Anahtar kelimeler: Talepdavacı Aynısını İcazet Üretmekte Platformlardan Ürününü Birebir Almaksızın Korumasıyla Yurtiçinde
T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: ████████ EsasKARAR NO: ████████DAVA: Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Giderilmesi İstemli)DAVA TARİHİ: █████/2024KARAR TARİHİ: █████/2025Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Tasarım tecavüzüne konu ---- ürünün tasarımının, ----- tarihli tescil belgesi ile ----- adına tescil edildiğini, Müvekkilinin sınai hak korumasıyla güvence altına alınan tasarım tescilli ---- ürününü hem ürüttüğünü hem yurtiçinde ve yurtdışında ----- markasıyla satışını yaptığını, Davalı şirketin işbu tasarımın birebir aynısını veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini herhangi bir izin ve icazet almaksızın haksız ve hukuka aykırı bir şekilde taklit etmek suretiyle üretmekte ve----markasıyla satışını gerçekleştirmekte olduğunu belirterek tecavüzün tespitini ve davalı tarafından satış yapılan platformlardan ürünlerin kaldırılmasını, -----adreslerine erişimin engellenmesine ve üretimi yapılan adreste yer alan ürünlerin toplatılmasına karar verilmesini, SMK'nın 149. maddesi ve TTK'nın 56. maddesi gereği davalı şirketin müvekkili şirketin lisans sözleşmesiyle sahip olduğu tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde devam eden kullanımlarının müvekkil şirketin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine ve ortadan kaldırılmasına, SMK'nın 149. maddesi gereğince masrafları davalı şirkete ait olmak üzere----- sınırları içinde, gümrük ve serbest liman veya bölgeleri de dahil bulundukları her yerde tecavüze konu ürünlere el konulmasına, toplatılmasına ve imhasına, ürünlerin üretilmesinde kullanılan araçlara ve kalıplara el konulmasına ve imhasına, tecavüze konu ürünlerin her türlü mecrada satışının durdurulması dahil ------ platformlarından kaldırılmasına, satışının durdurulmasına, tecavüze konu ürünlerin satıldığı internet adresi linklerine erişimin engellenmesine, verilecek olan hükmün masrafı davalıya ait olmak üzere yurt içinde yayın yapılan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde ilanına karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu, birtakım ----------- üzerinden tanzim edildiğini, dilekçeye ekledikleri, tasarım görsellerinden de görüleceği üzere; aynı çalışma prensibi ile çalışan birden fazla farklı tasarım web üzerinden, çeşitli satıcılar tarafından çeşitli platformlarda satışa arz edilmekte olduğunu, sunulan ürün görsellerinin devam eden ürün arzlarından elde edildiği ve sunulan tasarımların davacının hakkı olduğunu iddia ettiği tasarımdan ayrıldığı tek yönünün kapak tasarımı olduğu gözetildiğinde, müvekkilinin fındık kırma makinesinin çevirme kolunu ürünün sağ tarafında değil sol tarafında kullanmasıyla farklı bir tasarımla piyasaya açıldığı kanaati hasıl olması gerektiğini, nitekim bilirkişiler tarafından yapılan tespitlerde, davacının hak iddia ettiği tasarım ile müvekkilinin ürünü üzerinden karşılaştırma yapılmış, ancak aynı amaca hizmet eden başkaca tasarımların davacının tasarımından ne şekilde farklılaştığına ilişkin bir tespitte bulunulmadığını, davacının hak iddia ettiği tasarım ile aynı ürün ve hizmetleri sağlamak adına satışa arz olunan emtia tasarımları arasında, ürünün niteliği gereği, pek az fark bulunabileceğini, hal böyle olunca bir kimsenin kapak tasarımını değiştirmekle kazandığı özgünlüğün pekala çevirme kolunun ürünün başka bir yanında da kullanılmasıyla elde edilebileceği kanaati hasıl olması gerektiğini, Müvekkilinin ürünün davacının hak iddia ettiği tasarımla aynılık yahut benzerlik taşıyıp taşımadığının tespiti ancak ve ancak aynı amaca matuf diğer ürünlerle toplu biçimde yapılacak inceleme ile yapılabileceğini, Davacının ------ tescil numaralı tasarımı hakkında herhangi bir yenilik arz etmemesine rağmen tescil kararı verildiğini, ------- yer alan ürünler davacının tescil ettirdiği tasarımla hemen hemen aynılık taşımakta iken başvuru tarihinden daha önce, ----- tarihinde, internet üzerinden satışa arz edilmiş bulunduğunu, tasarım tescil başvurusundan eski tarihli ve aynılık düzeyinde benzerlik gösteren ürünler başvurudan evvel satışa arz olunmakta iken ve tasarım esasında yenilik olarak hiçbir öge barındırmamaktayken davacının tescilli tasarımının iyi niyetle tescil edilmiş olduğundan bahsedilemeyeceğini belirtmiş ve Davacı lehine ----- tarihli ara kararla verilen ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasını, Davacının hak iddia ettiği tasarım ile müvekkili ürünleri arasında bir iltibas olmadığından haksız davasının reddini, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı tarafın----yaptığı makine davacı adına tescilli --- tescil nolu tasarım tesciline konu tasarım hakkına tecavüzde bulunup bulunmadığı, noktasında toplandığı anlaşılmıştır.UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalının------ ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, davacının ---- kayıtlı görüldüğü, olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- numaralı tasarım tescilinin ---- adına tescili olduğu, █████/2024 tarihinde tescilinin 5 yıl süre ile yenildendiği anlaşılmıştır.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Mahkememizce delil tespiti yaptırılmış olup alınan----tarihli heyet raporunda özetle; davalıya ait olduğu belirtilen ----- sitede yapılan incelemede; Sitede firma adının ----- iletişim bilgilerinde; Firma adının ---------adına kayıt edildiği, Alan adının ----- tarihinde kayıt edildiği ve kayıt süresinin ---- tarihinde son bulacağı, ----- bilgilerinde; ------yer aldığı tespit edilmiştir. Davalıya ait olduğu belirtilen ----- mağazada yapılan incelemede; Mağaza adının---------- adlı ürünün yer aldığı tespit edilmiştir. Tescilli tasarım ve bilişim incelemesi bulguları bakımından yapılan değerlendirmeler kapsamında; davacı tarafa ait---------- ismi ile satışa sunulduğu tespit edilen ürünlerin tasarımlarının genel izlenimleri itibarıyla bilgilenmiş kullanıcı açısından ayırt edilemeyecek derecede benzer olduklarına dair görüş bildirmişlerdir. ----tarihli Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;------ numaralı tasarımın Davacı adına ----- Kurumu nezdinde tescilli olup,---- tarihinden itibaren korunduğu, yenilenmekle şu an 1. Yenileme döneminde olduğu,Davacı tarafa ait ----- numaralı tasarım tescili ile ---- tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları," yönünde görüş bildirilmiştir. UYUŞMAZLIK HAKKINDA YASAL DÜZENLEME: 6769 Sayılı SMK'nın 7/2, 29, 56, 59,77, 78, 81, 149,150,151. Maddeleri ile TTK'nın 54 vd. Maddeleri, GEREKÇE:Dava; tasarımdan kaynaklı haklara tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüzün durdurulması, sona erdirilmesi davasıdır.Davacı taraf, ---- tasarımın dava dışı ---adına tescilli olduğunu, bu tasarım üzerindeki hakların ----- tarihli inhisari lisans sözleşmesi ile devraldığını, davalı tarafın bu tasarıma konu ürün ile iltibas oluşturan ---- kabuklu yemiş kırma makinesini üretmek ve satışa sunmak suretiyle tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunu, yine bu kullanımların haksız rekabet oluşturduğunu, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tecavüzün durdurulması, önlenmesi, tecavüzün sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve kararın yayınlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Sınai Mülkiyet Kanununun 29. Maddesinin yollamasıyla SMK'nun 7/2-b maddesinde tescilli bir marka ile aynı veya benzer olan ve tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetleri kapsayan ve bu nedenle halk tarafından tescilli marka ile ilişkilendirilme ihtimali de dahil karıştırılma ihtimali bulunan herhangi bir işaretin kullanılması marka hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır. SMK'nun 7/3-e maddesi uyarınca da işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması da marka hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır. Yine Sınai Mülkiyet Kanununun 149. maddesinde marka hakkına tecavüz edilen marka sahibinin fiili tecavüzün olup olmadığının tespitini, muhtemel tecavüzün durdurulmasını, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.SMK'nun 55. maddesinde tasarım -------olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı, tescile konu edilmeyen tasarımların da SMK'nın 55/4. Maddesi gereği ilk kez ------ kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir. Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır. Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra --- tescil numaralı tasarım tescilinin ---- adına tescili olduğu, ------ tarihinde tescilinin 5 yıl süre ile yenilendiği, davacı tarafın inhisari lisans sözleşmesi ile tasarım üzerinde hak sahibi olduğu, davacı tarafın hak sahibi olduğu -----numaralı tasarım tescili incelendiğinde ürün gövdesi üst kısmında üst yüzeyi kavisli bir kapak ve tutma küresel tutma kulpu yer aldığı (A), kapak altında yarım küre oranlarda bir öğe ve küre ağzının faturalı olduğu (B), küre öğe alt yüzeyine bağlı dik konumlanmış kare kesitli dikdörtgen prizma bir öğe yer aldığı (C), bu öğe ön yüzeyine aşağı açılı biçimde konumlanmış ön yüzeyi açık gene kare kesitli daha kısa bir öğe bulunduğu (D), bu öğe üzerinde bir vana (E) ve yanında bir çevirme kolu yer aldığı (F), ürünün yere üst yüzeyi kavisli daire oranlarda geniş bir ayak ile bastığı (G), davalı tarafa ait 03.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ürün incelendiğinde benzer biçimde ürün gövdesi üst kısmında üst yüzeyi kavisli bir kapak ve tutma küresel tutma kulpu yer aldığı (A), kapak altında yarım küre oranlarda bir öğe ve küre ağzının faturalı olduğu (B), küre öğe alt yüzeyine bağlı dik konumlanmış kare kesitli dikdörtgen prizma bir öğe yer aldığı (C), bu öğe ön yüzeyine aşağı açılı biçimde konumlanmış ön yüzeyi açık gene kare kesitli daha kısa bir öğe bulunduğu (D), bu öğe üzerinde bir vana (E) ve yanında bir çevirme kolu yer aldığı (F), ürünün yere üst yüzeyi kavisli daire oranlarda geniş bir ayak ile bastığı (G) görülmüş, bu haliyle her iki raporda da belirlendiği üzere karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran, yerleşim ve yüzey özelliklerinde olduğu, tasarımlar arasında bulunan fark kapak kulpu, vana gibi öğelerin yüzey özellikleri olup bu farklar tasarımların bütüncül algısı içinde küçük ayrıntı olarak algılanmakta tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadığı, bu haliyle davacı tarafın hak sahibi olduğu ------numaralı tasarım tescili ile ----- tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları kabul edilmiş ve davalı kullanımlarının davacı tarafın tasarım hakkından kaynaklı haklarını ihlal ettiği kabul edilmiş ve davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdurulması, önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep hakkı bulunduğu ve yine SMK'nın 149/1-g maddesi gereği kararın yayınlanmasını talep hakkı bulunduğu kabul edilmiştir. Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüz talepleri yanında TTK'nın haksız rekabeti düzenleyen 54. Vd. Maddeleri gereği talepleri de değerlendirilmiş, davacı tarafın ihlal edilen hakkının sınai mülkiyet haklarının kendi özel yasası niteliğindeki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleriyle korunduğu ve az yukarıda ifade edildiği üzere SMK hükümleri kapsamında tecavüzün tespiti ve sonuçlarına dair kararı tesis edildiği, -------- Sayılı ilamında da belirtildiği üzere "SMK ile getirilen özel hükümler haksız rekabet hukukunu da kapsayacak şekilde ve haksız rekabete göre daha üstün koruma getirerek düzenlenmiştir. Davacı bu özel hükümlere de dayandığından tescilli tasarımın koruma alanı ile haksız rekabetin koruma alanının kesiştiği dava konusu olayda, yalnızca özel hükümler uygulama alanı bulacağından, özel hükmün yanında haksız rekabete ilişkin hükümlerin uygulanmasını gerektirir herhangi bir kanun hükmü de olmadığından, özel kanunla birlikte eş zamanlı olarak haksız rekabet hükümlerinin de uygulanmasının hukuki dayanağı bulunmadığı, hal böyle olunca, ----------- somut olay bakımından, SMK ile haksız rekabet hükümlerinin birlikte uygulanmasını gerektiren kümülatif korumanın uygulama alanı kalmadığı gözetilerek" şeklindeki gerekçesi de dikkate alınarak kümülatif korumanın mümkün olmadığı kanaati ile haksız rekabet yönündeki taleplerin reddine karar vermek gerekmiş ve davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;Davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile, 1-Davalı tarafça üretilerek satışa sunulan ----yemiş kırma makinesinin davacı tarafın ------ tescil numaralı tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüz ettiğinin TESPİTİ ile, TECAVÜZÜN DURDURULMASI, ÖNLENMESİ VE ORTADAN KALDIRILMASINA,2-Tecavüze konu ürünlere ülke sınırları içinde, gümrük alanlarında, serbest bölgeler de dahil olmak üzere bulundukları her yerde tecavüze konu ürünlere ve tecavüze konu ürünlerin üretiminde kullanılan kalıp ve araçlara (salt bu ürünün üretilmesine ait araç ve kalıplara) el konulmasına, karar kesinleştiğinde imhasına, 3-Tecavüze konu ürünlerin her türlü mecrada, sanal pazar yerlerinde --------ve satış platformlarından kaldırılmasına, satışının durdurulmasına, satışın yapıldığı internet adreslerine erişimin engellenmesine, 4-Karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle kararın kısmen kabulüne karar verilen asarım hakkına tecavüz ve sonuçlarına ilişkin kısmının örneğinin ---çapında yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde bir kez yayınlanmasına, 5-Davacı tarafın haksız rekabet yönündeki taleplerinin REDDİNE, 6-Alınması gereken 615,40 TL harçtan başlangıçta yatırılan peşin olarak yatırılan 427,60 harcın mahsubu ile 187,80 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 7-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL peşin harcın giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden "Tasarım tesciline yönelik tecavüz davası yönünden" Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 9-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden "Reddedilen Haksız rekabet davası yönünden" Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,10-Davacı tarafından sarfedilen 488,40 TL ilk dava masrafı, 27.467,50 TL tebligat-müzekkere-bilirkişi gideri, olmak üzere toplam 27.955,90 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre(%50 kabul) 13.977,95 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, 11-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 12-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025