bakiyeye karzarar negatif artı yekdem pozitif güvenerek farkın tedarik aradaki

Anahtar kelimeler: Bakiyeye Karzarar Negatif Artı Yekdem Pozitif Güvenerek Farkın Tedarik Aradaki

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No : █████████

Karar No : █████████

DAVACI : ...Endüstrisi Sanayi ve Ticaret A.Ş.

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...Kurumu

VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :

█████/2022 tarih ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarih ve 10906 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :

YEKDEM tutarı negatif olduğunda kalan kısmın nihai tüketicilerin tamamına fatura edildiği, bu kapsamda YEKDEM tutarının pozitif olması halinde tüm tedarikçilerin sattığı miktar oranında gelir elde etmesi gerektiği, ancak dava konusu düzenlemeler ile piyasa takas fiyatının YEKDEM fiyatının üzerinde olması halinde aradaki farkın tamamının görevli tedarik şirketine aktarılmasının öngörüldüğü, YEKDEM bedelindeki artı bakiyeye güvenerek yapılan kar/zarar hesabı sonucunda elektrik tedarik anlaşmalarının yapıldığı, bu bakımdan artı bakiye elde edecekleri yönünde haklı beklentilerinin bulunduğu, düzenlemeden sadece görevli tedarik şirketi kullanıcılarının yararlanmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve haksız rekabete yol açtığı, ikili anlaşma yönünden rekabet halinde oldukları görevli tedarik şirketleri ile rekabet etme imkanlarının kalmadığı, ikili anlaşma yapma koşullarının zorlaştığı, serbest tüketicilerin maliyet düşüşü ve dolayısıyla elde edebilecekleri gelirden mahrum bırakıldığı, dava konusu düzenleme nedeniyle tedarik şirketlerinin serbest tüketicilerin alacak talepleri ile karşı karşıya kalabileceği, dava konusu düzenleme nedeniyle kar kaybı ve zararları mevcut olduğundan, mülkiyet haklarının ihlal edildiği, düzenleme nedeniyle tüketicilerin serbest piyasadan değil görevli tedarik şirketlerinden enerji satın almayı tercih edebileceği, düzenleme öncesinde imzalanan sözleşmeler nedeniyle önceden öngörülmesi mümkün olmayan zararın oluşacağı ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :

Öncelikle, usule ilişkin olarak, süresinde açılmadığının tespiti halinde süre aşımı yönünden davanın reddi gerektiği ileri sürülmüştür.

Esasa ilişkin olarak ise, 5346 sayılı Kanun'un teşviklerinden kaynaklanan maliyetlerin elektrik tedarikçilerine piyasadaki payları oranında yansıtılmasının, tedarikçilerin de nihai kullanıcılara tüketimleri oranında yansıtmasının öngörüldüğü, ödeme yükümlülüğü oranının tedarikçilere gelir kalemi yaratması amacını haiz olmadığı, dolayısıyla yapılan düzenlemenin mülkiyet hakkı ihlaline sebep olmadığı, serbest piyasadan enerji temin eden tüketicilerin son kaynak tedariki kapsamındaki ve/veya serbest olmayan tüketicilere nazaran haklarını daha iyi bilebilecek ve bu yönde basiretli kararlar vererek tüketimlerine uygun şekilde elektrik enerjisi tedarikini yapabilecek tüketiciler olduğu, son kaynak tedariki kapsamındaki ve/veya serbest olmayan tüketicilerin ise çoğunlukla korunmaya ihtiyaç duyan mesken tüketicilerinden oluştuğu, Kurumun elektrik piyasasına ilişkin görevinin, elektrik enerjisinin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması olduğu, bu kapsamda, elektrik ticareti gerçekleştiren tüzel kişilerin maliyetlerinin azaltılması ya da kazançlarının arttırılması gibi bir görev ve yetkinin bulunmadığı, serbest tüketiciler ile tedarik şirketleri arasında imzalanan ve fiyat vb. unsurları da içeren sözleşmelerin şartlarının taraflarca serbestçe belirlendiği, yapılan düzenleme ile taraflar arasında anlaşma hükümlerine müdahale edilmediği, Kurul kararında yapılan açıklama ile Yönetmelik değişikliği sonrasında tedarikçilerin ve tüketicilerin doğru bilgilendirilmesinin ve doğru referans fiyatın sunulmasının amaçlandığı, dava konusu Kurul kararıyla referans niteliğinde YEKDEM birim maliyetinin ilan edildiği, bu çerçevede sözleşme hükümlerine müdahale edildiği iddiasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı, ikili anlaşma hükümlerinin onaylanmasının veya değiştirilmesinin söz konusu olmadığı, referans niteliğinde, yani gerçekleşmesi beklenen değerlerin ne olduğunun doğru bir şekilde tahmin edilerek yayımlanmasının ikili anlaşmaların hiçbir hükmünü değiştirmediği, dolayısıyla sözleşme serbestisinin ihlalinin söz konusu olmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ :

Dava; █████/2022 tarih ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, █████/2022 tarih ve 10906 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde Kanunun amacı; yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesi olarak ifade edilmiş, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretiminde uygulanacak usul ve esaslar

a yönelik düzenlemelere Kanunun "YEK Destekleme Mekanizması" başlıklı 6. maddesinde yer verilerek anılan maddenin sekizinci fıkrasında, tüketicilere elektrik enerjisi sağlayan her bir tedarikçinin ödemekle yükümlü olduğu tutarın belirlenerek ilgili tedarikçiye fatura edileceği ve yapılan tahsilatın YEK Destekleme Mekanizmasına tabi tüzel kişilere payları oranında ödeneceği kurala bağlanmış, Kanunun, 7257 sayılı Kanunun 14. maddesi ile değişik "Lisanssız Elektrik Üretim Faaliyeti" başlıklı 6/A maddesinde ise, "Kendi tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler; ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini iletim veya dağıtım sistemine vermeleri halinde I sayılı Cetveldeki fiyatlardan on yıl süre ile faydalanabilir. Bu kapsamda iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinin görevli tedarik şirketi tarafından satın alınması zorunludur. İlgili şirketlerin bu madde gereğince satın aldıkları elektrik enerjisi, ilgili görevli tedarik şirketi tarafından YEK Destekleme Mekanizması kapsamında üretilmiş ve sisteme verilmiş kabul edilir." hükmü yer almıştır.

Aynı Kanunun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 14. fıkrasında

"YEK Destekleme Mekanizması"; "Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösterenlerin faydalanabileceği fiyat, süreler, miktarlar ve bunlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları içeren destekleme mekanizması", 17. fıkrasında "Ödeme yükümlülüğü oranı"; "Tüketicilere elektrik enerjisi satışı yapan tedarikçilerin ödemekle yükümlü olacağı tutarın hesaplanmasında kullanılacak olan, her bir tedarikçinin tüketicilerine sattığı elektrik enerjisi miktarının, bu tedarikçilerin tamamının tüketicilere sattığı toplam elektrik enerjisi miktarına bölünmesi suretiyle hesaplanan oran" şeklinde tanımlanmıştır.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretiminin teşvik edilmesi amacıyla; üretim lisansı sahibi tüzel kişilere yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için Yenilenebilir Enerji Kaynak Belgesi verilmesi ile 5346 sayılı Kanun kapsamında işletilecek YEK Destekleme Mekanizmasının kuruluşu ve işleyişini düzenlemek ve kamu tüzel kişilerinin görev ve yetkileri ile ilgili gerçek ve tüzel kişilerin hak ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere, █████/2013 tarih ve 28782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesine ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik"in 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde "Ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO)" 5346 sayılı Kanunda yer alan tanıma paralel şekilde tanımlanmış, YEK Destekleme Mekanizması (YEKDEM)'in tanımının yer aldığı (s) bendinde ise, "Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin bizzat ve LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapan kişilerin bölgelerinde bulundukları görevli tedarik şirketleri aracılığıyla faydalanabileceği fiyatlar, süreler, miktarlar ve bunlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları içeren destekleme mekanizması" düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunlarda yer alan amaçlarının gerçekleştirilebilmesi için, ilgili idarelere, kanunun çizdiği sınırları aşmamak kaydı ile birtakım düzenlemeler yapabilme imkanı verilmiş olup, idareler bu yetkilerini mevzuat çıkarma veya mevcut mevzuatta değişiklik yapabilme şeklinde kullanabilecektir.

İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerektiği açıktır.

Bu kapsamda, davalı Kurum tarafından yapılan düzenleyici işlemlerin 5346 sayılı Kanunun 1. maddesinde öngörülen amaçlara uygun olması gerekmektedir.

5346 sayılı Kanun uyarınca, yenilenebilir enerji kaynakları ile elektrik enerjisi üretimi yapanlara serbest piyasada kalmak ya da YEKDEM'e dâhil olmak üzere iki seçenek sunulmuştur. Başka bir anlatımla, yenilenebilir enerji kaynakları ile elektrik enerjisi üretimi yapan gerçek ve tüzel kişilerin, serbest piyasada kalarak ticari fırsat ve risklere tabi olmak veya üretilen elektriği YEKDEM kapsamında belirlenen fiyatlardan satmak şeklinde iki farklı tercih imkânı bulunmaktadır.

Çevreye ve doğaya duyarlı yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla 5346 sayılı Kanun ile yatırımcılara ekonomik teşvikler verilmiş ve bir takım kolaylıklar sağlanmış, bu teşviklerin finansmanının ise, tedarikçiler ve en nihayetinde tüketiciler üzerinden temin edilmesi öngörülmüştür.

Bu kapsamda, 5346 sayılı Kanun'un 6. maddesinin sekizinci fıkrası hükmüne göre, her bir tedarikçi, piyasadaki pazar payı oranında YEKDEM'e ödemede bulunmakta, tedarikçiler de, kendilerine yüklenen bu maliyeti, tükettikleri miktar oranında kendi tüketicilerine yansıtmaktadırlar.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, 5346 sayılı Kanunda yer alan teşviklerden kaynaklanan maliyetler, elektrik tedarikçilerine, piyasadaki payları oranında yansıtılacak olup, bir tedarikçinin piyasa payı ise, "ilgili tedarikçinin müşterilerine sağladığı enerji / tüm tedarikçilerin müşterilerine sağladığı enerji" formülü ile belirlenecektir.

Bununla, YEKDEM maliyetinin tüm tedarikçilere piyasa payı oranında dağıtımının sağlanması ve bu tedarikçilerin de, kendilerine yüklenen bu maliyeti nihai tüketicilerine, tüketimleri oranında yansıtmaları amaçlanmıştır.

Bu çerçevede, █████/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile ana Yönetmeliğin 13. maddesine eklenen 4. fıkrada, bir fatura döneminde YEKDEM gelirinin YEK toplam bedelinden fazla olması durumunda, birinci fıkrada yer alan ödeme yükümlülüğü oranının (ÖYOi), tarifesi düzenlenmeye tabi tüketiciler için uygulanmak üzere, ilgili tedarikçilerin uzlaştırmaya esas çekiş miktarları dikkate alınarak hesaplanacağı öngörülmüştür.

Düzenleme ile, YEKDEM gelirinin YEK toplam bedelinden fazla olması durumunda fazla gelirin, görevli tedarik şirketlerinin tarifesi düzenlemeye tabi tüketicilerin olduğu portföye aktarılmasının sağlanarak, tarifesi düzenlemeye tabi tüketiciler için temin edilen enerji maliyetinin düşürülmesinin hedefleniği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, sözü edilen Yönetmelikte yapılan değişikliğe istinaden 2022 yılı için tedarik edilen birim enerji miktarı başına öngörülen YEKDEM maliyetinin revize edilmesine yönelik dava konusu █████/2022 tarih ve 10906 sayılı Kurul kararının, idarenin düzenleme yapma yetkisi kapsamında yine idareye kanunla verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirme amacına matuf olduğu, kanuna ve hukuka aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ:

█████/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile Yönetmelik'in 13. maddesine, "(4) Bir fatura döneminde YEKDEM gelirinin YEK toplam bedelinden fazla olması durumunda, birinci fıkrada yer alan ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO), tarifesi düzenlenmeye tabi tüketiciler için uygulanmak üzere, ilgili tedarikçilerin uzlaştırmaya esas çekiş miktarları dikkate alınarak hesaplanır." kuralı eklenmiştir.

Yönetmeliğe eklenen anılan madde ve Yönetmeliğin 14. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca alınan ve █████/2022 tarih ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarih ve 10906 sayılı Kurul kararıyla da, 2022 yılı için tedarik edilen birim enerji miktarı başına öngörülen YEKDEM maliyetleri 2022 yılı Mart ayı sonrası için revize edilmiş, ayrıca öngörülen YEKDEM maliyetinin negatif olduğu aylarda, ikili anlaşmalara ilişkin referans niteliğinde olan öngörülen YEKDEM maliyeti ve yüksek tüketimli tüketicilere ilişkin son kaynak tedarik tarifesi hesaplamalarında kullanılan öngörülen YEKDEM maliyeti "0 TL/MWh" olarak belirlenmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

USUL YÖNÜNDEN:

Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığına ilişkin itirazı geçerli görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN:

İLGİLİ MEVZUAT:

4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, "Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanun'da yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanun'a uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur."; 5. maddesinde, " (...) Bu Kanun'un diğer maddeleri ile belirlenen görevlerinin yanısıra, Kurul aşağıdaki görevleri de yerine getirir: (...) c) Tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmak. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "YEK Destekleme Mekanizması" başlıklı 6. maddesinde, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği 18/5/2005 tarihinden █████/2020 tarihine kadar işletmeye girmiş veya girecek olan YEK Destekleme Mekanizmasına tabi üretim lisansı sahipleri için, bu Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyatlar, on yıl süre ile uygulanır. █████/2020 tarihinden sonra işletmeye girecek olan YEK Belgeli üretim tesisleri için bu Kanuna göre uygulanacak fiyat ve süreler Cetveldeki fiyatları geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. ... █████/2021 tarihinden sonra işletmeye girecek olan elektrik üretim tesisleri için Türk lirası olarak uygulanacak YEK Destekleme Mekanizmasına ve fiyatların güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. İşletmeye giren lisanslı elektrik üretim tesislerinden YEK Destekleme Mekanizmasına bir sonraki takvim yılında tabi olmak isteyenler YEK Belgesi almak ve EPDK tarafından belirlenecek tarihe kadar EPDK’ya başvurmak zorundadır. YEK Destekleme Mekanizmasında öngörülen süreler; tesislerden işletmedekiler için işletmeye girdiği tarihten, henüz işletmeye girmemiş olanlar için işletmeye girecekleri tarihten itibaren başlar. YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olanlar, uygulamaya dâhil oldukları yıl içerisinde uygulamanın dışına çıkamaz. YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olanların listesi ile bunlara ait tesislerin işletmeye giriş tarihlerine, yıllık elektrik enerjisi üretim kapasitelerine ve yıllık üretim programına ilişkin bilgiler, kaynak türlerine göre EPDK tarafından yıl sonuna kadar yayımlanır. Tamamı yenilenebilir olmak üzere birden fazla enerji kaynağından elektrik üretmek amacı ile kurulan üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen net enerji miktarının YEK Destekleme Mekanizmasından faydalanmasına ilişkin usul ve esaslar EPDK tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. EPİAŞ, her fatura dönemi için YEK toplam bedelini ilan eder ve her bir tedarikçinin ödeme yükümlülüğü oranını belirler. Ödeme yükümlülüğü oranının belirlenmesi sırasında, bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilerek YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olmaksızın serbest piyasada satışı yapılan elektrik enerjisi miktarı bu Kanun kapsamındaki hesaplamalara dâhil edilmez. Tüketicilere elektrik enerjisi sağlayan her bir tedarikçinin ödemekle yükümlü olduğu tutar belirlenerek ilgili tedarikçiye fatura edilir ve yapılan tahsilat YEK Destekleme Mekanizmasına tabi tüzel kişilere payları oranında ödenir. Bu fıkra kapsamındaki EPİAŞ dahil uygulamalara ilişkin usul ve esaslar, EPDK tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. ... Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten ve bu madde hükmüne tabi olmak istemeyen tüzel kişiler, lisansları kapsamında serbest piyasada satış yapabilirler. YEK Destekleme Mekanizmasına tabi üretim tesislerinin iletim ve/veya dağıtım sistem güvenliği açısından uymaları gereken yükümlülükler ile bu üretim tesislerinden dengeleme güç piyasası ve/veya yan hizmetler piyasası dâhilinde faaliyette bulunacakların belirlenmesi ve bu piyasalarda faaliyette bulunacak tüzel kişilere ilişkin hak ve yükümlülükler EPDK tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretiminin desteklenmesi amacıyla uygulanan tarifeler ile YEK Destekleme Mekanizması kapsamındaki diğer gelirlerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar EPDK tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." kuralı yer almıştır.

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır."; "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "i) Görevli tedarik şirketi: Dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki ayrıştırması kapsamında kurulan veya son kaynak tedariği yükümlüsü olarak Kurul tarafından yetkilendirilen tedarik şirketini, ğğ) Tedarikçi: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi, (...) ifade eder."; 17. maddesinde, "(...) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: (...) d) Perakende satış tarifeleri: Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir ve Kurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketin lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yer alabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir. Perakende satış tarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. (...) f) Son kaynak tedarik tarifesi: Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik enerjisini, son kaynak tedarikçisi olarak yetkilendirilen tedarik lisansı sahibi şirket dışında bir tedarikçiden temin etmeyen tüketicilerin rekabetçi piyasaya geçmesini teşvik edecek ve son kaynak tedarikçisinin makul kâr etmesine imkân verecek düzeyde, yürürlükteki perakende satış tarifeleri ile piyasa fiyatları dikkate alınarak hazırlanır. Ancak, bu sınırlamalarla bağlı olmaksızın; Kurulca sosyal ve ekonomik durumlar gözetilerek belirlenecek bir miktarın altında elektrik enerjisi tüketen tüketiciler için ayrı tarife yapılabilir. Son kaynak tedarik yükümlülüğü kapsamında uygulanması öngörülen tarifeler tedarik lisansı sahiplerince ayrıca teklif edilir. Son kaynak tedarik tarifesi, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi son kaynak tedariği kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur." kurallarına yer verilmiştir.

█████/2023 tarih ve 28782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin dava konusu düzenlemelerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halinde, "k) Ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO): Tüketicilere elektrik enerjisi satışı yapan tedarikçilerin ödemekle yükümlü olacağı tutarın hesaplanmasında kullanılacak olan, her bir tedarikçinin tüketicilerine sattığı elektrik enerjisi miktarının, bu tedarikçilerin tamamının tüketicilere sattığı toplam elektrik enerjisi miktarına bölünmesi suretiyle hesaplanan oranı, l) Ödeme yükümlülüğü tutarı (ÖYT): Her bir tedarikçi için ödeme yükümlülüğü oranı (ÖYO) dikkate alınarak Piyasa İşletmecisi tarafından tahsil edilecek tutarı, n) Piyasa takas fiyatı (PTF): Gün öncesi piyasası kapsamında belli bir saat ve belli bir teklif bölgesi için, teklif bölgeleri arasındaki iletim kısıtları dikkate alınarak belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış fiyatını, ... r) Uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi (UEVÇB): Her bir piyasa katılımcısına ilişkin uzlaştırma hesaplamalarının yapılabilmesi amacıyla, piyasa katılımcıları tarafından tanımlanarak PYS aracılığıyla kaydı yapılan aktif elektrik enerjisi üreten ya da tüketen birimleri, s) YEK Destekleme Mekanizması (YEKDEM): Bu Yönetmelik kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim faaliyeti gösteren üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin bizzat ve LÜY kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapan kişilerin bölgelerinde bulundukları görevli tedarik şirketleri aracılığıyla faydalanabileceği fiyatlar, süreler, miktarlar ve bunlara yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları içeren destekleme mekanizmasını, t) YEK toplam bedeli (YEKTOB): YEK Destekleme Mekanizmasına tabi olan tüzel kişilere ait lisanslı üretim tesislerinin her birinde üretilerek iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi miktarı ile nihai YEK listesindeki fiyatların çarpılması suretiyle, Türk Lirası olarak veya enerjinin sisteme verildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası olarak hesaplanan bedeller ile LÜYTOB’un toplamını, ü) YEKDEM katılımcısı: YEKDEM’e tabi olan her bir lisanslı üretim tesisi veya görevli tedarik şirketlerini, dd) YEK Fiyatı: YEK Kanununun EK-I ve EK-II sayılı cetvellerinde yer alan fiyatlar ile enerjinin sisteme verildiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kurunun çarpılması ile elde edilen fiyatı veya █████/2021 tarihli ve 3453 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri için uygulanacak fiyatı, ..." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Düzenleyici kurumlar, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir.

Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, İstanbul, 2017, s. 426).

Gerek 6446 sayılı Kanun gerekse 4628 sayılı Kanun ile, elektriğin kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması hedeflenmiştir. Davalı idare tarafından belirtilen hedeflerin sağlanması amacıyla, elektrik piyasasının denetlenip düzenlenmesine yönelik olarak 4628 sayılı Kanun ile kendisine tanınan alan ve sınırlar dahilinde düzenlemeler yapabileceği açıktır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması (YEKDEM) kapsamında YEKDEM geliri ile YEK toplam bedeli (YEKTOB) arasındaki ilişkiye bağlı olarak tedarikçilerin ödeme yükümlülüğünün ortaya çıkması halinde buna ilişkin oranın hesaplandığı ve YEKDEM maliyetinin tüm tedarikçilere piyasa payı oranında yansıtıldığı, tedarikçilerin de kendilerine yansıtılan bu tutarı nihai tüketicilere tüketimleri oranında yansıttığı, dava konusu düzenlemeyle YEKDEM gelirinin YEKTOB'dan fazla olması, başka bir deyişle YEKDEM birim maliyetinin negatif olması halinde ise, fazla gelirin sadece tarifesi düzenlemeye tabi tüketiciler için uygulanmak üzere görevli tedarik şirketlerine yansıtılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, 5346 sayılı Kanun gereği YEKDEM kapsamındaki her paydaşa mutlaka ödeme yapılması gerekmekteyken, dava konusu işlem ile piyasa takas fiyatının YEKDEM fiyatının üzerinde olması halinde aradaki farkın tamamının tarifesi düzenlemeye tabi tüketicilerin portföyüne aktarılmak üzere görevli tedarik şirketine aktarılmasının ve buna bağlı olarak serbest tüketiciler ile bunların tedarikçilerine herhangi bir ödeme yapılmamasının öngörüldüğü, bu durumun eşitlik ilkesine aykırılık arz ettiği, yapılan değişikliklerin tedarikçilerin serbest tüketiciler ile akdetmiş oldukları sözleşmelere müdahale niteliğinde olduğu ve sözleşmelerin koşullarının idari işlem ile değiştirildiği, görevli tedarik şirketleri ile rekabet etmelerinin engellendiği iddia edilmektedir.

Davacı tarafından █████/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in iptali istemiyle açılan davada Dairemizin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla dava konusu düzenleme hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiş olup, anılan Yönetmelik kapsamında tesis edilen █████/2022 tarih ve 10906 sayılı Kurul kararı incelendiğinde;

█████/2013 tarih ve 28782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesi uyarınca davalı idare tarafından ilgili yıl YEKDEM birim maliyetine ilişkin olarak tahmin/öngörü yapılması gerekmektedir.

YEKDEM birim maliyeti, EPİAŞ tarafından uzlaştırma işlemleri tamamlanıp gerçekleşen YEKDEM birim maliyeti ilan edilene kadar kullanılmakta olup belirtilen yükümlülükler kapsamında belirlenen YEKDEM birim maliyetinin tedarikçiler ve tüketiciler arasındaki bilgi asimetrisini azaltıcı işlevi bulunmakta, ayrıca ulaşılabilirliği nedeniyle fiyatın öngörülebilmesini sağlamakta ve referans niteliği taşımaktadır.

Davalı idare tarafından, Yönetmelik'te yapılan değişiklikle tedarik yükümlülüğü kapsamındaki uzlaştırmaya esas çekiş miktarı, YEKDEM gelirinin maliyetten fazla olduğu dönemler için düzenlemeye tabi tüketiciler dikkate alınarak hesaplanmaya başlanmış olduğundan tahminlerde güncelleme yapılması ihtiyacının ortaya çıktığı, bu kapsamda YEKDEM birim ek maliyet tahminlerinin 2022 yılı Mart ayı ve sonrası için revize edildiği, ayrıca Yönetmeliğe eklenen kural gereği YEKDEM birim maliyetinin negatif olduğu hallerde tedarikçiler ve bu tedarikçilerin anlaşma yaptığı tüketiciler için YEKDEM birim ek maliyetinin "0" olacağı, başka bir ifade ile YEKDEM birim ek maliyeti olmayacağı, bu kapsamda tedarikçiler ve tüketicilerin (serbest tüketiciler ile son kaynak tedarik tarifesi kapsamındaki tüketiciler) doğru bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla bu durumu açıklayıcı bir düzenleme yapılmasında ve YEKDEM maliyetinin negatif olduğu aylarda ikili anlaşmalar için referans niteliğinde olan öngörülen YEKDEM maliyeti ile son kaynak tedarik tarifesi hesaplamalarında kullanılan öngörülen YEKDEM maliyetinin "0 TL/MWh" olacağının belirtilmesinde fayda görüldüğü ifade edilmiştir.

Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının ilgili mevzuat uyarınca döviz kuru ve piyasa verilerinin dikkate alınması suretiyle belirlendiği, bu kapsamda tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli elektriğin ulaştırılmasının amaçlandığı, ayrıca Dairemizin anılan kararıyla hukuka uygun bulunan Yönetmelik düzenlemesinin doğal bir sonucu olarak YEKDEM birim ek maliyetinin negatif olduğu durumlarda elde edilecek gelir görevli tedarik şirketlerinin tarifesi düzenlemeye tabi tüketicilerin olduğu portföyüne aktarılacağından, ikili anlaşmalar kapsamında tedarikçiler için YEKDEM birim ek maliyetinin “0 TL/MWh” olacağı, eğer ikili anlaşma koşullarında düzenlendiyse aynı şekilde bu maliyetin tüketicilere “0 TL/MWh” olarak uygulanacağı, son kaynak tedarik tarifesi hesaplamalarında kullanılan öngörülen YEKDEM maliyetinin de "0 TL/MWh" olacağı, bu bakımdan Kurul kararının ikinci maddesi ile Yönetmelik değişikliği nedeniyle ortaya çıkan bu hususa ilişkin olarak açıklayıcı bir düzenleme yapıldığı anlaşıldığından, Yönetmelik değişikliği kapsamında tesis edilen dava konusu Kurul kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.