arabuluculuk dava şartı eksikliğiyle usulden reddedilen menfi tespit davasında, hükmedilen maktu vekalet ücretinin nispi olması gerektiği istinaf talebinin incelenmesi.

Arabuluculuk dava şartı eksikliğiyle usulden reddedilen menfi tespit davasında, hükmedilen maktu vekalet ücretinin nispi olması gerektiği istinaf talebinin incelenmesi.

Özet: Bir şirketin, davalıya 5.498.000 TL borçlu olmadığının tespiti için açtığı menfi tespit davası, zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi nedeniyle ilk derece mahkemesince usulden reddedilmiş; davalı vekili bu ret kararını vekalet ücretinin davanın harca esas değeri üzerinden nispi olarak hesaplanması gerektiği gerekçesiyle istinaf etmiş, davacı vekili ise maktu vekalet ücretinin yerinde olduğunu savunarak istinaf talebinin reddini istemiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: ████████

KARAR NO: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: █████/2026

NUMARASI: ███████ E. - ███████ K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ sayılı dosyasına davalı tarafından 5.498.000,00 TL alacak bildirimi yapıldığını, müvekkil şirket ve yetkilisinin davalıya böyle bir borcu bulunmadığını, davalı tarafından haksız ve kötüniyetle alacak bildirimi yapıldığını, davalının kızı ..... tarafından müvekkil şirkete bir kısım ödemelerin yapılması sonrasında dava dışı .....müvekkil ile iletişime geçerek yapılan ödemeler nedeni ile kendisinin maddi sıkıntıya düştüğünü ve kendi alacaklılarına ödeme yapması gerektiğini, müvekkil de aradaki harici ortaklık anlaşması ve güven ilişkisine dayanarak, davalının kızı ......'nün alacaklılarına karşı zor durumda kalmaması için 1 adet şirket yetkili ... tarafından imzalı ... seri numaralı çek yaprağını diğer kısımları boş olarak teslim ettiğini, verilen boş çek yaprağının tarafına iadesi talep edildiğinde bir sonuç alınamadığını, bu olaylar sebebiyle müvekkil ile davalı kızı ...'nün harici ortaklık anlaşması ve güven ilişkisi sebebiyle ...ait ... seri numaralı sonradan doldurulan çek dışında ...A.Ş adına yetkilisi ... tarafından imzalı ... seri numaralı 5.498.000,00 TL bedelli çekin ödeme zorluğunda olduğundan davalının kızı ...'e verildiğini, bu çekin cirolanmak suretiyle müvekkil ve müvekkil şirketin hiçbir bağı bulunmayan babası ...'e verildiğini, davalının kızı ......'nün çeki iade etmediği gibi karşılıksız işlemi yaptırdığını, 5.498.000,00 TL bedelli çekin davalı ...'e verilmesi için hiçbir gerekçe mevcut olmadığını, müvekkil şirket ve yetkilisinin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, şirket kayıtları incelendiğinde davalı ile müvekkil şirketin herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığının görüleceğini bu nedenlerle davanın kabulü ile davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile haksız ve kötüniyetli davalı aleyhine %20'den aşağı olamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi ███████ esas, ███████ karar sayılı, █████/2026 tarihli kararı ile; "Tüm dosya kapsamına göre; davanın █████/2026 tarihinde açıldığı, Mahkememiz █████/2026 tarihli tensip tutanağının (14) nolu ara kararı uyarınca davacıya arabuluculuk tutanağının aslını veya onaylanmış bir örneğini Mahkememize sunması için 1 hafta kesin süre verildiği, davacılar vekiline tensip tutanağının █████/2026 tarihinde tebliğ edildiği, belirlenen kesin süre içinde davacı tarafından arabuluculuk tutanağının sunulmadığı, davalı vekilince verilen █████/2026 tarihli beyan dilekçesi ile davacılar tarafından zorunlu dava şartı arabuluculuk başvurusu yapılmadan işbu davanın açıldığını, bu nedenle huzurdaki davanın dava şartı yokluğuyla usulden reddi gerektiğine ilişkin beyanda bulunulduğu anlaşılmış olmakla yukarıda yazılı yasa hükümleri kapsamında arabuluculuğa başvurmanın HMK'nun 114/2 maddesine göre özel dava şartı niteliğinde bulunduğu, söz konusu dava şartının mahkemece, re'sen gözetilmesi gereken ve sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan dava şartı niteliğinde olduğu, emsal içtihatlarında bu yönde olduğu anlaşılmakla Davanın, 7445 sayılı yasa ile değişik 6102 sayılı Kanunun 5/A maddesi ile HMK m.114/II ve HMK m.115 hükümleri gereğince arabuluculuk dava şartı noksanlığından usulden reddine " karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın usulden reddine ilişkin karar usule ve hukuka uygun olduğunu, kararı vekalet ücreti yönünden istinaf ettiklerini, dava değeri 1.000.000,00 TL olarak belirtildiğini ve bu değer üzerinden harç yatırıldığını, mahkemece lehlerine 45.000,00-TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, harca esas değer üzerinden hesaplama yapılarak taraflarına nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının bu yönden düzeltilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, verilen vekalet ücretinin AAÜT 7.md.2.fıkra uyarınca maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin açıkça belertildiğini, ilgili kanun, Yargıtay Kararları ve Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda maktu vekalet ücretinin yerinde olduğundan davalının istinaf isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; İİK'nın 72. maddesine dayalı olarak çeke yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden bahisle davanın usulden reddine karar verildiği, davalı vekili tarafından maktu vekalet ücreti yerine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği iddiası ile istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; davanın █████/2026 tarihinde açıldığı, mahkemece █████/2026 tarihli tensip tutanağının (14) nolu ara kararı uyarınca davacılar vekiline arabuluculuk tutanağının aslını veya onaylanmış bir örneğini sunması için 1 hafta kesin süre verildiği, davacılar vekiline tensip tutanağının █████/2026 tarihinde tebliğ edildiği, belirlenen kesin süre içerinde arabuluculuk tutanağının sunulmadığı, mahkemece davanın usulden reddine karar verildiği ve davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedildiği, tashih şerhi ile hüküm fıkrasındaki maddi hatanın düzeltildiği ve 45.000-TL vekalet ücretine karar verildiği görülmüştür. Somut olaya tatbiki gereken Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) ''Görevsizlik, yetkisizlik, dava ön şartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanın reddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasında ücret'' başlıklı 7/2.maddesi; "(2) Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur." şeklinde, AAÜT'nin 13/2 maddesi ise "(2) Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez." şeklinde düzenlenmiş olup dava değerinin şimdilik 1.000.000-TL olarak gösterildiği, böylece ilk derece mahkemesi tarafından usulden reddedilen davada işbu tarifenin 7/2. ve 13/2 maddelerini dikkate alarak davalı lehine 45.000-TL vekalet ücreti takdir etmesinin dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf başvurusuna itibar edilmesi mümkün olmamıştır. Tüm bu nedenlerle istinaf edenin sıfatı ile istinaf sebepleri kapsamında yapılan inceleme neticesinde, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..../███████ tarih ve 2026/... E. 2026/.. K. sayılı kararına karşı, davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcı davalı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. █████/2026