İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde, teslim edilmeyen mallar nedeniyle ödenen çek ve havale bedellerinin istirdadı ile borçlu olunmadığının tespiti talepli ticari davanın istinaf kararı.
Özet: Davacı şirket, davalıdan mal alımı karşılığında 15.000 TL banka havalesi ve 41.681,85 TL tutarında ciro edilen bir çek vermiş, ancak malların teslim edilmemesi üzerine davalıya karşı çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve ödenen 15.000 TLnin istirdadı istemiyle dava açmıştır; dava sürecinde çekin davalı tarafından tahsil edilmesiyle talebini çek bedelinin de istirdadı yönünde değiştirmesine rağmen, ilk derece mahkemesi davacının çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve 14.980,81 TLnin istirdadına karar vermiş, davacı ise istinafta, tahsil edilen çek bedeli için de istirdat kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ13. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ EsasKARAR NO : █████████ KararT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNUMARASI : ████████ Esas- ████████ KararTARİH: █████/2023DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ: █████/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ün, sahibi olduğu ...-... isimli şahıs şirketi olarak, müşterisi olan dava dışı ....A.Ş’ye mal satımı yaptığını ve bu satıma ilişkin olarak 06.08.2021 ve 31.08.2021 tarihli faturaları tanzim ettiğini, müvekkilinin 05.10.2021 tarihinde bu defa davalı şirketten mal alımı yaptığını, bu ticari alışveriş neticesinde davalı şirket tarafından müvekkiline 05.10.2021 tarihli, 48.144,00 TL meblağlı faturanın tanzim edildiğini, müvekkili tarafından bu faturaya karşılık olarak önce davalı şirkete 05.10.2021 tarihinde banka kanalıyla 15.000 TL havale edildiğini, akabinde dava dışı müşterisine ait 41.681,85 TL bedelli çekin ciro edilerek kargo vasıtasıyla davalı şirkete gönderildiğini ve davalı şirket tarafından ilgili çekin 07.10.2021 tarihinde teslim alındığını, müvekkili tarafından davalı şirketçe düzenlenen fatura karşılığı olan tutar fazlasıyla ödenmiş olmasına rağmen davalı şirket tarafından faturaya konu malların müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkili tarafından davalı şirkete malların teslimi konusunda müteaddit kere sözlü ihtarda bulunulmasına rağmen davalı şirket tarafından çeşitli gerekçeler ileri sürülerek oyalama yoluna gidildiğini ve ilerleyen süreçte davalı şirket yetkililerine ulaşmanın mümkün olmadığını, bu şekilde haksız kazanç sağlayan davalı şirketin müvekkilinin mağduriyetine sebep verdiğini, teslim alınmayan mallar nedeniyle müvekkiline ait şirketin ticari işleyişinin olumsuz etkilendiğini ve son derece güç duruma düştüğünü beyanla davanın kabulü ile müvekkilinin çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, 48.144 TL bedelli fatura için ödenen 15.000 TL'nin istirdadına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı taraf davaya cevap vermemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: Mahkemece; davanın davacının davalıdan almayı planladığı mallara ilişkin önden havale ettiği tutarın istirdadı, teslim edilmeyen faturası kesilen mallar için verilen çekin iade edilmemesi sebebiyle bu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilerek vadesi geldiğinde ödenmesi halinde ödenen çek bedellerinin iadesi talepli menfi tespit davası olduğu, mali müşavir bilirkişiden alınan raporda, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun şekilde tutulmuş olduğunun, davacı yan tarafından 05.10.2021 tarihinde davalı şirketin hesabına 15.000,00 TL miktarında ödeme yapıldığının ve 07.10.2021 tarihinde 3 nolu makbuz ile davalı şirkete 29.11.2021 vadeli, ... numaralı, ... Bankası Hadımköy Şubesine ait keşide yeri İstanbul olan, 41.681,85 TL miktarlı çekin teslim edildiğinin, çekin, 29.11.2021 tarihinde ... tarafından takas ödeme sistemi aracılığı ile ... A.Ş.'ye ödendiğinin, davacı tarafından yapılan toplam 56.662,66 TL’nin karşılıksız kaldığının tespit edildiği, denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu gözetildiğinde davacı tarafından davalıya 15.000 TL ödeme yapıldığı ve dava konusu çekin teslim edildiğinin anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davacı tarafından ödenen 14.980,81 TL'nin istirdadına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.DAVACI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ; Davacı tarafından davalı şirkete teslim edilen 41.681,85 TL bedelli çekin, dava devam ederken davalı tarafça takasa verilmek suretiyle ... A.Ş.'ye ödendiğinin ... Bankası'nın 27.10.2022 tarihli yazısıyla teyit edildiği, bu sebeple menfi tespit talebinin 31.01.2022 tarihli dilekçeyle istirdat davasına dönüştürüldüğü, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının toplam 56.662,66 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, Yerel mahkemece bilirkişi raporu hükme esas alınmasına rağmen 31.01.2022 tarihli davanın istirdat davasına dönüştürülmesine ilişkin dilekçe dikkate alınmaksızın dava konusu çek bedeli yönünden istirdat yerine borçlu olunmadığının tespitine karar verildiği, bu kararın hatalı olduğu ve çek bedelinin de istirdadına karar verilmesi gerektiğine ilişkindir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve karşılığında mal teslim edilmeyen ödemenin istirdadı talebine ilişkindir. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile menfi tespit talebinin kabulüne, istirdat talebinin ise kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dosya kapsamından; davacı tarafından dava dilekçesinde, davalının kendisi adına düzenlediği █████/2021 tarihli ve 48.144 TL bedelli fatura nedeniyle davalıya önce 15.000 TL havale ettiğini, ardından dava konusu edilen 41.681 TL bedelli çeki verdiğini, fatura karşılığında ise mal teslim edilmediğini, bu nedenle davalıya çek nedeniyle borçlu olmadığını ve yapılan ödemenin de iadesinin gerektiğini iddia ettiği, davalı tarafça davaya cevap verilmeyerek dava dilekçesinde ileri sürülen tüm vakıaların inkar edildiği, Mahkemece davacının işletme defteri üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle bilirkişi raporu alındığı ve alınan raporda; davacının davalı adına 15.000 TL ödeme yaptığı ve dava konusu çeki verdiği, kendi defterlerinde davalıdan 56.662,66 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, davacı vekili tarafından sunulan █████/2022 tarihli dilekçe ile çekin bankaya ibraz edildiği ve bedelinin ödendiğinden bahisle çek bedelinin istirdadı talep edildiği gibi ... Bankası tarafından da █████/2022 tarihli yazı cevabı ile çek bedelinin ödendiğinin Mahkemeye bildirildiği, Mahkemece, davacının menfi tespit talebinin kabulüne, ödenen 14.980,81 TL'nin istirdadına karar verilmekle birlikte, davacının davalıya borçlu olmadığı kabul edilen çek bedelinin istirdadı talebi hakkında olumlu/olumsuz herhangi bir karar verilmediği, bu şekilde verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.Buna göre; Mahkemece davacının, davalıya ödemiş olduğu 14.980,81 TL ve avans olarak verdiği 41.681 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine dair karara karşı davalı taraf istinaf başvurusunda bulunmadığından, kararın davacı lehine kesinleştiği ve talep edilen çek bedelinin de istirdadına karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarihli, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle, 2-Davanın Kısmen Kabulüne, davacının, ... Bankası Hadımköy Ticari/İstanbul Şubesine ait, ... no'lu, 29.11.2021 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan, 41.681,85 TL bedelli çek nedeni ile davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, ödenen 41.681,85 TL çek bedeli ile 14.980,81 TL'nin davalıdan istirdadına,İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN: 3-Dairemiz karar tarihi itibariyle kabul edilen miktar üzerinden davalıdan alınması gereken 3.870,62 TL nispi karar harcından, davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 967,99 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.902,63 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 967,99 TL peşin harç, 59,30 TL başvurma harcı olmak üzere; toplam 1.027,29 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama sırasında davacı tarafından sarf edildiği anlaşılan 262,75 TL tebligat/posta gideri ve 1.250,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam; 1.512,75 TL yargılama giderinden 1.512 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,6-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri sarf edilmediği anlaşılmakla; bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Davacı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 45.00,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Arabuluculuk ücreti olan 1.320 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine, 9-Bakiye gider avansı bulunduğu takdirde ve talep halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine, İSTİNAF YÖNÜNDEN: 9-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 10-Davacı tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 97,00 TL tebligat masrafı ile 120,50 TL dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gidiş- dönüş gideri olmak üzere; toplam 955,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 11-Kullanılmayan gider avansı bulunması halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine, 12-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda █████/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.