını, sözleşmedeki cezai şartların haksız ve geçersiz olduğunu ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep etmiş; davalı ise asıl borçlunun halen borcu bulunduğunu ve davacının hukuki yararı olmadığını savunmuş, ilk derece mahkemesi ise uyuşmazlığın ipotekle temin edilen borcun varlığı noktasında toplandığını belirterek, teknik ve mali konuyu çözmek üzere bilirkişi raporuna dayanarak bir karar vermiştir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ

T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : ████████ (ESASTAN RET )
KARAR NO : ████████
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : DR. ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : █████/2025
ESAS-KARAR NO : ████████ E - ████████ K
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : █████/2026
YAZILDIĞI TARİH : █████/2026
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, davalı ile dava dışı ... Petrol İnş. Ltd. Şti. arasında █████/2013 tarihli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye teminat olarak müvekkiline ait ... parselde kain taşınmazdaki 13 ve 11 numaralı bağımsız bölümler üzerinde 200.000,00 TL bedelle davalı lehine ipotek tesis edildiğini, davalının, sözleşme eki taahhütnamedeki akaryakıt alım taahhüdünün yerine getirilmediğinden bahisle bayilik sözleşmesini feshedilerek toplam 833.272,02 TL alacak talebinde bulunduğunu, akabinde Ankara 16. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattığını, asıl borçlu ... Petrol İnş. Tur. Oto. Bil. Müh. İml. San. Tic. Ltd Şti'nin davalıya hiçbir borcunun bulunmadığını, sözleşmedeki satış kotasına bağlı cezai şart hükmünün haksız şart nitelikte ve geçersiz olduğunu, bayi şirketin cari hesap borcunun da bulunmadığını, zira 180.000,00 TL üzerinde ödeme yapıldığını, davalı tarafından istasyona kurulan kurumsal kimlik malzemelerinin sökülerek geri alındığını, müvekkilinin kefaletine ilişkin hükümlerin de geçersiz olduğunu, davalının alacak taleplerinin yargılamayı gerektirdiğini ve ipotekle teminat altına alınmış alacağın varlığının ispata muhtaç olduğunu belirterek müvekkilinin icra takibi nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili, davacının, ... Petrol şirketinin doğmuş ve doğacak borçlarına teminat olarak kendi adına kayıtlı iki taşınmaz üzerinde █████/2013 tarihli resmi senetle toplam 200.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettiğini, ... Petrol şirketinin mal alımını kesmesi üzerine █████/2014 ve █████/2014 tarihli ihtarnamelerle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ve toplam 833.272,02 TL alacağın talep edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine Ankara 16. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe başlandığını, davacının bu takipte borçlu değil, ipotek veren taşınmaz maliki olduğunu, bu nedenle kendisi adına borçlu olmadığının tespitini istemekte hukuki yararının bulunmadığını, asıl borçlu ... Petrol şirketinin borcunun olup olmadığının saptanması gerektiğini, borçlu ... Petrol şirketi ile müvekkili arasında █████/2014 tarihinde imzalanan ve tarafların ticari defter ve kayıtları incelenerek hazırlanan sözleşmede, ... Petrol şirketinin, yapılan tüm mahsuplardan ve ipotek bedeli düşüldükten sonra dahi (müvekkilinin ipotek tutarı üzerinden alacak ve takip hakkı saklı kalmak kaydıyla) müvekkiline ayrıca 100.000,00 TL bakiye borcunun bulunduğunun yazılı delille sabit olduğunu bildirerek davacının borçlu olmadığının tespiti talebinin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece; █████/2013 tarihli bayilik sözleşmesi ve eki taahhütname, █████/2013 tarihli ipotek resmi senedi, █████/2014 tarihli borç sözleşmesi, Ankara 16. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı takip dosyası, tarafların ticari defter ve kayıtları, dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve gerekçeli görülerek hükme esas alınan █████/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ile dava dışı ... Petrol şirketi arasında █████/2013 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacının bu sözleşmeden doğan borçlara teminat olarak kendi taşınmazları üzerinde 200.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettiği, borçlu şirketin sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine davalının sözleşmeyi feshederek Ankara 16. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiği, uyuşmazlığın takip tarihi itibarıyla ipotekle temin edilen bir borcun bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı, bu teknik ve mali konunun çözümü için aldırılan bilirkişi kurulu raporunda, davalının dava dışı borçlu şirketten takip tarihi olan █████/2014 itibarıyla kurumsal kimlik, eksik alımdan kaynaklı kar mahrumiyeti ve cari hesaptan kaynaklı olarak toplam 183.071,33 TL asıl alacağının bulunduğu, bu alacağa takip tarihine kadar işlemiş 18.269,52 TL faizin de eklenmesiyle toplam borcun 201.340,85 TL'ye ulaştığının tespit edildiği, bu miktarın takip konusu yapılan 200.000,00 TL'lik ipotek limitini aştığı, bu itibarla davacının takip konusu borçtan sorumlu olduğu ve borçlu olmadığının tespitini isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
I-)Davacı vekili; hükme elverişli olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini, sözleşmenin detayları ve cezai şartın ağırlığının davalı tarafından müvekkile zarar verme ve kötü niyetle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluna gidildiğinin görüleceğini belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
II-)Davalı vekili; hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda hesaplanan tutar davacının ipotekle ilgili menfi tespit isteminin yerinde olmadığını gösterdiğini, ek rapor alınmadan karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık; bayilik sözleşmesi kapsamında davalının alacağının bulunup bulunmadığı ipoteğin teminat fonksiyonun devam edip etmediği hususuna ilişkindir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan borcun teminatı olarak verilen ipoteğe dayalı olarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davaya konu ipoteğin bayilik sözleşmesi kapsamında teminat fonksiyonun devam ettiğinin anlaşılmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00TL istinaf karar ve ilam harcı taraflardan peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan...
¸e-imza
Üye...
¸e-imza
Üye...
¸e-imza
Katip...
¸e-imza
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!