İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde, öncü mühendislik yazılımı şirketinin lisanssız bilgisayar programı kullanımı nedeniyle açtığı FSEK tazminat davası.
Özet: Mühendislik üzerine bilgisayar programları üreten ve tescilli "..." yazılımının sahibi olan davacı şirket, davalının ticari faaliyetlerinde bu yazılımı herhangi bir lisans veya izin olmaksızın, şifre kırarak kullandığını, yapılan tespitler ve bilirkişi raporuyla davalının bu ihlali sabitlenmiş olup, FSEK uyarınca çoğaltma ve kullanma hakkının ihlal edildiğini ve haksız kazanç elde edildiğini iddia ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000 TL maddi tazminat talebiyle hukuki süreç başlatmıştır.
T.C.
İSTANBUL3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : FSEK-TAZMİNATDAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunanFSEK-Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili Şirket mühendislik üzerine bilgisayar programları üreten ve lisans yoluyla bunların kullanımını üçüncü kişilere satan alanında tanınmış bir şirket olduğunu, 1989 yılında ...’da kurulan ... firması yolculuğuna mekansal verinin dijitalleşmesine öncülük eden ilk yerli yazılım firması olarak başladığını, yıllar içerisinde Türk mühendislerin, müşterilerin ve akademisyenlerin ortak katkılarıyla gelişen milli haritacılık yazılımı ..., Türkiye’nin mekansal veri ekosisteminin merkezinde yer aldığını, kuruluşundan bugüne sektörün gelişmesine öncülük eden ..., bugün 92 üniversitenin 700’e yakın bölümünde ders olarak okutulduğunu, ...’in sunduğu 30’dan fazla mühendislik çözümü, Türkiye’de kadastro ve haritacılık, madencilik, şehir planlama ve altyapı uygulamalarında sektör standardı haline geldiğini, Türkiye'de 10 bakanlık, 1.000’e yakın kamu kurumu, 1.397 belediye ve 6.000’den fazla özel şirket ... ürünleri ile bugünü kolaylaştırıp, yarını planladığını, müvekkili şirketin lisans hakkı kendilerine ait olan "..." isimli bilgisayar yazılımının FSEK uyarınca eser sahibi hakkı kendisinde olduğunu, ... programı T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü tarafından 24.05.2012 tarihinde tescil edildiğini, müvekkili şirketin yazılım sektörünün kendine has özellikleri nedeniyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... isim hakkının marka tescilini de ... numara ile gerçekleştirdiğini, yazılımlara ilişkin modülleri gösteren ... ve Noterce onaylanan kapasite raporları da dilekçe ekinde yer aldığını, müvekkili şirkete ait "..." isimli program, sahibinin hususiyetini taşıyacak şekilde şekillendiğini, FSEK’te bulunan eser türlerinden fikri bir çabanın ürünü olması nedeniyle ilim ve edebiyat eseri vasfında olduğu kabul olunduğunu, 5864 sayılı yasanın 38. maddesi uyarınca bilgisayar programının yasal yoldan edinmiş lisans hakkı elde etmiş kişilere ait olduğunu, bilgisayar programı sahibine eser üzerinde maddi ve manevi haklar sağladığını, çoğaltma hakkı da eser sahibine ait olup, FSEK 22. madde gereğince programın harddisk, cd ve başka benzeri araçlara yüklenmesi ve izin alınmamsı çoğaltma hakkının ihlali olarak kabul edildiğini, müvekkili şirket, tüm yasal hakları kendisinde bulunan bu programın kullanılması ve sair şekilde çoğaltılması, değiştirilmesi, işlenmesi, tersine mühendislik işlemine tabi tutulması, tamamının veya bir bölümünün başka bir şekilde kullanılması v.b. konularında yurt içinde veya yurt dışında hiçbir kişi ya da kuruluşa izin ya da yetki vermediğini, davalı firma tarafından lisanssız bir şekilde ... programını ve ürünlerini kullandığı ihbarı sonrasında taraflarınca açılan ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...D.İş - ...karar sayılı dosyası ile 01.09.2023 tarihinde yapılan tespit sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ... ili, ... İlçesi, ... köyü krom madeni adresinde davalı şirketin iş sahibi olduğunu, yapılan tespit işlemi sırasında birden çok bilgisayarın mevcut olduğu ve toplam 3 adet bilgisayarında ... a.ş.'ye ait ... yazılımının kurulu ve çalışır durumda olduğu tespit edildiğini, açıkladıkları nedenlerle; davalı şirketin müvekkili şirketin sahibi olduğu bilgisayar yazılımlarını herhangi bir sözleşme ve izne tabi olmaksızın, şifre kırmak suretiyle bilgisayarında kullandığını, işi ve faaliyet alanı gereği bu programlardan haksız kazanç elde ettiği açıkça ortaya çıktığını, davalı FSEK Mevzuatına aykırı hareket etmek suretiyle müvekkili şirketin mali haklarına tecavüz ettiğini, müvekkili şirketin sahibi olduğu bilgisayar programları, mühendislik alanında çözümler üreten, bu alanda veri tabanlarının oluşmasını sağlayan alanında yegane yazılımlar bütünü olduğunu, bu programlar, çok sayıda şirket tarafından kullanıldığı gibi, Belediye ve çeşitli kurumlarca da kullanıldığını,... İmar Müdürlüğü, ... Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı bunlardan birkaçıdır. Müvekkil Şirketin uğradığı zararın büyüklüğünün ortaya çıkmasında ve müvekkili şirkete ait eserin sözleşme bedelinin belirlenmesinde bu hususların da göz önünde bulundurulmasını, davalı taraf ile davayı ikame etmeden önce ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuk görüşmesi yapılmış ancak anlaşma sağlanamadığını, arabuluculuk anlaşamama tutanağını da dilekçeleri ekinde paylaştıklarını, arabuluculukta herhangi bir anlaşma sağlanamamış olmasına istinaden davalı aleyhine işbu davayı açma zorunluluğun hasıl olduğunu, müvekkili şirkete ait bilgisayar programlarının davalı tarafından izinsiz ve lisansız kullanılması nedeniyle müvekkili şirketin mali hakları ihlal edildiğinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı şirkete usule uygun tebligat yapılmış, davaya cevap verilmemiştir. HMK'nın 266.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.█████/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: ... 1. AHM'nin ...D.İş sayılı dosyasında yer alan karara istinaden, 01.09.2023 tarihinde davalı şirket adresinde yapılan yerinde inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davalı şirket adresinde; 1 adet... adresli bilgisayarda ... yazılımı kurulu çalışır vaziyette, çizim dosyaları mevcut olduğu, programın lisanssız olduğu, tespit raporunda yer alan “...” uzantılı çizim dosyaları aratıldığında gelen ekran görüntüsünden ... programının 22.12.2022 kurulmuş olduğu tespit edilmekle birlikte, en son çizim dosyasının hangi tarihli olduğu tespit edilmediği, 1 adet ... adresli bilgisayarda ... yazılımı kurulu çalışır vaziyette, çizim dosyaları mevcut olduğu, programın lisanssız olduğu, tespit raporunda yer alan “...” uzantılı çizim dosyaları aratıldığında gelen ekran görüntüsünden ... programının 12.11.2022 - 07.04.2023 tarihileri arasında kullanılmış olduğu, 1 adet... adresli bilgisayarda ...yazılımı kurulu çalışır vaziyette, çizim dosyaları mevcut olduğu, programın lisanssız olduğu, tespit raporunda yer alan “...” uzantılı çizim dosyaları aratıldığında gelen ekran görüntüsünden ... programının 22.12.2022 - 01.09.2023 tarihleri arasında kullanılmış olduğu, davacı şirketin davaya konu yazılımlar yönünden FSEK kapsamında mali hakları elinde bulundurduğu, bilişim incelemesinde tespit olunduğu üzere davalı kullanımlarının davacının FSEK kapsamında mali haklarından çoğaltma hakkını ihlal ettiği, takdiri Mahkemede olmak üzere davacının FSEK 68 maddesi uyarınca hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebileceği, 1 (BİR) adet ... yazılımının dosyaya davacı tarafından sunulan belgelerden emsal telif bedelinin dava tari itibariyle 57.813,60 TL + KDV olduğu, FSEK 68 maddesi çerçevesinde en çok üç kat bedel olan 173.440,80 TL talep edilebileceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. █████/2025 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Davacı şirketin davaya konu yazılımlar yönünden FSEK kapsamında mali hakları elinde bulundurduğu, bilişim incelemesindeki tespit olunan kullanımlarının davacının FSEK kapsamında mali haklarından çoğaltma hakkını ihlal ettiği kanaatinin korunduğu, kök raporda da ... programı ana modülü olan ... programı programların kurulum tarihi olan 26.12.2022 tarihindeki fiyatlarının hesaplanması gerekirken sehven dava tarihi itibariyle değerleri göz önüne alınarak hesaplanma yapılmış olup davacının sunduğu fiyat listesinden yeniden yapılan hesaplamasında, “... programı ana modülü olan ...” bedelinin 1 bilgisayar için 23.630,00TL+KDV olarak, 3 bilgisayar için 70.890 TL + KDV olarak hesaplanması gerektiği, kök rapora itirazlarında ana yazılıma ek olarak ayrıca fiyatlandırıldığı görülen ek ürün listesi dikkate alındığında yeniden yapılan hesaplamada, 1 nolu ... adresli bilgisayar bakımından ... yazılımı ve ek ürün listesi emsal telif bedeli 223.644,00'TL + KDV olduğu, 2 nolu ... adresli bilgisayar bakımından ... yazılımı ve ek ürün listesi emsal telif bedeli 62.461,00TL + KDV olduğu, 3 numaralı... adresli bilgisayar bakımından ... yazılımı ve ek ürün listesi emsal telif bedeli 300.568,00 TL + KDV olduğu, toplamda 3 adet bilgisayardaki ... ana yazılımı ve ek ürünlerinin toplam bedelinin (223.644,00 + 62.461,00 + 300.568,00 ) toplamda 586.673,00 TL + KDV olduğu, rapordaki 2 numaralı maddede hesaplanan “... programı ana modülü (...)” bakımından ya da 3 nolu maddede hesaplanan “.. programı ana modülü (... programı) + ek modülleri" bakımından yapılan hesaplamanın hangisinin tercih edilmesi gerektiği Mahkemenin takdirinde olacağı, bu bedelin FSEK 68 maddesi çerçevesinde üç katına hükmedilmesi hususundaki takdirin mahkemeye ait olacağı bildirilmiştir.█████/2026 tarihli bilirkişi kurulu 2.ek raporunda özetle: Kök ve ek raporda irdelendiği üzere, bilişim incelemesindeki üç bilgisayar üzerinde tespit olunan kullanımların davacının FSEK kapsamında mali haklarından çoğaltma hakkını ihlal ettiği kanaatinin korunduğu, ek raporda varılan “... programı ana modülü olan ...” bedelinin 1 bilgisayar için 23.630,00TL+KDV olarak, 3 bilgisayar için 70.890 TL + KDV olarak hesaplanması gerektiği, sonucunu koruduğu, ek rapora itirazlarında 1 nolu ... adresli bilgisayar bakımından ... yazılımı ve ek ürün listesi program ekle/kaldır bölümü yerine kurulum ekranından kontrol edildiğinde, emsal telif bedeli 300.208,00 TL + KDV olduğu, 2 nolu... adresli bilgisayar ile 3 nolu ... adresli bilgisayar bakımından 1. ek raporda varılan neticelerde değişiklik bulunmadığı, toplamda 3 adet bilgisayardaki ... programı ana modülü olan ... GIS programı ile ek ürünlerinin toplam bedelinin(300.208,00 + 62.461,00 + 300.568,00 ) toplamda 663.237,00 TL * KDV olduğu, raporda 2 nolu maddede hesaplanan “... programı ana modülü (...)” bakımından ya da 3 nolu maddede hesaplanan “... programı ana modülü (...) + ek modülleri” bakımından yapılan hesaplamanın hangisinin tercih edilmesi gerektiği Mahkemenin takdirinde olacağı, bu bedelin FSEK 68 maddesi çerçevesinde üç katına hükmedilmesi hususundaki takdir Mahkemeye ait olacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava: Davacıya ait "..." ibareli yazılımın, davalı tarafından lisansız kullanıldığı iddiasına dayalı FSEK 68.maddesi uyarınca fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL tazminatın tahsili istemine ilişkindir.Davacı vekili █████/2026 tarihli dilekçesi ile; tazminat talebini 1.989.711,00 TL olarak ıslah etmiş, ıslah harcını yatırmıştır. Davalı, aşamalarda sunmuş olduğu beyan dilekçeleri ile; davalının dava konusu yazılımları sözleşme kapsamında kullandığını ve davacının bu hususu bildiğini, buna rağmen davacının sözleşmeyi inkar ettiğini, davalıya ait bilgisayarlarda taraflar arasında yapılan lisans sözleşmesine uygun kullanımların bulunduğunu, hukuka aykırı bir kullanımın bulunmadığını beyan etmiştir.Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davalı aleyhinde ...) 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ...d.iş sayılı dosyası le tespit yapıldığı...D.İş sayılı kararı üzerine gerçekleştirilen delil tespiti işlemi, HMK madde 400 vs. mevzuat hükümlerine ve hukuka uygun olup, Davalı adresinde yapılan inceleme sonucunda davacıya ait ... yazılımının lisanssız bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamında bulunan değişik iş dosyası için hazırlanan █████/2023 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde, incelenen bilgisayarlarda bir adet lisanslı ... yazılımı olduğu ancak güncelleme süresinin dolduğu, diğer 3 adet bilgisayarda lisanssız ... yazılımı yüklü olduğu, aktif çalıştığı ve ürün ürettiğinin tespit edilmiştir.Yukarıda yapılan açıklamaların yanında dava konusu eylemin oluşması için yazılımların davalı tarafından kullanılmasına gerek olmayıp, sadece bilgisayarlara yüklenmiş olması dahi eylemin oluşumu açısından yeterlidir. FSEK Madde 68 hükmü uyarınca, “Eseri, icrayı, fonogramı ve yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir" hükmü sevk edilmiş olup, bu hükmün tatbiki ve tazminat hakkının doğumu açısından dava konusu yazılımla bir çalışma yapılıp, yapılmamasının bir önem ve etkisinin bulunmadığını, lisanssız yazılımın hak sahibi olan davacıdan izninin alınmaksızın davalı tarafça bilgisayara yüklenmesi (çoğaltılması) ile anılan hükmün ihlalinin gerçekleştiği sabittir.FSEK madde 68 uyarınca tazminata hükmedilebilmesinin şartı olan (FSEK madde 22'de düzenlenen) çoğaltma hakkının, davalı tarafından lisanssız yazılımların bilgisayarlara salt yüklenmesi sureti ile ihlal edildiği ortadadır. Ve yine üç farklı bilgisayarda tespit edilen 3 adet lisanssız ... yazılım kullanımlarının ayrı ayrı üç bilgisayarda gerçekleşmesi ve bilgisayarların davalı iş yeri uhdesinde olması hasebiyle kullanımların davalı iş yerine menfaat amacı ihtiva ettiği ve ticari kullanım olduğu mahkememizce değerlendirilmiştir.Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, tecavüzün ref’i kapsamında FSEK 68. uyarınca arada sanki bir sözleşme varmış gibi rayiç bedelin 3 katı kadar bedel talep edildiği durumda mahkeme eğer şartları da varsa 3 kat bedele hükmetmelidir. Söz konusu düzenleme esasında bir çesit medeni ceza niteliğinde olup, bu yönde bir talep olması halinde hakim daha azına hükmedemez.Yukarıda yer alan açıklamalar ve dosya kapsamına alınan bilirkişi raporları ve öncesinde alınan tespit raporu ışığında davacı yanın FSEK 68. Madde kapsamında tazminata hak kazandığı anlaşılmıştır.Mahkememizce FSEK 68. Maddesi kapsamında rayiç hesabı yapılabilmesi için gerekli incelemeler yapılmış olup, alınan bilirkişi raporları ile her bir bilgisayar yönünden tespit dosyasında alınan veriler de incelenmek suretiyle hesaplamalar yapılmış olup, davaya konu uyuşmazlıkta ... programı ana modülü + ek modülleri için belirlenen miktarın dikkate alınması gerekmekte olup ... programı ana modülü + ek modüller için █████/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda 663.237,00 TL'nin FSEK 68. Madde kapsamında 3 katı olan 1.989.711,00 TL yönünden davacının tazminata hak kazandığının tespit edildiği, yapılan hesaplamalarda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla taleple bağlılık ilkesi gereği FSEK 68.maddesi uyarınca belirlenen 663.237,00 TL rayiç bedelin takdiren üç katı olan 1.989.711,00 TL'nin █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-DAVANIN KABULÜNE,-FSEK 68.maddesi uyarınca belirlenen 663.237,00 TL rayiç bedelin takdiren üç katı olan 1.989.711,00 TL'nin █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 135.917,16.-TL harcın peşin alınan 269,85.-TL harç ile ıslah harcı olarak alınan 34.000,00.-TL olmak üzere toplam 34.269,85.-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 101.647,31.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından peşin ve ıslah harcı olarak yatırılan toplam 34.269,85.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Ücret Tarifesi Gereğince hesaplanan 296.559,54 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan 18.000,00.-TL bilirkişi ücreti, 305,00.-TL posta ve tebligat gideri, olmak üzere toplam 18.305,00.-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatıranlara iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK 345/1.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve İstinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek sureti ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır