istanbul 17. asliye ticaret (denizcilik ihtisas) mahkemesinde görülen, sigorta şirketinin liman tahliye operasyonunda hasarlanan lokomotif yükü nedeniyle açtığı rücuen tazminat ve itirazın iptali davası.

İstanbul 17. Asliye Ticaret (Denizcilik İhtisas) Mahkemesinde görülen, sigorta şirketinin liman tahliye operasyonunda hasarlanan lokomotif yükü nedeniyle açtığı rücuen tazminat ve itirazın iptali davası.

Özet: Bir sigorta şirketi olan davacı, sigortalısına ait deniz yoluyla taşınan emtianın Kocaeli limanında davalının sorumluluğundaki tahliye işlemleri sırasında hasarlandığı iddiasıyla, sigortalısına ödediği zararı rücuen tahsil etmek amacıyla davalı aleyhine başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını talep ederken; davalı, hasarın kendi operasyonları sırasında meydana geldiğine dair somut delil bulunmadığını savunarak davanın reddini ve kötü niyet tazminatı ödenmesini talep etmektedir.

T.C.

İSTANBUL

17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:████████

KARAR NO :████████

DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:█████/2023

KARAR TARİHİ:█████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ..., .... firmasının sigortacılık işi ile iştigal eden bir sigorta şirketleri olduğunu, dava dışı müvekkili sigortalısı ... ...'nin yürüttüğü taşıma işleri kapsamında doğabilecek olası rizikolara karşı nakliyat aracısı/komisyoncusunun Yasal Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, lokomotif emtiasının 23.08.2023 tarihli konşimento tahtında İspanya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere ... IMO numaralı "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, söz konusu emtianın Kocaeli ... Limanı'nda tahliye edilirken emtiaların düzgün şekilde tahliye işlemlerinin gerçekleştirilmemesi sebebiyle emtialarda hasar meydana geldiğini, hasarın fark edilmesi akabinde ekspertiz incelemesi gerçekleştirildiğini, emtianın hasarlandığının görüldüğünü, gerçekleştirilen ekspertiz incelemesinin ardından hasarın davalının sorumluluğunda gerçekleştiği kanaatine varıldığını, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 sayılı TTK 1472, TTK md. 1481 maddelerine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve "kanuni halef" sıfatını kazandığını, ibraname de düzenlendiğini, müvekkilinin kanuni halef sıfatının yanında TBK'nun 183. maddesi kapsamında "akdi halef" sıfatına da haiz olduğunu, limanda davalı şirket tarafından yapılan konteyner tahliye operasyonu sırasında meydana geldiğini, davalının kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğinden oluşan zarardan sorumlu olduğunu, borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı/borçlu tarafından yapılmış olan itiraz haksız olduğunu, alacağı sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını, 06.09.2023 tarihinde taraflarınca İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu'na başvurulduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmesi sonucunda herhangi bir anlaşmaya varılamadığını ve bu doğrultuda son tutanak düzenlendiğini belirterek .... İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyasına borçlular/davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular/davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın ilgili emtianın davalı müvekkilince işletilen limana tahliyesi esnasında hasarlandığına ilişkin kanaatin oluştuğunun iddia edildiği ekspertiz raporu dosyaya sunmadığını, taraflarına tebliğ edilmediğini, davacı tarafın iddiaları incelendiğinde somut bir olgu veya delil kapsamında söz konusu hasarın davalı müvekkilinden kaynaklı olduğunun tespit edilemediğini, yalnızca bu yönde bir kanaatlerinin oluştuğunun açık bir şekilde ifade edildiğinin görüldüğünü, davacı tarafın sigortalananı olan dava dışı ... ... şirketinin taşımacılık alanında faaliyet gösterdiğini ifade ettiğini, bu kapsamda ilgili emtiada meydana gelen hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin de davacı tarafça detaylı olarak araştırılması gerektiğini, davacı tarafça ilgili hasarın gemi ilk yükleme tutanağında yer almadığının, emtiaların limana tahliyesine başlanmadan hemen önce tutulan gemi tahliye tutanağında da yer almadığının fakat bu hasarların ilgili emtiaların ilgililerine teslimi için araçlara yüklenmesinden hemen önce tutulan tutanakta yer aldığının ispat edilmesi gerektiğini, gemiye yükleme, gemiden tahliye, araca yükleme ve alıcıya teslim aşamalarının tümünde emtiaların halihazırdaki durumunun tespiti amacıyla tutanak tutulduğunu, bu tutanakların tutulmasının amacının olası hasarların hangi aşamalarda meydana geldiğinin tespiti olduğunu, davacı tarafın davalı müvekkilinin sorumluluğundan bahsedebilmesi için gemi yükleme ve gemi tahliye raporlarında yer almayan bir hasarın araca / nakil vasıtasına yükleme raporunda yer aldığını tespit etmiş olması gerektiğini, davacı tarafın ispat edememiş olduğu ve somutlaştıramadığı taleplerini içerir davasının reddine, davaya konu iptali talep edilen itirazın yapıldığı icra takibi davacı tarafça salt kötü niyetle ve haksız kazanç elde etmek amacıyla başlatılmış olduğundan davacı taraf aleyhine ve davalı taraf lehine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın hangi aşamada meydana geldiği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Makine Mühendisi ..., Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Prof. Dr. ...tarafından tanzim edilen █████/2024 havale tarihli raporda özetle; dava konusu lokomotifin Davalı ... ... A.Ş.'nin sorumluluğunda gemiden tahliyesi sırasında hiçbir yere çarpmadığı dikkate alındığında meydana gelen hasar yönünden kusurunun olmadığı, .... İcra Dairesi’nin 2022/... Esas dosyası ile 27.072,18 Euro hasar tutarının takip tarihi itibariyle devlet bankalarının Euro cinsinden 1 yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı ile tahsili için 05.09.2022 tarihinde icra takibi yapıldığı, işlenmiş faiz talep edilmediği için faiz hesabı yapılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyeti bulunduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesi tahtından tazminat ödemesi yapıldığı, olayda emtianın Derince limanındaki tahliyesi sırasında liman işçilerinin dikkatsiz ve özensiz faaliyetleri nedeniyle gerçekleştiği, liman işçilerinin hizmetinin ifası sırasında haksız fiil teşkil eden faaliyetleri dolayısıyla maddi zararının oluştuğu ve TBK'nun madde 49 uyarınca sorumlu olduğunun ispatlanamadığından Davalı’nın meydana gelen emtia hasarında sorumlu tutulamayacağı, BK madde 72. uyarınca, “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zaman aşımına uğradığı nazara alındığında talebin icra takibi itibariyle, 05.09.2022 zaman aşımı süresinde ileri sürüldüğü sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı Dr. ... tarafından tanzim edilen █████/2025 havale tarihli raporda özetle; dava konusu lokomotifin Davalı ... ... A.Ş.'nin sorumluluğunda gemiden tahliyesi sırasında kullanılan iki kreynin tandem operasyonu sırasında senkronize çalışmadığı, bu nedenle hasarın oluştuğu, meydana gelen hasar yönünden kusurunun bulunduğu, hasarın tutarının 27.072,18 Euro olduğu raporda yer alan teknik değerlendirmede yükün özel niteliğinin tandem operasyonunu gerektirdiği ve bu operasyonun bunu yapabilecek düzeyde eğitimi ve tecrübesi bulunan operatörler tarafından yürütülmesinin gerekmesi karşısında, somut uyuşmazlıkta davalı liman işletmesinin, yükte meydana gelen hasardan dolayı akdi sorumluluğunun bulunduğu ve buna bağlı olarak da Davalı’nın meydana gelen emtia hasarından sorumlu tutulması şartlarının gerçekleşmiş olacağı sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Makine Mühendisi Prof. Dr. ..., Uzakyol Kaptanı ..., Uzakyol Kaptanı ..., Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen █████/2026 havale tarihli ek raporda özetle; kök rapordaki; davaya konu hasarın gemiden boşaltma sırasında gerçekleştiği, tespit edilen durumda ambalajlama ve sabitleme kusurunun mevcut olmadığı, hasarın elleçleme işleminin yeterli özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklandığı, hasardan davalının sorumlu olduğu, onarım bedelinin 31.718,81 Avro şeklinde kabulü gerektiği, davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu ve hasarın ihbarına gerek olmadığı yönündeki tespitlerin muhafazası gerektiği, ibraz edilen yeni belgeler kapsamında dava dışı sigortalı ... ....'nin akdi taşıyan sıfatının ispat edildiği, ibraz edilen yeni belgeler kapsamında sigorta tazminatının geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine ödendiğinin ispat edildiği, TTK m. 1472 uyarınca kanuni halefiyete ek olarak TBK m. 183 uyarınca alacağın temlik edilmiş olması itibariyle halefiyetin şartlarını aramaya gerek olmadığı, bu itibarla kök raporda ispata muhtaç görülen davacının aktif husumet ehliyetinin ibraz edilen yeni belgeler ışığında sabit olduğu netice ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava dışı sigortalı ... ...'nin yürüttüğü taşıma işleri kapsamında doğabilecek olası rizikolara karşı davacı tarafından yasal sorumluluk sigorta poliçesi teminatı altına alındığı, taşımaya konu lokomotif emtiasının █████/2023 tarihli konşimento tahtında İspanya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere "..." gemisine yüklendiği, Kocaeli ... Limanı'nda tahliye edilirken emtiaların tahliye işlemleri esnasında hasar meydana geldiği, hasarın fark edilmesi akabinde ekspertiz incelemesi yapıldığı, yapılan inceleme sonucunda sigortacı olan davacının kendi sigortalısının zararını tazmin etmesi üzerine davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü 2022/... esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığı, itiraz sonucu takibin durdurulduğu, bunun üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

23.08.2021 tarih ve 01 no.lu konişmentoya göre; Yükletenin ... firması, Alıcının ... Ulaştırma A.Ş., İhbar olunanın ...A.Ş. firması olduğu, taşıma konusu total 246 mton ağırlığındaki 2 adet ... Lokomotifin İspanya’nın Sagunto limanında “...” isimli gemiye 23.08.2021 tarihinde yüklenerek tahliye yeri olan Derince limanına deniz yoluyla sevk edilmiş olduğu görülmektedir.

Davacı Sigorta Şirketi, sigortalısı dava dışı ... Spain yürüttüğü taşıma faaliyetleri kapsamında doğanilecek olan rizikolara karşı deniz mali sorumluluk sigortası 375 nolu zeyilname no:10- ... nolu poliçenin düzenlenmiş olduğu, lokomotif emtiasının 23.08.2023 tarihli konşimento tahtında İspanya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere ... Imo numaralı ... gemisi ile taşıması sırasında meydana gelen hasardan “taşıyan sıfatı ile” sorumlu tutulduğu, hasar tazminatını doğrudan zarar gören dava dışı yük ilgilisine 3.9.2021 tarihinde 27.072,18 Euro olarak ödediği, hasarın poliçe teminat kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu yüke ilişkin olarak düzenlenen 26.07.2021 tarihli satış faturasında teslim şekli DAP olarak kararlaştırılmıştır. DAP Teslimde malların kararlaştırılan teslim yerinde teslimine kadar malla ilgili bütün masraflar ve riskler satıcıya ait olduğundan hasar ancak teslimden sonra alıcıya geçmektedir. Bu çerçevede taşıma sırasında meydana gelen hasardan dolayı sigortalı taşıyan dava dışı taşıtana karşı sorumludur ve yük ilgilisi satıcı, DAP teslim nedeniyle taşıma sırasında emtianın uğramış olduğu zararı doğrudan doğruya sigorta şirketinden talep edebilir. Dosyaya konu olayda da, taşıyanın sorumluluk sigortacısı davacı, yük ilgilisi ...’e ödemede bulunmuştur. Dava dışı, taşıyanın dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaati bulunmaktadır. Buna bağlı olarak, davacının, sigorta himayesi kapsamındaki rizikonun gerçekleşmesi sonucunda lokomotif emtiasının sevkiyatı sırasında hasarı nedeniyle geniş teminata haiz geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak sigorta tazminatı ödemiştir. Davacının aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır. Davacı şirket, hasarın tahliye sırasında liman görevlilerin kusurlu hareketleri nedeniyle emtianın hasara uğradığını iddia ederek husumeti davalıya karşı yönlendirmiştir. Davalı Şirket’in davada pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.

Yükleme-boşaltma hizmeti, taşıyıcı ile liman işletmesi arasında kurulan sözleşme ilişkisi kapsamında yerine getirilmektedir. Boşaltma işinin gereği gibi yerine getirilmemesi halinde sorumluluk sözleşmeden doğmaktadır. Somut olayda da davalı liman işletmesi ...’nin, yürütülen tahliye hizmetleri için 03.09.2021 tarihli faturayı düzenlemiş olduğu görülmektedir. Bu bakımdan yükleme-boşaltma operasyonunda görev alan liman işletmesi personeli, TBK 116 anlamında ifa yardımcısı durumundadır ve liman işletmesi bu kişilerin borca aykırı davranışlarından sorumludur. Yargılamaya konu dava konusu lokomotiflerin limana hasarsız ulaştığı ve tahliye öncesi herhangi bir hasarları olmadığının ve hasarın lokomotifin gemiden tahliyesi sırasında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Dava konusu hasarlanan lokomotiflerin sektörde proje yükü olarak tabir edilen özel yük sınıfına girdiği; bu tür yüklemelerin gemide yüklenmesi, istiflenmesi, lashing ve gemiye sabitlenmesi, emniyete alınması işlemlerinin bu işte uzmanlaşmış firmalarca uygun ekipmanlar kullanılarak, teknik resimleri çizilmek sureti ile yapıldığı; dosyaya sunulan belgelere göre böyle çalışmanın yapıldığı anlaşılmıştır. Tahliye edilen yükün ağır ve oldukça uzun bir yük olduğu; bu tür yüklerde tandem operasyonu denilen sistemde iki kreyn tahliye ya da yükleme için aynı anda eş zamanlı hareketlerin ile birlikte kullanıldığı; olayımızda dava konusu hasarın liman tarafından yapılan tandem operasyonunun yükün emniyetle tahliyesine uygun şekilde yapılmaması sonucu oluştuğunun anlaşıldığı; tandem operasyonunda her iki kreynin birbiri ile senkronize hareketlerinin çok önemli olduğu; kreynelerin birbiri ile senkronize olmayan bir hareketi kaçınılmaz olarak dava konusu olayımızdaki gibi bir hasarın oluşmasına neden olacağı; nitekim dava konusu olayda hasarın temel nedenin tahliye sırasında kullanılan iki kreynin senkronizasyon bozukluğu olduğu tespit edilmiştir. Tandem operasyonunu bunu yapabilecek düzeyde eğitimi ve tecrübesi bulunan operatörlerin yaptığı; proje yükü ve özel operasyon olması nedeni ile tahliye ya da yüklemede gözlemci sörveyör atandığı; dosya konu olayda da tahliye operasyonuna gözlemci tayin edildiği anlaşılmıştır. Satıcı firmanın ya da sigortacısının tahliye sırasında tandem operasyonda gözlem yapmak üzere bulundurduğu gözlemcisinin kreyn operatörüne müdahalesinin söz konusu olamayacağı; gözlemci firmanın tahliye sırasında oluşan hasarı ve oluş şeklini de görevi gereği yazılı olarak rapor ettiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Dosyadaki delillere göre, vinçler ve halatlar ile askıya alınan lokomotifin kendi etrafında dönmesi anında bir yere çarptığı yönünde herhangi bir tespit veya iddia yoktur. Hasarın liman tarafından yapılan tandem operasyonunun yükün emniyetle tahliyesine uygun şekilde yapılmaması sonucu oluştuğu anlaşılmaktadır. Tandem operasyonunda her iki kreynin birbiri ile senkronize hareketleri çok önemlidir. Kreynelerin birbiri ile senkronize olmayan bir hareketi kaçınılmaz olarak bir hasarın oluşmasına neden olur. Nitekim dava konusu olayda hasarın temel nedenin tahliye sırasında kullanılan iki kreynin senkronizasyon bozukluğu olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı liman işletmesinin sözleşme ile yüklendiği boşaltma edimini ifa eden liman çalışanları, TBK 116 anlamında ifa yardımcısı durumundadır. Borçlunun ifa yardımcılarının borca aykırı eylemlerine ilişkin sorumlulukları bakımından ifa yardımcısının kusuru bir şart olarak aranmamaktadır. İfa yardımcısı kusursuz dahi olsa, borçlu, alacaklıya karşı sorumlu sayılmaktadır. Borçlu, ancak borcu bizzat ifa etseydi de sorumlu sayılmayacağını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Buna göre, borçlu ancak, ifa yardımcısının yerinde kendisi olsaydı, aynı fiil sebebiyle kusurlu sayılmayacak idiyse ve bu durumu ispat edebildiyse sorumluluktan kurtulacaktır. Yargılamaya konu tahliye işleminde satıcının sadece gözlemci bulundurmasının olağan olduğu, yükün özel niteliğinin tandem operasyonunu gerektirdiği ve bu operasyonun bunu yapabilecek düzeyde eğitimi ve tecrübesi bulunan operatörler tarafından yürütülmesinin beklenecektir. Dolayısıyla davalı liman işletmesinin, yükte meydana gelen hasardan dolayı akdi sorumluluğunun bulunduğu, yargılamaya konu alacak likit olmadığından tazminat talebi kabul edilmeyerek aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:

1-Davanın KABULÜ ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2024/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın iptali ile takibin 9.420,45 USD asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının USD de ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

-Taktiren %20 oranı üzerinden hesap edilen 65.059,54 TL (takip tarihindeki merkez bankası usd cinsi dövize uygulanan efektif satış kuru üzerinden hesaplanan) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

2-Karar harcı olan 54.559,73 TL'den peşin alınan 11.170,98 TL'nin mahsubu ile bakiye 43.388,75 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (11.479,23 TL ilk harç, 1.411,75 TL posta ücreti ve 62.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 74.890,98 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-Davacı vekili için takdir edilen 125.806,17 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 4.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır