Anahtar kelimeler: Yazma Esaskarar Mah Zararı Taşıma Menfi Kaldırma Kaydı Birleşen Milleti
T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ... "TÜRK MİLLETİ ADINA " 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan) Alacak (Kurum Zararı Nedeniyle)DAVA TARİHİ : █████/2022 (Asıl Dosya için)BİRLEŞEN ... 42.ASLİYE HUKUK MAH. ████████ ESAS, ████████ KARAR SAYILI DOSYASI:DAVANIN KONUSU :Alacak (Kurum Zararı Nedeniyle)DAVA TARİHİ : █████/2022 (Birleşen Dosya için)KARAR TARİHİ : █████/2024KARAR YAZMA TARİHİ : █████/2024... 2. Asliye Hukuk Mah.verilen █████/2024 karar tarihli, 2022/4 Esas ███████ Karar sayılı kararın istinafı üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin █████/2024 karar tarihlı █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kaldırma kararı ile dosya mahkememize gönderilerek yukarıdaki esas sırasına kaydı yapılmış olup yapılan yargılama sonucunda: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Asıl Davada ; Davacı ...SEYAHAT TAŞIMACILIK TURİZM A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle; █████/2020 tarihinde yapılan ███████████ kayıt numaralı "4'üncü Kolordu Komutanlığı Personel Taşıma Hizmet Alımı" işi ihalesinin müvekkili şirket üzerinde kaldığını ve müvekkili şirket ile 4. Kolordu Komutanlığı arasında sözleşme imzalandığını, devam eden süreçte sözleşme hükümlerinin dürüstlük kuralına aykırı uygulanması, piyasa koşullarında meydana gelen öngörülemez değişiklikler ile yapılacak işin ihale tarihindeki şartları taşınmaması nedenleriyle taraflar arasında imzalanan sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğini, müvekkili şirket tarafından yapılan genelge kapsamında mücbir sebeple fesih taleplerinin davalı tarafından dikkate alınmadığını ve genelgeye aykırı şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş alınmaksızın reddedildiğini, yapılan haklı fesih neticesinde müvekkili şirketin 141.000,00.TL değerindeki kesin teminat mektubunun nakde çevrildiğini, sözleşme feshedildikten sonraki süreç için 24.987,79.TL cezai işlem uygulandığını ve teminat mektubunun Yi-Üfe oranına göre güncellenerek 71.994,93.TL ilave ödeme talebinde bulunulduğunu, müvekkili şirket tarafından haklı fesih bildirimi yapıldığını ve sözleşmenin █████/2021 tarihi itibariyle feshedildiğini, davalı idare tarafından sanki hiç fesih bildirimi yokmuş gibi sözleşmeye devam edildiğini ve cezai işlem uygulandığını ileri sürerek, nakde çevrilen 141.000,00 TL teminat mektubu tutarının şimdilik 1.000,00 TL üzerinden ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, teminat mektubunun Yi-Üfe oranına göre güncellenmesi ile ilave talep edilen 71.994,93.TL yönünden şimdilik 1.000,00.TL üzerinden müvekkili şirketin borçsuzluğunun tespitine, sözleşmenin fesih işleminden sonra usulsüz tutulan tutanaklarla kesilen 24.987,79.TL cezanın şimdilik 1.000,00.TL üzerinden ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.Davalı MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki sözleşmenin, müvekkili idare tarafından firmanın mücbir neden başvurularının uygun görülmediğinin kendilerine bildirilmesine rağmen hizmet vermeyi tamamen bıraktığı için müvekkili idare tarafından feshedildiğini, mesai saatlerinin ceza tehdidi altında değiştirildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili idareden kaynaklanmayan ve mücbir sebep olarak değerlendirilemeyecek diğer tüm hususların yüklenicinin öngörü ve sorumluluğu kapsamında olduğunun değerlendirildiğini, yüklenicinin sözleşmenin imzalandığı dönemde covid tedbirleri ve okulların kapalı olmasının sonucu olarak iş yokluğundan dolayı ihaleyi en düşük fiyatı vererek aldığı ve sonraki süreçte pandemi tedbirlerinin azaltılması neticesinde daha iyi kazançlı iş imkanları açılınca sözleşmeyi feshederek daha fazla kazanç sağlama çabası içine girdiğinin çok bariz olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.... 22. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas, 2022 /311 Karar sayılı BİRLEŞTİRME kararında; " Tüm dosya kapsamına göre; birleştirilmesi talep edilen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/4 Esas sayılı dava dosyasının konusunun mahkememiz dosyası ile aynı sebepten kaynaklandığı, taraflarının aynı kişiler olduğu, dava konusu dayanılan maddi olgu ve deliller açısından her iki dava dosyası arasında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu, davaların birlikte değerlendirilip sonuçlandırılmasında hukuki yarar, usul ve dava ekonomisi açısından zorunluluk bulunduğu anlaşıldığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 166/1 hükmü gereğince aşağıdaki şekilde birleştirme karar verilmiştir. " şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır. Birleşen Davada; Davacı MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI vekili dava dilekçesinde özetle; 4'üncü Kor.K.lığının personel servis hizmetinin karşılanması maksadıyla ...Seyahat Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. arasında █████/2020 tarihinde personel taşıma hizmet alımı sözleşmesi imzalandığını, █████/2021 tarihinden itibaren hizmet alınmaya başladığını, söz konusu sözleşmenin genel şartnamesinin 16'ıncı maddesi ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 20/a mad. hükümleri gereğince idare tarafından feshedildiğini, kesin teminatın güncellenmesinden doğan 71.994,93.TL fark tutarının yatırılması ve yatırıldığına dair banka dekontunun taraflarına gönderilmesini yükletici firmaya bildirildiğini, ancak yüklenici firma tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, yüklenicinin başvurusunun incelendiğini, müvekkili kurum ile yapmış olduğu sözleşmenin hükümlerini yerine getirmediği için davalı ile yapılan █████/2020 tarihli sözleşmenin feshedildiğini, fesih onayınına müteakip sözleşmeye ilişkin teminatın irat kaydedilmesi işlemleri yapıldığını, davalı şirketin sözleşme hükümlerine uygun hareket etmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi üzerine bütçeye gelir kaydedilmesi gereken ve tahsil edilmeyen kesin teminat güncelleme farkı nedeniyle hesaplanan 71.994,93.TL kesin teminat bedeli güncelleme farkından kaynaklanan hazine zararının tahsilinin teminan işbu davanın açılma zorunluluğunun hasıl olduğunu ileri sürerek, davalı şirketin sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi üzerine sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle bütçeye gelir kaydedilmesi gereken ve tahsil edilemeyen kesin teminat güncelleme farkı nedeniyle hesaplanan 71.994,93TL hazine alacağının zararın doğduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.Birleşen davada Davalı ...SEYAHAT TAŞIMACILIK TURİZM A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflarınca ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/4 Esas sayılı dosyasında alacak ve işbu dava konusu yönünden müvekkili şirketin borçsuzluğunun tespiti talepli dava açıldığını, işbu davanın anılan dava ile birleştirilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirket tarafından genelge kapsamında mücbir sebeple fesih taleplerinin davalı tarafından dikkate alınmadığını ve genelgeye aykırı şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş alınmaksızın reddedildiğini, mesai saatlerinin sözleşmeye ve dürüstlük kuralına aykırı uygulanması, işin yapılacağı yer üzerindeki sözleşme tarihinden sonra meydana gelen değişiklikler ve covid salgınından kaynaklı olumsuzlar ile öngörülemez maliyet artışları birlikte değerlendirildiğinde sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ve davacının mektubunun güncellenmiş tutarını talep etmekte haksız olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde, davacı tanığı Samet GÜNDOĞDU duruşmadaki yeminli ifadesinde; "Ben davacı şirkette servis operatör sorumlusu olarak çalışmaktayım, █████/2021-█████/2022 tarihleri arasında davacı şirket ile MSB'nin yapmış olduğu anlaşmadan haberdarım, bu anlaşma gereğince servisler 15 farklı güzergahta taşımacılık işi yapacaklardı, sabah saat 07.30 akşam 17.15 saatlerinde servislerin hareket etmesi kararlaştırılmıştı, ancak ilerleyen zamanlarda davalı idarenin talebi doğrultusunda sabah ve akşam kalkış saatleri yarım saate varan sürelerde uzamaktaydı, bir süre sonra ...-Samsun istikameti Mamak bölgesinde yapılan köprülü kavşak çalışması nedeniyle o bölgede trafik yoğunluğunun yaşanması ve davalı idarenin de ara sıra servis saatlerini uzatması nedeniyle davacı şirkete ait araçlar ikinci servis noktalarına gecikme yaşamaya başladı, 2.servislerine yetişemeyen kiralık araçlar işi bırakmaya başladılar, daha sonra davacı şirket sözleşmenin karşılıklı olarak feshedilmesi yönünde talepte bulundu, ancak davalı idare bu talebi kabul etmedi" şeklinde beyanda bulunmuştur.... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde, Davacı tanığı ...duruşmadaki yeminli ifadesinde; "Ben davacı şirkette servis operatör sorumlusu olarak çalışmaktayım, yaklaşık 28 yıldır bu şirkette çalışıyorum, sabah saat 07.30 akşam 17.15 saatlerinde servislerin hareket etmesi kararlaştırılmıştı, ancak bu saatlere tam olarak riayet edilmiyordu, bunun sebebi de servis işinin yapıldığı Kolordu Komutanlığı yetkilileri tarafından istihbarat nedeniyle servis kalkış ve hareket saatlerinin sürekli olarak değiştirilmesiydi, servis şoförlerimiz saat tam olarak kaçta kalkacaklarını bilmiyorlardı, çünkü subayların talimatı ile araçlar hareket ediyordu, araçlar akşam saat hareket etmesi 17.50'ye kadar uzayabiliyordu, bir süre sonra servis güzergahı üzerinde yol çalışması başlaması nedeniyle araçlar ikinci servislerine geç kalıyordu, bu nedenle kiralık olarak temin ettiğimiz araç sahipleri işlerini bırakıyorlardı, biz de ikame araç bulmakta zorlanıyorduk, tüm bu hususlara ilişkin davacı şirket, davalı idareden bu hususun düzenlenmesini istedi ancak herhangi bir çözüm bulunamadı, ancak davacı şirket servis işini bıraktıktan sonra davalı idarenin başka firma ile anlaşma yaptığını ve yapılan anlaşma kapsamında servis saatlerinin sabitlendiğini biliyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur.Asıl ve birleşen dava bakımından taraflar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi, iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi bakımından dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen █████/2023 tarihli raporda özetle; davacı yüklenicinin davalı İdare ile imzaladığı 16.12.2020 tarihli ''Personel Taşıma Hizmet Alımına Ait Sözleşme''yi ileri sürdüğü mücbir sebep gerekçeleriyle 31.10.2021 tareihi itibariyle fesih etiğini bildirdiği, davacı yüklenicinin mücbir sebep fesih sebeplerine dayalı muhtelif tarihlerde İdareye müracaatının olduğu, Cumhurbaşkanlığının covid-19 salgını nedeniyle yayınladığı 2020/5 sayılı genelgede, sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğine dair başvuruların yüklenicilerce sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacağı, idarenin bu başvuruları mevzuat hükümlerine göre inceledikten sonra Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün alınacağı belirtildiği, Bakanlıktan İdarenin görüş alıp almadığı hususunda alınmadığına ilişkin dosyada bir belge bilgi bulunmadığı, davacının dosyaya sunduğu ihale dokümanında araçların 2010 model olacağı belirtildiği, ancak imzalanan ''Personel Taşıma Hizmeti Özel Şartnamesi''nin 17. maddesinde ''Araçlar, 2012 model veya daha yüksek model olacaktır'' yazıldığı, ülkemizde ilk olarak 11.03.2020 tarihinde görülen covid-19 vakasının Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da 12 Mart 2020 tarihinde pandemi olarak ilan edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin ise 16.12.2020 tarihinde imzalandığı, pandeminin sözleşmenin imza tarihinden önce de mevcut ise de, 2021 yılında salgın hastalık koşullarının hayatı her yönü ile 2020 yılına nazaran daha olumsuz etkilediği, servis araçları temin koşullarının da önceki yıla nazaran daha güçlük gösterebileceği, davacı vekilinin iddia ettiği servis araçlarının kışlaya giriş ve hareket saatlerinin, şartnameye uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, istisnai durumlarda veya uzun süreli periyotlarda değişiklik yapılacağı kararlaştırılmışken, servis saatlerinin İdarece günlük olarak değiştirildiğinin iddia edildiği, bu hususta dosyada somut bir belge bulunmadığı, sözleşmenin imza tarihindeki motorin litre fiyatı ile fesih tarihindeki fiyatı arasında yüklenici Davacı açısından olumsuz etkisinin bulunduğu, sözleşmede ise fiyat farkı hesaplanmayacaktır hükmünün bulunduğu, personel taşıma araçlarının güzergahı olan Samsun Yolu üzerinde yapılan yol çalışmalarının, trafik yoğunluğuna neden olmasının kaçınılmaz olduğu, işin yürütülmesinde de olumsuz etki yapabileceği, davacı yüklenici şirketin ileri sürdüğü mücbir sebep gerekçelerinin, öngörülemez ve alınacak önlemlerle de engellenemeyecek nitelikte ve de sözleşme yükümlülüklerini yerine getirilmesinin imkansız hale getirip getirmediği husundaki değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu, davacının taleplerinin Mahkemece uygun bulunması ve teminat mektubunun güncellenmesi ile talep edilen 71.994,93 TL yönünden menfi tespit ve tazmin edilen teminat mektubunun iadesine karar verilmesi halinde, teminat mektubunun nakde çevrilme tarihinin ve tutanaklarla davalı idarenin kestiği cezanın (24.987,79 TL) ödenme tarihinin bildirilmesi gerektiği, birleşen dava yönünden ise; davacı İdarenin davalı şirketin sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi nedeniyle bütçeye gelir kaydedilmesi gereken, tahsil edilemeyen kesin teminat güncelleme farkı olarak hesaplanan 71.994,93 TL hazine alacağının zararın doğduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalıdan tazmin ve tahsiline karar verilmesini talep etmiş olmakla, asıl dava yönünden Mahkemece verilecek karar çerçevesinde iş bu davanın da karara bağlanacağı yönünde görüş belirtilmiş, █████/2024 tarihli ek raporda da kök rapordaki görüşlerinde değişiklik olmadığı yönünde görüş belirtilmiştir.... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin : █████/2022 karar tarihli 2022/4 Esas ███████ Karar sayılı kararında ; Somut olayda; asıl dava bakımından davacı şirket dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğini ileri sürmüş ise de, KİK ve Covid genelgesi kapsamında davacının haklı sebeple fesedilmediği, birleşen dava bakımından ise davacı İdarenin davalı şirketin sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi nedeniyle bütçeye gelir kaydedilmesi gereken, tahsil edilemeyen kesin teminat güncelleme farkı olarak hesaplanan 71.994,93 TL hazine alacağının yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. 6100 sayılı HMK’nin 190. ve 4721 sayılı TMK’nin 6. maddeleri uyarınca usulünce ispatlanamayan asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kabulüne Dair,Asıl Davada:1-Davacı/birleşen dosyanın davalısı ...Seyahat tarafından davalı/birleşen dosyanın davacısı MSB aleyhine açılan asıl davanın reddine, Birleşen Davada:1-Birleşen dosyanın (... 42 ASHM'nin ████████ E. ████████ K.sayılı █████/2022 tarihli) davacısı MSB tarafından birleşen dosyanın davalısı ...Seyahat aleyhine açılan alacak davasının kabulü ile 71.994,93 TL alacağın dava tarihi olan █████/2022 itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, " şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır. Bu kararın istinafı üzerine,... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİNİN █████████ ESAS █████████ KARAR SAYILI KALDIRMA KARARINDA " Asıl dava, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesine dayalı istirdat ve menfi tespit; birleşen dava, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi ve 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine dayalı, Hazineye irat kaydedilen kesin teminat mektubu bedelinin güncellenmesinden kaynaklanan fark bedeli alacağının tahsili istemlerine ilişkindir.Taraflar arasında █████/2020 tarihli "4'üncü Kolordu Komutanlığı Personel Taşıma Hizmet Alımı" sözleşmenin imzalandığı tartışmasız olup, anılan sözleşme hükümlerinin incelenmesinden, taraflar arasında taşıma sözleşmesi ilişkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK.'nın 3. maddesi uyarınca, bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Aynı Yasa'nın 4/1-a maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Taşıma işleri hakkındaki maddi hukuk normları ile ilgili düzenlemeler de TTK'nın 4. Kitabında yer aldığından, taşıma sözleşmelerinden kaynaklanan tüm uyuşmazlıklar, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari iş ve ticari dava sayılır. Bu durum karşısında mahkemece, yukarıda belirtilen hususlar nazara alınarak taşıma sözleşmesinden kaynaklanan somut uyuşmazlığı görüp incelemeye de asliye ticaret mahkemesinin görevli bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasının incelenmesine girişilerek yazılı şeklide hüküm kurulması doğru görülmemiş,... Dairemizce davacı-birleşen davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile.... dosyanın görevli ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edilmek üzere ... Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine. " şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır. Davalı- karşı davacı vekili tarafından açılan birleştirilen dosya alacak davası olup, dava █████/2022 tarihinde açıldığından ticari davalarda arabuluculuk █████/2019 tarihinde zorunlu hale getirildiğinden birleşen davanın davacı vekili tarafından açılan davası arabuluculuğa zorunlu olduğundan dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmuş ise arabuluculuk son tutanağını bu kapsamda sunması için 2 haftalık süre verilmesine, bu süre içerisine sunulmaz ise dava şartı yokluğundan davanın reddedileceğinin ihtarı edilmiş olup davalı- karşı davacı vekili tarafından süresi içinde arabuluculuk son tutanağının dosyaya ibraz edilmediği tespit edilmiştir.Ayrıca, davacı tarafın davası menfi tespit ve alacak davası olup taleplerin yığılması olduğundan davacı tarafın dava tarihi olan █████/2022 tarihinde menfi tespit davası zorunlu arabuluculuğa tabi olmadığından asıl davadaki davacı taraf için arabuluculuk şartının aranmasına yer olmadığına mahkememizce karar verilmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:ASIL DAVA, personel taşıma hizmet alım ihalesi sonucu taraflar arasında akdedilen sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti, nakde çevrilen teminat mektubunun tahsili, borçlu olmadığının tespiti ve cezai işlem sonrası tahsil edilen bedelin iadesi isteklerine ilişkin; birleşen dava, personel taşıma hizmet alım ihalesi sonucu taraflar arasında akdedilen sözleşmenin feshedilmesi üzerine bütçeye gelir kaydedilmesi gereken kesin teminat bedeli güncelleme farkından kaynaklanan hazine zararının tahsili istemine ilişkindir.Bilindiği üzere 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesi gereğince, sözleşmenin idarece feshi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme fesh edilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Aynı Yasa'nın 22/2. maddesi hükmü uyarınca da, 20. maddesi hükmüne göre sözleşmenin fesh edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar DİE tarafından yayınlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir ve güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir düzenlemesine yer verilmiştir.Diğer yanda; 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." Yine 6100 sayılı HMK'nın 190/1 maddesi gereğince "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." hükmü yer almakta olup anılan maddeler uyarınca herkes iddiasını ispat etmekle mükelleftir.Davacı ihale ile aldığı personel taşıma işinde salgın sebebiyle mesai saatlerinin değişmesi, Samsun yolunda yapılan tadilat sebebiyle güzerğahın uzaması, sürenin uzaması sebepleriyle artık sözleşmeye devam edemeyeceğini belirterek idareye başvurduğunu, idarenin Covid-19 Salgınının Kamu İhale Sözleşmelerine Etkisi Hakkında Genelgeye aykırı olarak mücbir sebeple fesih talebinin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınmaksızın ve söz konusu başvuruları dikkate alınmaksızın reddedildiğini iddia etmiş, davalı idare ise davacının başvurduğunda belge ve kanıt sunmadığından başvurusunun usulden kabul edilmediğini belrtmiştir. Burada salgın hali ile yolda meydene gelen tadilat ve mesai saatlerindeki değişimin mücbir sebep olarak kabul edilip edilemeyeceği ve sözleşmenin haklı fesih edilip edilmediği noktasındadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun "Mücbir Sebepler" başlıklı 10’uncu maddesinde mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir; doğal afetler, kısmi veya genel seferberlik ilanı, genel salgın hastalık, kanuni grev, gerektiğinde kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. Sayılmış, süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; "yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur." denilmiştir. Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliğinin "Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen mücbir sebep halleri" başlıklı 25.3’üncü maddesinin birinci fıkrasında yukarıdaki hüküm tekrar edildikten sonra, söz konusu maddenin (e) bendi ile Kamu İhale Kurumuna (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilenlere benzer halleri mücbir sebep olarak belirleme konusunda yetki verildiği belirtilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğinin 25.3’üncü maddesinin ikinci bendinde; "4735 sayılı Kanunda düzenlenen haliyle mücbir sebepler, yüklenicinin sözleşme konusu işi sözleşmede belirtilen şartlarda yapmasını engelleyen durumlardır. Maddede sayılan hallerin taahhüdün ifasını engellemesi durumunda yüklenici tarafından süresi içerisinde idareye mücbir sebep başvurusunda bulunulması gerekmektedir. Yüklenicinin talebinin mevzuat çerçevesinde sonuçlandırılması hususundaki yetki ve sorumluluk idarededir. Bu Kanun maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartların varlığı durumunda, idarece yapılan değerlendirme sonucunda mücbir sebep nedeniyle süre uzatımı verilmesi veya sözleşmenin feshi yönünde karar alınabilecektir. Örneğin süre uzatımına ilişkin başvurularda, yüklenicinin mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen 20 gün içinde idareye başvurması, mücbir sebep oluşturan olayları belgelemesi ve idare tarafından, meydana gelen olayın gecikmeye tesiri olup olmadığı ve bu gecikmenin yüklenici kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının incelenmesi ve buna göre karar verilmesi gerekmektedir." denilmiştir. 3. Bendde ise "Yükleniciler tarafından idareye yapılan başvurularda (a), (b), (c), (d) bentlerinde belirtilen hallerin dışında bir sebebin söz konusu olması ve maddede sayılan diğer şartların bulunması durumunda, konunun (e) bendi kapsamında mücbir sebep olarak belirlenmesi talebiyle idareler tarafından Kuruma başvurulması mümkün bulunmaktadır. Kuruma yapılacak başvurularda gereksiz yazışmalara sebebiyet verilmemesini teminen, yüklenicinin mücbir sebep talebini oluşturan olayları belgelemek üzere idareye sunduğu belgeler ile varsa idarenin yaptığı incelemede ulaştığı belgelerin de gönderilmesi ve idarenin konuya ilişkin görüşünün açık olarak belirtilmesi gerekmektedir." şeklindedir. Covid-19 Salgınının Kamu İhale Sözleşmelerine Etkisi Hakkında Genelgede de, mücbir nedenle fesih gereğince karar alınması gerekmektedir. Kanunun aynı maddesinde ve Genelgenin ikinci paragrafında, 4735 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında imzalanan sözleşmelerde Covid-19 salgını nedeniyle "sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkansız hale geldiğine ilişkin başvurular, yükleniciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi suretiyle sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacaktır." hükmü bulunmaktadır. Genelge Covid-19 salgınının ülkemizi etkilemeye başlamasından sonra 01 Nisan 2020 tarihinde yayımlanmıştır. ...A.Ş. ile 4’üncü Kor.K.lığı arasındaki taşıma sözleşmesi ise 16 Aralık 2020 tarihinde imzalanmış, davacı Covid-19 salgını şartları içerisinde, bu salgının yarattığı etki ve sonuçları bilerek ihaleye katılmış ve sözleşmeyi imzalamıştır, ...A.Ş. nin ilgi Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliğinde mücbir sebep halinin kabulü için belirtilen öngörülemezlik kriterlerini karşılamadığı, basiretli bir tacir olarak Covid-19 şartları içerisinde yapılan sözleşmenin gereklerini öngörmesi ve gerekli tedbirleri alması gerekirdi. Sözleşmenin imzalandığı tarihteki motorin litre fiyatı ile fesih tarihindeki fiyatı arasında yüklenici davacı açısından olumsuz etkisinin bulunduğu belirlenmiş ancak sözleşmede ise fiyat farkı hesaplanmayacağının karalaştırıldığı görülmüştür.Davalı- karşı davacı Milli Savunma Bakanlığı vekili tarafından açılan birleştirilen dosya alacak davası olup, dava █████/2022 tarihinde açıldığından ticari davalarda arabuluculuk █████/2019 tarihinde zorunlu hale getirildiğinden birleşen davanın davacı vekili tarafından açılan davası arabuluculuğa zorunlu olduğundan dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmuş ise arabuluculuk son tutanağını bu kapsamda sunması için 2 haftalık süre verilmesine, bu süre içerisine sunulmaz ise dava şartı yokluğundan davanın reddedileceğinin ihtarı edilmiş olup davalı- karşı davacı vekili tarafından süresi içinde arabuluculuk son tutanağının dosyaya ibraz etmemiştir.Somut olayda; asıl dava bakımından, davacı ...A.Ş. şirket dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı nedenle feshedildiğini ileri sürmüş ise de, KİK ve Covid genelgesi kapsamında davacının haklı sebeple fesedilmediğinden 6100 sayılı HMK’nin 190. ve 4721 sayılı TMK’nin 6. maddeleri uyarınca usulünce ispatlanamayan asıl davanın reddine, birleşen dava bakımdan ise,Birleşen dosyanın (... 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2022 dava tarihli, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı █████/2022 birleştirme tarihli ) davacısı Milli Savunma Bakanlığının tarafından birleşen dosyanın davalısı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. aleyhine açılan taşıma sözleşmesi ve Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanun hükmüne dayalı fark bedel alacağına ilişkin davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-2.son, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/2, 115/2. maddeleri uyarınca arabuluculuğa tabi dava olduğundan, arabuluculuk son tutanağı verilen süre içerisinde ibraz edilmediğinden dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,Asıl Davada:1-Davacı/birleşen dosyanın davalısı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. tarafından davalı/birleşen dosyanın davacısı Milli Savunma Bakanlığının aleyhine açılan taşıma sözleşmesine dayalı menfi tespit ve istirdat taleplerine ilişkin asıl davanın REDDİNE, Birleşen Davada:1-Birleşen dosyanın (... 42. Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2022 dava tarihli, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı █████/2022 birleştirme tarihli ) davacısı Milli Savunma Bakanlığının tarafından birleşen dosyanın davalısı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. aleyhine açılan taşıma sözleşmesi ve Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanun hükmüne dayalı fark bedel alacağına ilişkin davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-2.son, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/2, 115/2. maddeleri uyarınca DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,Asıl davada yönünden; 1-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60.TL harçtan, dava açılışında alınan 80,70.TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 346,90.TL harcın davacı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,2) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,3) Davalı Milli Savunma Bakanlığı yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2.maddesi uyarınca hesaplanan 3.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı Milli Savunma Bakanlığına verilmesine,4) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,Birleşen dava yönünden; 1) Usulden red edilen Birleşen dava dosyasındaki davacı Milli Savunma Bakanlığı 492 Sayılı Harçlar Kanuna göre harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, ANCAK ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2024 karar tarihli, 2022/4 Esas ███████ Karar sayılı kararının istinafça kaldırmadan önce ilgili Vergi Dairesine yazılan █████/2024 tarihli █████████ Harç nolu Harç Tahsil Müzekkeresindeki 4.917,97.TL bakiye karar harcının karar kesinleştiğinde istem halinde ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılarak belirtilen harç tahsil edilmemiş ise harç tahsil müzekkeresinin iadesine, harç tahsil edilmiş ise tüm ferileri ile birlikte tahsil olunan davalı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş.'ye iadesine, 2) Davacı Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4) Davalı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00.TL vekalet ücretinin davacı Milli Savunma Bakanlığından alınarak alınarak davalı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. davalıya verilmesine,5) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,Dair, asıl davada davacı- birleşen davada davalı ...Seyahat Taşımacılık Turizm A.Ş. Vekilinin yüzüne karşı, asıl davada davalı- birleşen davada davacı olan Milli Savunma Bakanlığı vekilinin yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 6100 sayılı HMK'nin 345/1. maddesi gereğince iki (2) haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2024 ¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸