Anahtar kelimeler: Yazıya Üyelikten Tapusunu Üyelik Kayseri Yazim Getirdiğini Katip Menfi İsabet
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : ...KARAR NO : ...HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ....VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...DAVALI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : ...KARAR TARİHİ : ...KARAR YAZIM TARİHİ : ...Mahkememize açılan Menfi Tespit davasının yapılan yargılaması sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Kooperatif yönetim kurulunca alınan kararın müvekkiline 257.019,00 TL üyelik borcu bulunduğundan bahisle müvekkiline tebliğ edildiğini, söz konusu yazıya süresi içerisinde itiraz edildiğini, müvekkilinin davalı kooperatife üyelikten kaynaklanan tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı tarafından kendisine daire isabet ettirildiğini, müvekkilinin tapusunu aldığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. Madde ile düzenleme yapıldığını, müvekkilinin üyelikten kaynaklı herhangi bir borcunun bulunmadığının açık olduğunu ileri sürerek; davanın kabulü ile, müvekkilinin davalı kooperatife herhangi bir borcu olmadığının tespitine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini" talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " Davanın dava şartı yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, davacının hukuki yararının bulunmadığını, müvekkili kooperatifin aidat borcu bulunmayan hiçbir üyeye borçlandırıcı işlem yapmadığını, geçici 11. Madde'nin Anayasa'ya aykırı olduğunu, düzenlemenin eşitlik ilkesini yok saydığını ve tüm finansal düzeni bozduğunu, müvekkilinin inşaatları etaplar halinde yapmadığını savunarak, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini" talep etmiştir. DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.Mahkememizce evvelce yapılan yargılama sonunda █████/2023 tarih ve...Esas ... Karar sayılı gerekçeli karar ile;"1-Davanın konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ..." kararı verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarihli ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile; "...ilk derece mahkemesi kararı ile bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle HMK'nın 373/1. maddesi gereğince ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi kararı KALDIRILARAK; ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...Esas, ... Karar sayılı kararın BOZULMASINA, ..." karar verilmiştir. İade edilen dosya mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmiştir.Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, kooperatif alacaklarının hesaplanmasında uzman nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi Av. ... ve SMMM bilirkişi Prof. Dr. ...'ın █████/2025 tarihli raporunda özetle;Mali Müşavir Bilirkişi SonucuDosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden ulaştığımız bulgular şöyledir: 1. Davalı taraf davacıdan 257.019 TL tutarında kesin maliyet alacağı talep etmiş, davacı ise borçlu olmadığını ileri sürerek derdest davayı ikame etmiştir. 2. Davacının davalı kooperatifin üyesi olduğu ve bu üyeliği dava dışı...i'nden ... 7. Noterliğinin 22.04.2015 tarihli ... yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesi ile devraldığı anlaşılmaktadır. Davacıya üyeliğe bağlı olarak ... ili Talas ilçesi ... numaralı bağımsız bölümün ferdileştirme ile tapusunun verildiği dosyadaki tapu fotokopisinden görülmektedir. Kooperatif genel kurullarında peşin bedelli sabit fiyatlı üye alındığına ilişkin bir genel kurul kararına rastlanılmamıştır. Dosyadaki 20.04.2015 tarihli davalı kooperatifçe imzalanan taahhütname isimli belgede davacının kooperatife inşaat maliyetiyle alakalı hiçbir borcu olmadığı, mesken, tapu masraflarının davacı tarafından ödendiğinin belirtildiği görülmektedir.3. Davacının davalı kooperatiften istifasını veya ihracını gösteren bir bilgi olmadığı gibi bu konuda bir iddia ve savunma da ileri sürülmemiştir. Davacının davalı kooperatiften almış olduğu daireyi iade ettiğine yönelik bir bilgi de dosyada bulunmamaktadır.4. Davalının davacıdan talep ettiği tutarın 09.07.2021 tarihli genel kurulda alınan karar doğrultusunda kesin maliyet bedeli olduğu anlaşılmaktadır. Ancak davacıdan talep edilen tutarın hesaplandığı tarihte ve halen davalı kooperatifin inşaatlarının devam ettiği dosyadaki belgelerden ve genel kurul tutanaklarından anlaşılmaktadır.5. Dava tarihi itibariyle davacının davalı kooperatife 157.350 TL aidat ve 53.500 TL ara ödeme olmak üzere 210.850 TL ödeme yapması gerekmektedir. Davacının yaptığı ödeme ise dosyadaki belgelerden 145.630 TL olarak tespit edilmektedir. Bu durumda davacının davalı kooperatife aidat ve ara ödeme olarak 210.850 TL - 145.630 TL - 65.220 TL tutarında anapara borcu hesaplanmaktadır.6. Davacının davalı kooperatife hangi tarihte ne tutarda ödeme yaptığına ilişkin ayrıntılı bilgi bulunmadığından ve derdest davanın alacak davası olmayıp menfi tespit davası olması ve davacının da davalı kooperatife aidat ve ara ödemeden kaynaklanan borcu olduğunun tespit edilmesi sebebiyle faiz hesabı yapılmamıştır. Ancak mahkemenin talebi ve tarafların ödemeye ilişkin ayrıntılı belge sunumu halinde bu hesap yapılabilecektir.Nitelikli Hesap Bilirkişisi İncelemesiDavacının davayı açmış olduğu tarih itibariyle borcu bulunmakta olduğu heyetimizde yer alan mali müşavir tarafından davacının borcunun bulunduğu tespit edilmiştir. Kanaatini bildirir raporunu sunmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarihli... Esas...Karar sayılı ilamı ile bozma öncesi ''Eldeki dava; █████/2022 tarih ve 31867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.Anayasa Mahkemesi █████/2023 tarih... esas ...karar sayılı ilamında; "24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin birinci fikrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, kalan kısmının 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince oy birliği ile iptaline" karar vermiştir.2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 138. maddesinde; "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. Maddesinde; "Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir." 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331.maddesinde;" Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir eder."6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 30.maddesinde;" Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." denilmektedir.Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olay nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir. Böyle bir durum söz konusu olduğunda mahkemenin yargılamaya devam etmesine gerek yoktur. Bu durumda mahkemenin bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekir. Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun ya da Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. (Hukuk Genel Kurulunun ███████-1860 Esas, █████████ Karar ve 27.05.2015 tarihli kararı) Yukarıda belirtildiği gibi derdest davaların konusuz kalması değişik şekillerde vuku bulabilir. Bu durum taraflardan birinin işlem ve eylemi nedeniyle gerçekleşmişse dava tarihindeki haklılık durumunu belirlemek nispeten kolaydır. Ancak somut dosyada görüldüğü üzere kanun koyucunun bir tasarrufunun (kanun) anayasaya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kanunun iptal edilmesi nedeniyle gerçekleşmişse her iki tarafa da kusur izafe edecek bir durum söz konusu olamayacağından Anayasa'nın 138. maddesinde belirtilen ana ilke ve TMK’nın 4 maddesinde yer alan “ Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir” hükmü gereğince hakimin her bir tarafın yaptığı yargılama giderini kendi üzerinde bırakması keza tarafların leh ve aleyhine vekalet ücretine hükmetmesi hakkaniyete daha uygun düşecektir.Öte yandan dava tarihindeki haklılık durumunun araştırılması bazen işin esasına yeniden girmeyi gerekli kıldığından, yargılamayı tekrar başa saracağı ve uzun süre derdest tutmak gibi arzu edilmeyen sonuçlar doğurur ki, bu durum HMK’nın 30. maddesinde “Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür”. şeklinde tarif edilen usul ekonomisi ilkesine de uygun düşmeyecektir.Yasama organının çıkardığı Kanun'un Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle konusuz kalan davada yargılama giderlerinden sorumluluk ideal(tabi) hukuk açısından devlete ait ise de mer'i hukuk sistememizde bu yönde düzenleme bulunmamaktadır. Tüm dosya kapsamına göre; 7410 sayılı Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi'nin █████/2023 tarih ...esas... karar sayılı ilamı ile iptaline karar verildiğinden, eldeki davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin ... E., ... K. Sayılı aynı yönde ilamı bulunmaktadır.)'' gerekçesiyle davanın konusuz kalması nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi'nin █████/2024 tarihli ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile ; '' Davacı, davalı kooperatife borcu olmadığına ilişkin dava açmış, mahkemece davalı kooperatif aleyhine açılan davanın dayanağı olan 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. maddedeki yasal düzenlemenin, yargılama devam ederken Anayasa Mahkemesi'nin 16.02.2023 tarihli, 2022.126 Esas, 2023.29 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği ve iptal kararının 09.03.2023 gün ve 32127 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girdiği davanın bu suretle konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Davacının talebi, davalı kooperatife borçlu olmadığının tespitine ilişkin olup, dava tarihi itibariyle davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı vardır. Anayasa Mahkemesi'nin anılan iptal kararı, dosyanın esasının mahkemece incelenmesine engel değildir. Zira 6100 sayılı HMK'nın 33. maddesine göre hakim Türk hukukunu re'sen uygular. Bu nedenle mahkemece tarafların gösterdiği hukuki sebep ile bağlı olmaksızın somut uyuşmazlığa uygun olan hukuki müessese ve ilgili kanun hükümleri belirlenerek uyuşmazlığın doğru hükümlere göre çözümlenmesi gerekir. Bu açık düzenleme karşısında tarafların, iddia ve savunmalarının dayanağı olarak farklı bir yasa kuralına dayanmış olmaları veya uyuşmazlığın hukuki sebebini oluşturan yasa kuralına dayanmamış olmaları tarafların lehine veya aleyhine sonuç doğurmaz ve bu konuda usuli kazanılmış hak doğduğundan da söz edilemez. Mahkemece işin esasına girilerek gerekli inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden, kararın bozulması gerekmiştir. '' gerekçeleri karar bozulmuştur. Mahkememizce █████/2024 tarihli duruşmada bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.Bozma ilamı doğrultusunda bilirkişi raporu alınmıştır. Alınan bilirkişi raporu ve tüm kayıtlar uyarınca, davacının davalı kooperatifteki üyeliğini dava dışı ...’nden ... 7. Noterliğinin 22.04.2015 tarihli ... yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesi ile devraldığı anlaşılmıştır. Davacının üyeliği devraldıktan sonra davacının kooperatife herhangi bir ödemesi gözükmemektedir. Kooperatif genel kurullarında ise peşin bedelli sabit bedelli üye alımına ilişkin bir karara rastlanılmamıştır. Davacıya ... ili Talas ilçesi ...numaralı bağımsız bölümün ferdileştirme ile tapusunun verildiği görülmüştür. Davacının toplam ödemesinin 145.630 TL olduğu tespit edilmiştir.Bilindiği üzere genel kurul, bütün üyeleri temsil eden en yetkili organ olup, kanun veya ana sözleşme ile genel kurula tanınmış olan konular hakkında karar verme yetkisine sahiptir (Koop.Kan.Md.42). Ana sözleşmeye göre ortaklardan tahsil edilecek taksit tutarı ve ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek de genel kurulun yetkisi dahilindedir. Genel kurul kararları iptal edilmedikçe veya yok hükmünde sayılmadığı müddetçe kooperatifin tüm üyeleri için bağlayıcıdır. Fakat genel kurul kararlarının kanuna ve esas sözleşmeye aykırı olmaması gerekmektedir.Genel kurulca, ödeme günü belirlenerek, (belirlenmemişse ayın sonu ödeme günü olup) aidat bedelinin süresinde ödenmesine, süresinde ödenmemesi halinde ise temerrüt faizi uygulanmasına dair alınan kararın kesinleşmesi halinde, bu kararın tüm ortakları bağlayacaktır. Bilirkişi raporuna göre genel kurul kararları uyarınca dava tarihi itibariyle ödenmesi gereken toplam tutar 157.350 TL + 53.500 TL = 210.850 TL olarak hesaplanmaktadır. Davacının yaptığı ödeme ise 145.630 TL olarak tespit edilmektedir. Bu durumda davacının dava tarihi itibariyle davalı kooperatife 210.850 TL – 145.630 TL = 65.220 TL tutarında anapara borcu hesaplanmaktadır. Anılan nedenlerle davacının peşin üye olmadığı ve genel kurul kararı uyarınca borcu bulunduğundan davanın reddine karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;1-Davanın reddine, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 615,40-TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 4.389,25 TL harçtan mahsubu ile artan 3.773,85-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderleri ve yargılama harçlarının kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerine bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda mahkememizce herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,7-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nın 341/1. maddesi uyarınca 2 haftalık yasal süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır