İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, mavi kart sahibi Alman vatandaşının kayıp bagajında iddia ettiği yüklü miktardaki paranın ispatlanamaması üzerine havayolu şirketinin sınırlı sorumluluğunu inceleyen istinaf kararı.
Özet: Bir Alman vatandaşının Türkiyeye girişte sınır dışı edilmesi ve bu esnada kaybolan bagajında yüksek miktarda para ile değerli eşyalar bulunduğunu iddia ederek açtığı tazminat davasında, ilk derece mahkemesi davalı havalimanı işletmesine yönelik husumet yokluğu nedeniyle davayı reddederken, davalı havayolu şirketinin sorumluluğunu uluslararası konvansiyon hükümleri çerçevesinde değerlendirmiş, davacının beyan ettiği miktarda parayı bagajda taşımasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve özel değer beyanında bulunulmadığı gerekçeleriyle sınırlı bir sorumluluk belirlemiş, yalnızca harçlandırılan kısım olan 1.000 TL maddi tazminatın havayolu şirketinden tahsiline karar vermiş, manevi tazminat talebini ise ispatlanamaması ve kişilik haklarına saldırı teşkil etmemesi gerekçeleriyle reddetmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ12. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: ████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2022NUMARASI : ████████ Esas - ████████ KararDAVA: TazminatDAVA TARİHİ: █████/2018İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026İlk derece mahkemesince verilen kararın davacı ve davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;DAVA : Davacı vekili; Müvekkilinin mavi kart sahibi Alman vatandaşı olduğunu, 03.03.2018 tarihinde Almanya ...'dan ... Havayollarına ait ... numaralı uçak ile Türkiye saati 20:25 sıralarında İstanbul ... ... geldiğini, fakat müvekkilinin ülkeye girişinin sakıncalı olduğu görülmesinden 04.03.2018 tarihinde sınır dışı edildiğini, müvekkilinin Almanya'dan gelirken kendisine ait kişisel ve kıymetli eşyalarının bulunduğu iki bavulundan ... barkod nolu bavulunun 10.03.2018 tarihinde kendisine iade edildiğini, fakat ... barkod numaralı valizinin teslim edilmediğini, konu ile ilgili olarak ... tarafından kayıp formu oluşturulduğunu, 04.06.2018 tarihinde ... tarafından müvekkiline 200-USD ödeneceğinin bildirildiğini, ancak müvekkilince kabul görmediğini, kaybolan valizde 98.000-EURO olduğunu, kayıp bavulla ilgili olarak suç duyurusunda bulunduklarını belirterek 1.000-TL maddi ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 10.000-TL manevi zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: 1-Davalı ... ...AŞ vekiline;yolcuların uçağa biniş ya da iniş işlemlerinin gerçekleştiği, bagajların terminal binası ile uçak arasındaki ulaşımı ve diğer işlemlerinin gerçekleştiği bölgenin müvekkili şirketin fâaliyet ve sorumluluk alanında olmadığını, bu sorumlulukların taşıcıyı şirketin sorumluluğunda olduğunu, davacı tarafın kaybolduğunu iddia ettiği bagajında bulunan 98.000-EURO'nun yasal mevzuat gereği TTK hükümlerine göre bagajda taşımaya elverişli olmayan eşya hükmünde olduğunu ve davacının iddialarını ispatlar belge sunmadığını, davacının kötüniyetli olduğunu ve hukuk düzeninin kötü niyeti koruyamayacağını belirterek husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2-Davalı ... ..AŞ vekili; davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, davacının talebinin belirlenebilir nitelikte bulunduğunu, davacı tarafın kaybolan eşyasıyla ilgili suç duyurusunda bulunduğunu belirttiğini, bu durumda savcılık dosyasının bekletici mesele yapılması gerekeceğini, dava dilekçesinde bagajın içinde bulunduğu iddia edilen birtakım eşyaların bagajda taşınması yasak olduğunu,müvekkilinin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, buna rağmen para ve değerli eşyaların olması halinde de taşıyıcının sorumlu tutulamayacağını, davacının vatandaşı olduğu ... Üyesi ülkeye bagajındaki para miktarını beyan etme zorunluluğu olduğunu, davacı tarafın maddi tazminat taleplerini ispata yarar hiçbir yazılı delil sunamadığını, davacı tarafın kaybolan bagajın muhteviyatını belgelendirmesi ihtimalinde dahi müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırsız bir sorumluluk olmayacağının Konvansiyon hükümlerinde açıkça belirlendiğini, davacının bagajının kaybolması ile talep ettiği manevi tazminat arasında bir bağlantı bulunmadığını belirterek davanın öncelikle usulden,esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; zararın meydana geldiği taşıma █████/2018 tarihinde 1999 tarihli ... Konvansiyonu uyarınca davalı taşıyıcının sorumluluğu her yolcu için ... özel çekme hakkı ile sınırlı tutulduğunu, davacı dava dilekçesinde kaybolan bagajda 98.000 Euro, sonraki aşamalarda ise bagajında 135.000 Euro paranın bulunduğunu beyan ettiği görülmüş ise de davacı tarafın bagajı ile ilgili olarak özel bir fayda beyanında bulunmadığı, yüklü miktardaki bir paranın bagajda taşınması da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacıya ait bagajın kilogramına göne yapılan hesaplama ile 285 SDR tutarında tazminat ile sorumlu tutulması gerektiğini, ... Konvansiyonunun 23/1. Maddesine göre hüküm tarihindeki TCMB SDR kuru üzerinden hesaplama yapılması gerekmekte ise de davacı taraf maddi tazminat talebini 1.000-TL üzerinden harçlandırarak açtığı ve ıslah talebinde bulunmadığı için 1.000-TL üzerinden maddi tazminat talebinin kabulüne karar verildiğini, davacının bagajında iddia ettiği miktarda para olduğu ve manevi değeri olan hediyelerin varlığı somut delillerle ispatlanamadığından ve davacının salt bavulunun kaybı kişilik haklarına saldırı teşkil etmeyeceği gibi, manevi tazminat koşulları kanıtlanamadığı gerekçesiyle davalı ... ... İşl..AŞ yönünden husumet yokluğu sebebiyle reddine, 1.000-TL maddi tazminatın davalı ... AŞ'den alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Davalı ... AŞ vekili; davacının, söz konusu iddialarını herhangi bir delil ile ispatlandıramadığı bilirkişi tarafından açıkça tespit edilmiş olup bu nedenle davanın reddi gerektiğini, ... Konvansiyonu 22. Madde 5. Paragraf hükmünce taşıyıcının sorumluluğunu kaldıran hallerin ortaya çıkması durumunda bile, taşıyanın önceden bu konudaki beyanı ve bilgilendirmesi doğrultusunda zayi olan paranın tazmini söz konusu olmayacağını, davacı taraf ... Genel Kuralları'nda, para ve kıymetli evrak gibi eşyaların bagajda taşınmalarının açıkça yasak olduğunun belirtildiğini, davacı, bilet alımı öncesinde ... Genel Kurallarını okuyup onaylayarak bilet satın alımı gerçekleştirmiş olup bu kurallardan da haberdar olduğunu, davacının TTK madde 906. maddesi ile ... Genel Kuralları'nın 9.1.3. Maddesi ve ...'nın taşımaya ilişkin kurallarının 9.1 maddesine aykırı olarak hareket ettiğini,Uluslararası Hava Taşıyıcıları Birliği "..." taşımaya ilişkin kurallarının 9.1 maddesinde "Bagaj Olarak Kabul Edilmeyecek Eşyalar"ın;(c)..kırılabilir veya bozulabilir maddeler, para, mücevher, değerli metaller, gümüş eşya, bilgisayar, elektronik cihazlar, ciro edilebilir kıymetli evrak, senetler veya değerli belgeler, ticari belgeler, pasaport ve diğer kimlik belgeleri veya kopyaları” nın bagajda taşınamayacağının düzenlendiğini, müvekkili şirketin taşıma kuralları 9.1.3. maddesinde; "kayıtlı bagaj içerisinde kıymetli evrak, para, kimlik belgesi, resmi senet, ziynet eşyası, değerli maden, elektronik alet ve maddi veya manevi yüksek değerli eşya taşınmamalıdır." denildiğini, müvekkili şirketin sorumlu olduğunun kabulü halinde dahi, bilirkişi raporunda da açıkça belirtildiği üzere ... Konvansiyonu madde 22/3 gereği ... hesaplamasına dayalı tazminat sorumluluğu söz konusu olabileceğini ileri sürerek kararın kaldırılarak maddi tazminat bakımından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2-Davacı vekili; müvekkili davacının 03.03.2018 tarihinde ...'dan ... havayollarına ait uçak ile ... ... geldiğini, ülkeye girişi sakıncalı görüldüğü için 04.03.2018 tarihinde sınırdışı edildiğini, dönüşte iki bavulundan ... Barkod No'lu siyah renkli valizi ise bugüne kadar kendisine teslim edilmediğini, kaybolan valizin içinde; elbiseleri, şahsi eşyaları, İşiyle ilgili tuttuğu defterler ve en önemlisi "135.000 EURO" ve birçok değerli eşyası bulunduğunu, davacı ve eşinin parayı Türkiye'den arsa almak için çekmiş olup banka dekontlarının sunulduğunu, müvekkilinin 135.000 -eurosunun kaybolduğunu, görüntüler incelendiğinde kayıp valiz 20:46 sularında taşıma bandına atılıyor ancak daha sonra bir işçi tarafından banttan alınarak başka bir taşıma aracına yüklendiğini, bu yüklemeden sonra hava alanı ve hava yolu firmasının güvenlik zafiyeti nedeniyle kayıp valizin takibi yapılamadığını, kayıp valizin barkod kayıtları mevcut olup kaybolmasının mümkün olmadığını, kamera kaydında valizin önce görüntülerde yer alıp sonrasında görüntülerden kaybolduğu açıkken ve o gün çalışan personel listesi de dosyaya sunulmasına rağmen bu dosyada tanıkların dinlenilmesi talebinin reddine karar verilmesi, mahkemenin maddi tazminat talebimizin ıslahı için süre vermediği anlaşıldığından dava dilekçesindeki tutar üzerinden tazminata hükmetmesi HMK hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini ilk derece mahkemesince tazminat miktarı ıslahı için süre verilmemesi bile başlı başına kararın bozulmasını gerektiğini, davalılardan biri valizlerle ilgilenen personelinin ihmali davranışları veyahut kasten gerçekleştirdiği hırsızlık fiillerinden dolayı sorumlu iken diğer davalı güvenlik zaafiyeti nedeniyle yeterli önlemin alınmaması, personelinin zaafiyete neden olması sebepleriyle sorumlu olacağını, ancak bu hükümlerin hiçbiri ilk derece mahkemesi tarafından dikkate alınmamış, savcılık dosyasının nihayete ermesi dahi beklenmediğini, davacı ve ailesinin yaşanan bu olay nedeniyle bedenen ve ruhen yıprandığını,Almanya'daki işiyle ilgili defterlerini valizin içinde olmaları sebebiyle kaybeden müvekkili, bir önce işlerini toparlamak istediğini, müvekkilinin satın almak istediği arsanın bedeli 2 hatta fiyatlardaki artışın geldiği son durumda 3 katına çıkmış olup müvekkilinin elde edeceği kardan mahrum kalmış ve bunun yanında yıllardır emek verdiği birikiminden olduğunu, bu durum davacı müvekkili ve ailesinde çok büyük bir elem ve kedere sebep olup etkisini sürdürdüğünü, ... ... bulunan bagaj sistemi ise barkod okuma sistemi mevcut olup ona göre tasnif yaptığını, diğer davalı şirket hakkında da davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. GEREKÇE: Dava; havayolu taşımasında kaybolan valiz nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.Davacının seyahat ettiği davalı hava yollarının 03.03.2018 tarihli ... -İstanbul seferinde iki adet valizinden birinin kayıp edildiği hususunda ihtilaf yoktur.Taşımanın iki akit ülke arasında yapılması nedeniyle uyuşmazlığa 1999 tarihli ... Protokolü hükümleri uygulanacaktır. Protokolün 22.2 maddesi uyarınca davalı fiili taşıyıcının sorumluluğu yolcu başına 1000 özel çekme hakkı (█████/2010 tarihinden itibaren ...-SDR, █████/2019 tarihinden itibaren 1.288-SDR) ile sınırlıdır. Bu kural, yolcunun bagajının taşıyıcıya teslim edildiği sırada teslim anındaki gerçek değerini gösterir bir bildirimde bulunulması ve ek ücret ödemesi halinde uygulama alanı bulmaz. Bagajın kaybolması yada hasara uğraması halinde hava taşıyıcısının sorumluluğu sınırlı sorumluluk olup, bu durumda, yolcunun bagaj kaybı nedeniyle gerçek zararının belirlenmesi ve belirlenen tutarın üst sınır ile karşılaştırılması suretiyle üst sınırın altında ise zararın tamamına, bunun üstünde ise üst sınır kadar tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.Bilirkişi heyeti tarafından verilen raporda; "Maddi tazminat talebi bakımından değerlendirmede;davacının kayıtlı bagajında olduğunu iddia ettiği 98.000,00Euro veya daha sonraki beyana göre 135.000-Euro paranın kayıtlı bagaj içinde yer aldığına dair somut bir delile dosya kapsamında rastlanılmadığı, davalı havayolu şirketinin yolculuk öncesi kayıtlı bagaj içerisinde para taşınmasının uygun olmadığı, herhangi bir kayıp durumunda tazmin edilemeyeceğini beyan ettiği, davacının zayi olan kayıtlı bagajını teslim sırasında bagaj muhtevası hakkında beyanda bulunarak özel bir kıymet bildirimden bulunmadığı, davacının 135.000-Eurodan başkaca valizin içinde bulunan eşyaları ve değerini gösterir bir liste sunmadığı, yolcu tarafından zayi olan bagaj muhtevasına ait eşyalar için kıymetlendirmeye matuf bir talep sözkonusu olmadığı, bu halde teamül gereği Konvansiyonun 22 /2 maddesi gereğince yolcu başına toplam bagaj zayiine uygulanacak üst sınır değil,22/3 maddesi uyarınca bagaja ait ağırlığın her bir kg si için 19-SDR tazminatı gerektireceği bu halde; ... Konvansiyonu 22'nci madde 3. Paragraf hükümleri gereğince 15 kgx19= 285-SDR olabileceği yolunda rapor sunulmuştur.Davacı,kaybolan valizin içinde arsa almak üzere Türkiye'ye getirmek istediği ,ancak kabul edilmeyen yolcu olarak Türkiye'ye girişine izin verilmediğinden bu bagajın kaybından davalıların sorumlu olduğunu ileri sürmektedir. TTK nın 906 maddesi uyarınca yolcu bakımından iç hizmet kurallarına uymak zorunludur. Bagaj içerisinde paranın taşınmasına gerek "..." taşımaya ilişkin kurallarının 9.1 maddesinde "Bagaj Olarak Kabul Edilmeyecek Eşyalar"ın;(c)..... para, mücevher, değerli metaller, gümüş eşya, bilgisayar, elektronik cihazlar, ciro edilebilir kıymetli evrak, senetler veya değerli belgeler, ticari belgeler, pasaport ve diğer kimlik belgeleri veya kopyaları.” nın bagajda taşınamayacağının düzenlendiğini ,davalı şirketin taşıma kuralları 9.1.3. maddesinde; "kayıtlı bagaj içerisinde kıymetli evrak, para, kimlik belgesi, resmi senet, ziynet eşyası, değerli maden, elektronik alet ve maddi veya manevi yüksek değerli eşya taşınmamalıdır." denilerek izin verilmediği bu nedenle davacının 135.000-Euro para kayıp iddiasından davalı taşıyıcı sorumlu tutulamaz. Davacı taşıma sözleşmesini davalı ... ile yapmış olup, diğer davalı ... işleticisinin yolculara karşı bir taahhüdü ve sorumluluğu bulunmadığı ,davacının davasını HMK nın 107 maddesi uyarınca açmış olup, yargılama sırasında talep belirleme yönünde bir işlemi bulunmadığı gibi, değer artırma talebinde bulunmak için bir sürede istemediğinden aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Davacı dava sürecinde valizinde paradan başka ne bulunduğunu açıklamamış, bir kıymet de göstermemiştir.Bu halde Konvansiyonun 22/3 maddesi gereğince her bir yolcu için öngörülen ... üst sınır uygulanamayacak olup, bagaj ağırlığı hesabı ile tazminat gerektirdiğinden bu miktarın da dava değerini karşıladığından 1.000-TL maddi tazminat bakımından davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir. Ceza soruşturmasında paranın var olduğunun ve çalışanlar tarafından çalındığı belirlense dahi elde ki bu davanın neticesini etkilemeyeceğinden, davalı taşıyıcının bagajda taşınmasına izin vermediğini açıkça belirttiği paranın kaybı nedeniyle bir sorumluluğu olmayacağından ceza davasının neticelenmesinin beklenmemesi sonuca etkili bulunmamıştır.Davacı yine manevi tazminat talebini 135.000-euro birikimini kaybetmesine dayandırmış , kayıtlı bagajda taşınması mutad olmayan paranın kaybı nedeniyle akde aykırılık gerçekleşmediğinden davalı taşıyıcıya manevi tazminat talebi yöneltilemeyecek karara yönelik her iki yan vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş her iki yan vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ve davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu kalan kalan 552,10-TL( x2) harcın davacı ve davalı ... AŞ'den ayrı ayrı alınarak Hazine'ye ödenmesine,Taraflarca yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine,HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. █████/2026