Danıştay, Tekirdağ UKOMEnin D4 yetki belgeli şehirlerarası yolcu taşımacılığında M plakalı araçların seri plakaya geçiş zorunluluğu ve D4 yetki belgesi düzenlenmemesine ilişkin kararının hukuki denetimini gerçekleştiriyor.
Özet: Bölge İdare Mahkemesi, şehir içi toplu taşımacılığı düzenlemek ve denetimi kolaylaştırmak amacıyla getirilen "M" plakaların, D-4 yetki belgesiyle 100 kmye kadar şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan araçlarda kullanılmasının mevzuata uygun olmadığına kanaat getirerek, taşıma kooperatifi üyesi bir davacının bu uygulamayı sonlandırmaya yönelik UKOME kararına karşı açtığı davayı reddetmiş ve ilk derece mahkemesinin iptal kararını kaldırarak, UKOMEnin D-4 yetkili araçların "M" plaka yerine seriden plakaya geçmesini ve "M" plaka ile D-4 yetki belgesi düzenlenmemesini öngören işlemini hukuka uygun bulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. .... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : .... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Dava, ... plaka sayılı aracı ile ... Kooperatifi üyesi olarak Marmaraereğlisi-Silivri hattında D-4 Yetki Belgesi ile ticari yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunmakta olan davacı tarafından, Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında D4 Yetki Belgesi ile M plakalı ticari araçlarla 100 km'ye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan ve yapacak olan gerçek ve tüzel kişilerin seriden plakayla taşımacılık yapması, (59 M) harf grubu üzerinden D4 Yetki Belgesi düzenlenmemesi ve taşımacıların öz mal araçlarını tebliğ tarihinden itibaren 180 gün içerisinde seriden plakaya tescil ettirerek D4 Yetki Belgeleri Taşıt Kartlarına işletmelerine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (UKOME) █████/2023 tarih ve ████████ sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işleme konu edilen araç sahiplerinin devir ve model değişikliği durumlarında mağduriyet yaşadığına dair herhangi bir şikayet yahut taleplerinin bulunmadığı, D4 yetki belgesine ve TETUS yönetmeliğine tabi olarak taşımacılık yapan araçların denetlenmesinin ilgili mevzuatta nasıl ve hangi idari birimler tarafından yapılacağının açıkça düzenlendiği, güzergahları ve izinleri belirli olan araçların (M) plakalı olup olmamasının veya farklı mevzuat hükümlerine tabi olunmasının denetimde ortaya çıkaracağı zorlukların idarece somut olarak ortaya konulamadığı, işlemde belirtilen ve denetim zorluğuna sebebiyet verdiği ifade edilen araç sayısının yalnızca 35 adet olduğu, mevzuattaki denetim görevini yerine getirmekle sorumlu idarelerin az sayıdaki aracın denetlenmesinde oluştuğu ileri sürülen yönetsel müşkülatın bizzat dava konusu UKOME kararında açıkça hak olarak ifade edilen statünün sona erdirilmesinin gerekçesi olamayacağı, dava konusu işlemde belirtilen (M) plaka hakkının saklı tutulması halinin davacının çalıştığı güzergahın (Tekirdağ iline bağlı Marmarereğlisi ilçesi ile İstanbul iline bağlı Silivri ilçesi) Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde kalması halinde tatbik edilebileceğine ilişkin düzenlemenin (M) plaka hakkının saklı kalması anlamına gelmediği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yetkili olduğu D4 yetki belgesinin düzenlenmesinde davalı idarenin, mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair uygun görüş mahiyetindeki bir ön işlemi gerekli ise de halihazırda D4 yetki belgesine istinaden yolcu taşımacılığı yapan davacı özelinde mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olup olmadığına dair herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın salt (M) plaka tahsisinin bulunduğundan bahisle D4 yetki belgesi düzenlenmemesine dair kararın mevzuatta bir dayanağının bulunmadığı, öte yandan sınırlı sayıda oluşturulan ve devir yasağı bulunmayan bir plaka hakkının ekonomik bir kıymet teşkil ettiğinin yadsınamayacağı dikkate alındığında mevzuatta açıkça belirlenen durumlar haricinde bu statünün sona erdirilmesine hukuken olanak bulunmadığı da anlaşıldığından dava konusu edilen Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (UKOME) █████/2023 tarihli ve ████████ sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda taşımacılık faaliyetine ilişkin plaka uygulamasının (M, S, T ve J plaka gibi) şehir içi toplu taşımacılık yapan araçların belirli bir düzende faaliyet göstermeleri ve takibinin kolaylığı açısından getirilmiş bir uygulama olduğu, D-4 Yetki Belgesi ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan davacının, şehiriçi toplu taşımacılığının belirli bir düzende faaliyet gösterilmesi ve buna bağlı olarak denetiminde kolaylığın sağlanması amacıyla getirilen (M) plakası ile şehirlerarası taşımacılık yapmasının mevzuat kurallarına uygun olamayacağı sonucuna varıldığından sözü edilen uygulamanın sonlandırılması amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine temyiz yolu kapalı olmak üzere kesin olarak karar verilmiştir.Davacı tarafın temyiz dilekçesi üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince isteme konu kararın temyiz edilebilecek kararlardan olmadığı, kesin olduğu gerekçesiyle ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararıyla temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin düzenleyici bir işlem olduğu gerekçesiyle temyizi kabil olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ....'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.