Anahtar kelimeler: İlibaren Haketmiş Yazma Esaskarar Ayrılmış Damga Rücuen İşten Avans Kalmak
T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ... "TÜRK MİLLETİ ADINA " 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2024KARAR YAZMA TARİHİ : █████/2024Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; ... .... ... yasal şartları tamamlayarak işten ayrılmış olup talebi üzerine 12.08.2010-13.06.2023 tarihleri arasındaki çalışmasına istinaden haketmiş olduğu damga vergisi dahil 256.533,01-TL kıdem tazminatı ödemesinin 13.07.2023 tarihinde müvekkili davacı Kuruluş tarafından yapılmış olduğunu. Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 115.000,00-TL'nin ödeme tarihinden ilibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlulukları oranında davalı yüklenici şirketlerden tahsilini talep ettiklerini. Yüklenici teknik işletim firmaları ile akdedilen teknik işletim hizmet alım sözleşmelerinde; yüklenici firma tarafından istihdam edilen işçilerin her türlü işçilik alacaklarında işveren-yüklenici firmanın sorumlu olacağı bu hususta müvekkil ... Genel Müdürlüğü”; nün herhangi bir yükümlülüğü bulunmadığı kararlaştırılmış olduğunu. Dava konusu alacakların tahsili için arabuluculuk yoluna başvurulmuş olup anlaşma sağlanamadığını. Buna bağlı olarak, davalarının kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 115.000,00-TL'nin ödeme tarihi olan 13.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.DAVALI ... İNŞAAT ŞİRKET VEKİLİ CEVAP DİLEKÇELERİNDE: 1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatının ilgili kamu kuruluşu (somut olayda ... Genel Müdürlüğü) tarafından ödenmesi gerektiğini. Bu kapsamda kıdem tazminatı ödemesi yapan DHMİnin davalı müvekkili şirket ...'e yönelttiği rücu talebinin yasal dayanağı bulunmadığını. Zamanaşımı Defi Yargıtay, asıl işveren (somut olayda ...) aynı kalmak koşuluyla işyerinin belirli süreli ihaleler yoluyla alt işverenlere devrini 4857 Sayılı İş Kanununun 6. maddesi anlamında işyeri devri saydığını. İşyeri devrinde hukuki sorumluluğu düzenleyen İş Kanununun 6. Maddesine göre, devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır hükmü mevcut olduğunu. Davalı ...'in hukuki sorumluluğu; davalı müvekkilinin ihale süresinin sona ermesinden itibaren iki yıllık sürenin dolmuş olması nedeniyle sona ermiş olduğunu. Bu nedenle davalı ...'e hiçbir alacak yönünden husumet yöneltilemeyeceğini. Esasa dair olarak, taraflar arasında akdedilen 15.12.2009 ve 01.02.2013 tarihli Hizmet Alım Sözleşmelerinde davalı tarafından kaç işçi çalıştırılacağı, işçilere vasıflarına göre ne kadar maaş verileceği ayrıntılı şekilde düzenlenmiş olduğunu. Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarından işçiye karşı üst işveren tek başına sorumlu olduğunu. 4734 sayılı Kanunun 46. Maddesindeki ‘‘İhale dokümanlarında belirtilen şartlara aykırı sözleşme düzenlenemez.’’ İlkesini de ihlal ederek, sözleşmede, yaklaşık maliyette esas alınmayan bir kısım işçilik alacaklarını da taşeron şirketlere yüklemiş olduğunu. Söz konusu işçinin aslen davacı DHMİnin işçisi olup değişen alt işverenler döneminde işlerini aynen ve aralıksız olarak sürdürmüş olduğunu. Alt işverenler değişmesine karşın aralıksız olarak istihdam edilen işçilerin asıl işverenin işçileri olarak kabul edilmesi gerektiğini. Husumet itirazı başlığı altında yaptıkları açıklama gereğince davacı ..., işçinin kıdem tazminatı taleplerinden asıl işveren olması hasebiyle tek başına sorumlu olduğunu. Ayrıca; dava dışı işçi ..., müvekkil şirkette belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışmış olduğunu. Müvekkili şirketle belirli süreli olarak akdedilen iş akdi kendiliğinden sona eren dava dışı işçinin ...'den kıdem tazminatı alacağı bulunmadığını. Tazminat alacağından asıl işveren ile sonraki alt işveren sorumlu olduğunu. Dava dışı işçinin davalı ... bünyesindeki hizmet süresi yaklaşık 4 yıl olduğunu, çalışması karşılığı hak ettiği tüm işçilik alacaklarını müvekkil şirketten almış olduğunu. Dava dışı işçinin müvekkili şirkettene herhangi bir fazla çalışma ücreti, yıllık izin ücreti, Agi ücreti, UBGT ücreti, hafta tatili ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı ücreti alacağı bulunmadığını. TBK 167. Maddesi uyarınca taraflar arasında hukuki ilişkinin niteliği eşit sorumluluğu gerektirmediğini. Davacının işçisi olduğunun kabulü, aksi halde dahi, bu işçinin hangi davalı bünyesinde en son hangi ücret ile çalışıyorsa her bir davalı yönünden o ücret üzerinden ve o davalının ihale süresiyle sınırlı olmak üzere hesaplama yapılarak davalıların sorumluluklarının ayrı ayrı tespit edilmeleri gerektiğini. AYRICA Davanın davalı ... yönünden öncelikle zamanaşımı ve husumetten reddine; aksi halde davanın esastan reddine; Mahkemenin kabulü halinde her bir davalının sorumluluğunun ayrı ayrı tespit edilmek suretiyle hüküm tesisine, karar verilmesi savunulmuştur.Diğer davalı ... Akaryakıt şirketi tarafından dava dosyasına cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmaya da katılmadığı tespit edilmiştir. Mahkememizin tensip ara kararı ile Dava dışı ...'in SGK unvanlı işyeri hizmet cetvelinin UYAP sistemi üzerinden çıkarılarak dosyasına eklenmesine karar verilmiştir. Davacı taraf dava dilekçesinin ekinde CD ve sözleşme ile idari ve teknik şartnameyi dosyaya sunmuş olduğu tespit edilmiştir.Mahkememizin ön inceleme duruşmasında, Davalı ... vekilinin husumet itirazının esas karar ile birlikte değerlendirilmesine, zamanaşımı def'i yönünden ise rücuen tazminat davaları, TBK.nun73 ve 146.maddesine göre ödeme tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğundan ödeme makbuzu dikkate alındığında bu süre geçmediğinden davalı vekilinin zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı Aktüerya bilirkişisi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2024 tarihli raporunda özetle: Davacı ... Genel Müdürlüğü ile davalı Şirketler asında hizmet alımına ait sözleşmeler imzalandığı, Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde işçi alacaklarından yükler n sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yer aldığını, davacı işverenin ise işçi alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığını, Dava dışı işçi ... ın hizmet ilişkisinin 1475 Sayılı İş Kanunun yürürlükte bulunan 14. maddesine göre kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde sona erdiğini, Mahkemenin: Dava dışı işçinin davalı şirketlerde geçen çalışma süresine göre kendi dönemleriyle sorumlu olduğu kanaatine varması durumunda: Dava dışı işçi ... ile ilgili davacı 13.07.2023 tarihinde damga vergisi dahil 256.533,01 TL kıdem tazminatı ödemesinin davalılardan rücuan tazminini talep edebileceği hesaplandığını, işletilecek faizin mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varıldığını, takdirin Mahkemenin olduğunu, bu nedenle -87.699,38 TL ... İnşaat Enerji Anonim Şirketinden, -39.992,67 TL ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden olmak üzere Toplam 127.692,05.TL olduğu sonuç ve kanaati belirtilmiştir.Davacı Vekili Tarafından Sunulan █████/2024 tarihli Islah Dilekçesinde Özetle; davanın ıslah taleplerinin kabul edilerek; 115.000,00-TL talepli olarak açılan rücuen alacak davanın ıslah ederek toplam 127.692,05-TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı taraflar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Islah dilekçesi davalı taraflara tebliğ edilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; dava dışı işçiye işçi alacaklarından dolayı ödenen tazminatının davalılardan rücuen tahsiline ilişkindir.Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. ( Yargıtay 23.Hukuk Dairesinin █████/2020 tarihli █████████ Esas, █████████ Kararı) Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. Bu kapsamda, toplanan delillere, tarafların iddia ve savunmalarına, karar vermeye elverişli bilirkişi raporuna ve tüm dosya kapsamına göre; somut uyuşmazlıkta davacı ile davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi mevcut olup, 4857 sayılı Kanunun 2/6. maddesine göre, davacı asıl işverenin davalı alt işverenlerin dava dışı işçisi ...'e karşı, o işyeri ile ilgili İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğu, yani kanun kapsamında, asıl ve alt işverenlerin dış ilişki itibariyle işçiye karşı müteselsil sorumlu oldukları, söz konusu düzenlemenin işçi alacağını güvence altına alma amacı taşıdığı, asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise, Borçlar Kanunun ve sözleşmeler hukukunun esas alınacaktır.Buna göre somut olayda, davacı DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN davalı şirketler ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığı görülmüş olup, tarafların, sorumlulukların belirlenmesinde kanuna açıkça aykırı olmadıkça öncelikle sözleşme hükümleri, sözleşme eki teknik şartname ve ihale dokümanları nazara alınacaktır. Sözleşme eki genel şartname uyarınca, yüklenicinin istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olmasına, yüklenicinin işçilerine ödemesi gereken kıdem tazminatı, izin ücreti gibi ödemelerdeki aksamalarda her türlü yasal sorumluluğun yükleniciye ait olmasına göre davacının asıl işveren olarak yaptığı ödemeden, işçinin davalı şirketlerde çalıştığı döneme isabet eden kısmı ile sınırlı olmak üzere davalıların sorumlu oldukları kanaatine varılmış olup karar vermeye elverişli █████/2024 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davalıların hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere davanın kabulüne karar vermiştir. Ayrıca taraflar tacir olduğundan, rücen tazminat alacağa ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-)Davanın KABULÜ ile, 127.692,05.TL rücuen tazminatın her bir davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere, A-) 87.699,38.TL'sinin davalı ... .... .... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden,Olmak üzere, ödeme tarihi olan 13.07.2023 tarihinden itibaren işleyecek olan AVANS Faizi ile birlikte davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, 2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 8.722,64.TL karar ve ilam harcının, dava açılışında davacıdan alınan 1.963,92.TL peşin harç ile yargılama sırasında yatırılan 216,75.TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.180,67.TL harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 6.541,97.TL harcın; A) 4.493,05.TL'sinin davalı ... İnşaat Enerji Anonim Şirketinden,B) 2.048,92.TL'sinin davalı ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden,Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.200,00.TL arabuluculuk ücretinin ; A)2.197,77.TL'sinin davalı ... İnşaat Enerji Anonim Şirketinden,B)1.002,23. TL'sinin davalı ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden,Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, 4) Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 427,60 TL başvurma harcı, 1.963,92.TL peşin harç, 216,75.TL ıslah harcı, 230,00 TL tebligat ücreti, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, olmak üzere toplam 5.838,27.TL yargılama giderinin; A) 4.009,75.TL'sinin davalı ... İnşaat Enerji Anonim Şirketinden,B) 1.828,52.TL'sinin davalı ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden, Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, 5) Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00.TL vekalet ücretinin; A) 20.604,11.TL'sinin davalı ... İnşaat Enerji Anonim Şirketinden,B) 9.395,89.TL'sinin davalı ... Akaryakıt İnşaat Hayvan Ürünleri Nakliyat Gıda Maddeleri Dayanıklı Tüketim Ziraii ve Orman Ürünleri Maden Temizlik Taşımacılık Taahhüt İthalat İhracat Turizm Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden,Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, 6) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı ... şirket vekilinin yüzüne karşı diğer davalı şirketin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. █████/2024 ¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸