denizli bölge adliye mahkemesi 4. hukuk dairesinde incelenen, hukuki yarar eksikliği gerekçesiyle usulden reddedilen bono sahteliği tespit davasının istinaf başvurusu.

Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinde incelenen, hukuki yarar eksikliği gerekçesiyle usulden reddedilen bono sahteliği tespit davasının istinaf başvurusu.

Özet: Resmi belgede sahtecilik suçundan kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunan davacı, borçlunun imza itirazıyla icra takibi durdurulan 4.000.000 TLlik bononun sahte olmadığının ve imzaların davalıya ait olduğunun tespiti için dava açmış, ilk derece mahkemesi ise davacının tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddetmiş; davacı vekili ise istinaf başvurusunda, icra hukuk mahkemesi kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini ve somut durumda tespit talebinde hukuki yararının bulunduğunu ileri sürmüştür.

T.C.

DENİZLİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ...

KARAR NO : ...

KARAR TARİHİ : █████/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025

NUMARASI : ...Esas - ... Karar

DAVACI : ... -... ...

VEKİLİ : Av. ... ...

DAVALI : ... -... ...

VEKİLİ : Av. ...

VASİ : ... -... ...

DAVANIN KONUSU : Tespit

G.KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... İcra Dairesi'nin ... İcra sayılı dosyasında bulunan 4.000.000 TL bedelli bononun lehtarı olduğunu, davacının cirosu ile meşru hamil olan 3. kişi ... tarafından bonoya dayalı icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından imza itirazında bulunulduğunu,.... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas... Karar sayılı dosyada itirazın kabulü ile icra takibinin durdurulmasına karar verildiği, .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında icra hukuk mahkemesi dosyasından alınan bilirkişi raporu dayanak yapılarak davacı sanığın resmi belgede sahtecilik suçundan cezalandırılmasına karar verildiğini, resmi belgede sahtecilik suçundan verilen kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştdiğini, cezanın infazının devam ettiğini, dolandırıcılık suçu nedeniyle yargılamanın yeni esas... Esas sayılı dosyasından devam ettiğini, bu nedenlerle icra takibi dayanağı bono senedinin sahte olmadığının tespitini, bono üzerinde yer alan davalı adı yanında yer alan imzaların davalıya ait olduğunun tespitini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davacı taraf dava dilekçesi kapsamında .... İcra Dairesi'nin... İcra sayılı dosyasında takibe dayanak 4.000.000 TL bedelli bononun lehtarı olduğunu, davacının cirosu ile meşru hamil olan 3. kişi ... tarafından bonoya dayalı icra takibi başlatıldığını, borçlu ... tarafından imza itirazında bulunulduğunu, ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas... Karar sayılı dosyada itirazın kabulü ile icra takibinin durdurulmasına karar verildiğini beyanla icra takibi dayanağı bononun sahte olmadığının tespitini, bono üzerinde yer alan davalı adı yanında yer alan imzaların davalıya ait olduğunun tespitini talep etmiştir. ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı dosyasında davacı ... tarafından imza itirazında bulunulmuş, yapılan yargılama neticesinde imza itirazının kabulü ile icra takibinin durdurulmasına karar verilmiştir. ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyada yapılan yargılama ile sanıklar ... ve ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçlarından mahkumiyet kararı verilmiş ve karar kesinleşmiştir. Davacı dava dilekçesi ile talebe konu olan bononun sahte olmadığının tespitine ve bu suretle de alacaklı olduğunun tespitini talep etmiş ve bu alacağın tahsiline ilişkin bir istemde bulunmamıştır. Davacının tespit davası açmakta ve bu davayı kısmi olarak açmakta hukuki yararının bulunmadığı, hukuki yararın da 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinde belirlendiği üzere dava şartlarından oluşu ve yargılamanın her aşamasında resen değerlendirilebileceği gözetildiğinde davacının somut davada hukuki yararının bulunmadığı, hukuki yararın dava şartlarından olduğu anlaşılmakla davacının dava aşmakta hukuki yararı bulunmadığından davasının usulden reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; HMK 106.maddesi gereği ikame edilen tespit davalarının usulden reddine dair ilamı ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olmadığını, İlk derece mahkemesi ilamının kaldırılmasına karar verilmesini, icra takibi dayanağı bono senedinin sahte olmadığının tespitinin talep edildiğini, bono üzerinde yer alan davalı adı yanında yer alan imzaların davalıya ait olduğunun tespitinin talep edildiğini, her ne kadar ilk derece mahkemesinin alacak talep edildiğini ve kısmi dava açıldığını değerlendirmiş ise de dava dilekçesinde alacak talep edilmediğini, kısmi dava olarak da ikame edilmediğini, ilk derece mahkemesi ilamında yer verilen emsal kararların somut duruma ve talebe uygun olmadığını, davacının bu belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesini talep etmesinde dava dilekçesinde anılan nedenlerle hukuki yararın bulunduğunu, İcra Hukuk Mahkemesi ilamları maddi anlamda kesin hüküm ifade etmediğinden ilk derece mahkemesinde HMK 106 maddesi gereğinin tespit talebinde bulunmalarının zorunlu olduğunu beyan ederek açıklanan nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi ilamının kaldırılmasına, dava konusu bononun sahte olmadığının tespiti için dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; davacı lehtar tarafından dava konusu bononun sahte olmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davacının hukuki yararı bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Tespit davaları bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının belirlenmesine yönelik açılan davalar olup, görülmekte olan veya açılacak bir davada iddia veya savunma olarak ileri sürülebilecek konular için bağımsız bir tespit davası açmakta hukuki yarar yoktur. Eda davası sonunda verilen hüküm ile aynı zamanda dava konusu hukuki ilişkinin var olup olmadığı da tespit edilir ve ondan sonra bu tespite dayalı olarak eda hükmü kurulur. Yargıtay'ın kararlı uygulamalarına göre de eda davası açmak mümkün ise tespit davası açılamaz. Anılan kuralın geçerli olabilmesi için eda davası sonunda verilecek hükmün tespite ilişkin bölümü ile tespit davası sonunda alınacak tespit hükmü arasında meydana getirdikleri kesin hükmün etkisi bakımından hiçbir fark bulunmaması gerekir. Diğer bir söyleyişle tespit davası ile istenilen hukuki korunma , eda davası ile tamamen elde edilebilecek ise o zaman davacının ayrı bir tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur.

Davacı tarafından da dava dilekçesinde belirttiği icra dosyasına konu bononun sahte olmadığının tespiti istenmekle; gerek ceza mahkemesi dosyası gerekse davacının iddiasına ileri sürüş şekli gözetildiğinde, mahkemenin gerekçesinde yazılı şekilde davacının hukuki yararının bulunmadığına ilişkin tespiti yerinde görülmüştür.

Yapılan açıklamalar kapsamında; istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih, ...Esas, ...Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gerekli 732,00 TL karar harcından peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen yatırana iadesine,

5-İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine,

6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026

...

Başkan ...

...

Üye ...

...

Üye ...

...

Katip ...

Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.