Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin, davacıların çeklerin bedelsizliği ve taşınmaz devri iddialarını ispat edememesi nedeniyle menfi tespit davasının reddine dair ilk derece kararını değerlendiren istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacıların, araç alımı karşılığında verdikleri ve icra takibine konu olan çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti ile iyiniyetli hamil olduğu iddia edilen üçüncü kişiye devredilen taşınmazın iadesini talep ettikleri menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesinin, davacıların iddialarını yeterli ve kesin delillerle ispatlayamadığı, kambiyo senedinin soyutluğu ilkesi uyarınca davalının iyi niyetli hamil olduğunun kabulü ve yemin delilini kullanmamaları gerekçeleriyle davanın reddine karar vermesi üzerine davacıların bu kararı istinaf etmesini ele almaktadır.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - ████████
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : ████████ (ESASTAN RET )KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA BATI 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2023ESAS-KARAR NO : ████████ E - ███████ KDAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : █████/2026YAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİ Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin kendi adına keşide edilen veya ciro yoluyla müşterilerinden aldığı ve bazılarında şirketin lehdar olduğu çekleri vadesi gelmeden önce davalılar ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemler Ticaret A.Ş. ve ... Isı Sistemleri İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne araç alımı nedeniyle verdiğini, ancak müvekkili şirketin araçları alamadığını, haricen yapılan araştırmada çeklerin davalı ...'ya ciro edilerek toplandığını öğrendiğini, davalı ile yapılan görüşmede çekleri alacağına karşılık aldığını beyan etmesi üzerine davalının iyiniyetli hamil olduğu düşüncesi ile araçları ve çekleri alamamasına rağmen ticari itibarını kaybetmemek ve çeklerin yazılmasını engellemek için çek bedellerine karşılık müvekkili ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin yetkilisi ...'in adına kayıtlı taşınmazın davalı ...'ya tapuda █████/2019 tarihinde devredildiğini, çeklerin müvekkiline iade edilmediğini, takibe konu edildiğini, sonradan müvekkilinin çekleri verdiği ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Tic. A.Ş. ve ... arasında bağlantı olduğu, bu kişiler arasında gerçekte bir ticaret olmadığı, aslında kötü niyetli kişiler oldukları ve müvekkilinin kandırılarak yüksek miktarda borçlandırıldığı hususlarının öğrenildiğini, çeklerin bedelsiz olduğunu, haksız yere takibe konulduğunu belirterek müvekkillerinin Ankara 4. İcra Müdürlüğü █████████, █████████, █████████, ██████████ Esas sayılı icra dosyaları nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, yapılan ve yapılacak ödemelerin istirdatına, çeklerin istirdatına ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin yetkisiz olduğunu, davacı tarafça çeklerin iade edilmediği gerekçesiyle açılan derdest tapu iptal davası nedeniyle işbu menfi tespit davasının açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, müvekkili tarafından davacı şirketin yetkilisine ait olan taşınmazın satış bedeli ödenerek alındığını, bu hususunun resmi tapu senedi ile sabit olduğunu, taşınmazın davacıların keşidecisi ve cirantası bulunduğu çeklere karşılık müvekkili adına tescil edildiği iddiasının kesin delille ispatı gerektiğini, taşınmaz satışı dışında davacılar ile doğrudan herhangi bir ticari ilişkisi olmadığını, davacı yanın menfi tespit talebine konu ettiği çeklerin tamamının, müvekkili ile diğer davalılar arasındaki ticari ilişkiler neticesinde ciro yolu ile müvekkilinin uhdesine geçtiğini, sunulan satış sözleşmelerinde müvekkilinin taraf olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Diğer davalılar davaya karşı cevap dilekçesi sunmamış, yargılamaya katılmamıştır. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, davacıların kendi adlarına keşide edilen veya ciro yoluyla müşterilerinden aldığı ve bazılarında şirketin lehdar olduğu çekleri davalılar ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemler Ticaret A.Ş. ve ... Isı Sistemleri İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne vadesi gelmeden önce alacak olduğu araçlara karşılık verdiğini ve davalı ...'ya da dava konusu çeklere karşılık taşınmazın devredildiğini ileri sürmüşse de; bu iddianın kesin ve senetle aynı değerdeki delillerle ispatlanamadığı, tapu kayıtlarında işlemin satış olarak gösterildiği, araç alım satım sözleşmesi sunulmadığı, bu haliyle kambiyo senedinin soyutluğu ilkesi de gözetilerek davalı ...'nın iyiniyetli hamil olduğu ve senedin soyut borç ikrarını içeren özelliğinin aksinin ispat edilemediği, davacı yana yemin delilinin hatırlatıldığı, ancak davacı yanın verilen kesin sürede yemin metnini sunmadığı gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece araç alım satım protokolü, tapu senedi, çeklerle ilgili belgeler ve deliller incelenmeden eksik araştırma ile karar verildiğini, çeklerin vadesi gelmeden davalılar ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemler Ticaret A.Ş. ve ... Isı Sistemleri İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'ne alınacak araçlar için verildiğini, araç alım satım protokolünün sunulduğunu, araçların teslim edilmediğini, iyiniyetli hamil olduğuna inandırılan davalı ...'ya müvekkili şirketin yetkilisi ...'e ait taşınmazın çek bedellerine karşılık devredildiğini, davalı ...'nın satış bedelini ödediğini savunmasına rağmen bu yönde delil sunmadığını, diğer davalılarla olan ticari ilişkisini açıklamadığını, bu yönde belge sunmadığını, davalı ...'nın iyiniyetli 3.kişi olduğu algısı yaratılarak çeklerin karşılığında araç teslim edilmemesine rağmen taşınmaz devrine hile ile ikna edildiğini, daha sonra davalı ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş. ile davalı ... arasında bağlantı olduğu, bu kişiler arasında gerçekte bir ticaret olmadığı, aslında kötüniyetli oldukları ve müvekkilini kandırarak yüksek miktarda borçlandırıldığı hususlarının öğrenildiğini, müvekkiline tapu iade edilmediği gibi çeklerin tahsil edilemeye çalışıldığını, taşınmazın karşılığında devredilen çeklerin bir kısmı için davalı ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş.'nin yetkilisi ... ve müvekkili arasında çek iade protokolü düzenlendiğini, buna rağmen çeklerin iade edilmeyerek davalı ...'ya cirolandığını, taşınmaz devrine rağmen çeklerin iade edilmeyerek takibe konu edildiğini, gabin ve hilenin açık olduğunu, ticari defterlerin incelenmediğini, tanıkların dinlenmediğini, davalıların ispat yükümlülüğünü yerine getirmediklerini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR Uyuşmazlık, davacıların çeklere dayalı icra takipleri nedeniyle borçlu olup olmadıkları noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Ankara 4.İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, █████/2019 tarihinde davalı alacaklı ... tarafından davacı borçlular, davalılar ..., ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş., ... Isı Sistemleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dava dışı ... aleyhine █████/2019 tarihli, 5433366 seri numaralı 40.000,00 TL bedelli çeke dayalı asıl ve ferileri ile birlikte toplam 44.141,37 TL alacağın tahsili için kambiyo takibi başlatıldığı, takibe konu çekte davacı ... şirketinin keşideci, davacı ... şirketinin lehtar, lehtar cirosundan sonra sırasıyla ... şirketi, ..., ... şirketi, ..., ...'nın ciranta olduğu görülmüştür. Ankara 4.İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, █████/2019 tarihinde davalı alacaklı ... tarafından davacı borçlular, davalılar ..., ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş. Ve dava dışı ... aleyhine █████/2019 tarihli, 5433368 seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çeke dayalı asıl ve ferileri ile birlikte toplam 64.281,58 TL alacağın tahsili için kambiyo takibi başlatıldığı, dayanak çekin █████/2019 keşide tarihi, 60.000,00 TL bedelli olduğu, davacı ... Isı Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin keşideci, davacı ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin lehtar olarak yer aldığı görülmüştür. Ankara 4.İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, █████/2019 tarihinde davalı alacaklı ... tarafından davacı borçlular, davalılar ..., ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş. Ve dava dışı ... aleyhine █████/2019 tarihli, 5433369 seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çeke dayalı asıl ve ferileri ile birlikte toplam 64.033,82 TL alacağın tahsili için kambiyo takibi başlatıldığı, dayanak çekin █████/2019 keşide tarihi, 60.000,00 TL bedelli olduğu, davacı ... Isı Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin keşideci, davacı ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin lehtar, lehtar cirosundan sonra sırasıyla ..., ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş., ..., ..., ...'ın ciranta olarak yer aldığı görülmüştür. Ankara 4.İcra Müdürlüğünün ██████████ Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, █████/2019 tarihinde davalı alacaklı ... tarafından davacı borçlular, davalılar ..., ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş., ... Isı Sistemleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve dava dışı ... aleyhine █████/2019 tarihli, 5433371 seri numaralı 60.000,00 TL bedelli çeke dayalı asıl ve ferileri ile birlikte toplam 64.095,76 TL alacağın tahsili için kambiyo takibi başlatıldığı, takibe konu çekte davacı ... şirketinin keşideci, davacı ... şirketinin lehtar, lehtar cirosundan sonra sırasıyla ... şirketi, ..., ... şirketi, ..., ... ve ...'ın ciranta olduğu görülmüştür. Dava dilekçesi ekinde sunulan █████/2018 tarihli alıcı ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile satıcı ... Grup A.Ş. arasında düzenlenen araç satış protokolünde 06 S 5344 plakalı aracın 200.000,00 TL bedelle vadeli çeklerle alıcıya satılacağı, aracın satışının verilmemesi halinde çeklerin iade edileceği hususlarının kararlaştırıldığı, prokolde bilgileri yazılı çeklerin dava konusu çekler olmadığı anlaşılmıştır. Dava dilekçesi ekinde sunulan █████/2018 tarihli ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş. arasında düzenlenen çek iade protokolü başlıklı belgede ... plakalı aracın alımı için ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş.'ye verilen dökümü yapılan çeklerin ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye iade edileceğinin kararlaştırıldığı, dökümü yapılan çekler arasında davaya konu çeklerin bulunmadığı görülmüştür. Dava dilekçesi ekinde sunulan █████/2018 tarihli alıcı ... İnşaat İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile satıcı ... Grup İnşaat Taahhüt Isı Sistemleri Ticaret A.Ş. arasında düzenlenen araç satış protokolünde ... pkalı aracın 240.000,00 TL bedelle vadeli çeklerle alıcıya satılacağının kararlaştırıldığı, prokolde bilgileri yazılı çeklerin dava konusu çekler olmadığı anlaşılmıştır. Davacılar vekili istinaf aşamasında █████/2023 tarihli dilekçesi ile davalı ... yönünden istinaf isteminden feragat ederek dilekçe ekine davacı ... şirketi ile imzalanan sulh ve ibraname protokolünü sunmuş, davacılar vekili olarak istinaftan feragat dilekçesi sunulması ve davacı ... şirketi yönünden istinaftan feragat yetkisini içeren vekaletnamenin dosyada bulunmaması nedeniyle vekalet eksikliğinin giderilmesi için dosya mahalline geri çevrilmiş, geri çevirme kararı tebliğine rağmen davacı ... şirketi yönünden istinaftan feragat yetkisini içerir vekalet sunulmamıştır. Bu durumda gerek sulh ve ibra protokolünde davacı ... şirketinin isminin bulunmaması gerekse davacı ... şirketi yönünden istinaftan feragat yetkisi içerir vekaletname sunulmaması nedeniyle sadece davacı ... şirketi'nin davalı ...'ya yönelik istinaftan feragat ettiği kabul edilmiştir. İstinaf HMK’da kanun yolları başlığı altında ve 341-360 maddelerinde düzenlenmiştir. Başvurma hakkından feragat başlıklı 349 maddesinde ise; “Tarafların, ilamın kendilerine tebliğinden önce, istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemeyecekleri, Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse, dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmeyerek, kararı veren mahkemece başvurunun reddine karar verileceği, Dosya, Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamış ise başvurunun feragat nedeniyle reddolunacağı” düzenlemesi bulunmaktadır. Davacı ... şirketi vekili █████/2023 tarihli dilekçe ile istinaf talebinden feragat ettiğini bildirmiş olup, vekaletnamesinde davadan ve temyizden feragat yetkisi bulunduğu, davadan ve temyizden feragatin kanun yolundan feragati de kapsadığı görülmekle davacı ... şirketi vekilinin davalı ...'ya yönelik HMK nun 349/2. maddesi gereğince istinaf başvurusunun feragat sebebiyle reddine karar verilmiştir. Davacı ... şirketinin diğer davalılara yönelik istinaf itirazları ile davacı ... şirketinin tüm davalılara yönelik istinaf itirazları yönünden yapılan değerlendirmede ise; mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, iler i sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle ispat yükünün davacılar üzerinde olmasına, çeklerin bedelsiz olduğu, davalı ...'nn çekleri kötüniyetli iktisap ettiği, çekler bedelsiz olmasına rağmen taşınmaz satımı yapılmak suretiyle çek bedellerinin davalı ...'ya ödendiği, buna rağmen takip yapıldığı iddiası ile davacıların takiplerden dolayı borçlu olmadıklarını yazılı delillerle ispatlayamamasına, araç satış protokollerinde ve çek iade protokolündeki çeklerin dava konusu çekler olmamasına göre davacı ... şirketi vekilinin davalı ... dışında kalan diğer davalılara ve davacı ... şirketinin tüm davalılara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı ... Isı Teknolojileri San ve Tic. A.Ş. vekilinin davalı ... yönünden istinaf başvurusunun FERAGAT NEDENİYLE REDDİNE, diğer davalılar yönünden istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı ... İnş. İklimlendirme Sistemleri İthalat İhracat San. Ve Tic. Ltd. Şti vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL harcın istinaf eden davacılardan alınarak Hazineye irat kaydına,4-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,6-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,7-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.Başkan ¸e-imzaÜye ¸e-imza Üye ¸e-imzaKatip ¸e-imza NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."