Anahtar kelimeler: Adnan Işıklarda Küçükler Kırmızı Karışan İkame Esnada Esaskarar Arka Seyir
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...
T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : ...KARAR NO : ...HAKİM : ...KATİP : ...DAVACI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 1-...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 2- ... 3- ...VEKİLİ : Av. ...DAVA : Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli)DAVA TARİHİ : ...KARAR TARİHİ : ...KARAR YAZIM TARİHİ : ...Mahkememize açılan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) davasının yapılan yargılaması sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu █████/2023 tarihli trafik kazasında, kazaya karışan 48 ... plakalı aracın maliki müvekkil Adnan Küçükler olup ve söz konusu kazanın meydana geldiği gün müvekkilin sevk ve idaresindeki araç ile seyir halindeyken kırmızı ışıklarda duraksadığı esnada aracının arka kısımlarına takiben arkasında seyir halindeki davalı sigorta şirketi sigortalısı davalı ...'a ait 34 ... plakalı aracın sürücüsü davalı ...'ın sevk ve idaresindeki araç ile dikkatsiz ve tedbirsiz fiili neticesinde kırmızı ışıkta bekleyen müvekkilin aracının arka kısmına çarptığı, ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonrası müvekkilin aracında birçok parçası değiştiğini ve onarımının yapıldığını, boyama işlemine tabi tutulduğunu, kazanın ardından müvekkilin aracının piyasa değerinde çok büyük bir azalma olduğunu, ekspertiz raporu ve █████/2023 tarihli kaza tespit tutanağında açıkça görüleceği üzere davalı taraf kazanın meydana gelmesinde %100 tam ve asli kusurlu olduğunu, oluşan zararlar nedeniyle davalı ...'ın sigorta şirketi olan davalı ... Sigorta A.Ş.'ne, dava konusu taleplerimize ilişin ödeme yapılması talebiyle █████/2023 tarihinde yazılı başvuruda bulunulmuş ve başvurumuzun neticesinde davalı sigorta şirketince kısmi ödeme yapıldığını, kısmi ödemenin müvekkilin aracında meydana gelen değer kaybını karşılamaması nedeniyle █████/2023 tarihinde davalı sigorta şirketine ek yazılı başvuruda bulunulduğunu ancak davalı şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, arabuluculuk aşamasının anlaşamama ile sonuçlandığını, oluşan zararlar açısından mahkeme tarafından bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, kaza nedeniyle aracının onarımda kaldığı süre boyunca aracını kullanamadığından, oldukça olumsuz etkilemiş, tüm işlerini taksi kullanarak halletmeye çalıştığını ve bu nedenle de zaman ve para kaybı meydana geldiğini, açıklanan bu nedenlerle değer kaybı yönünden şimdilik 100,00-TL’nin davalılardan, şimdilik 100,00 TL hak mahrumiyeti tazminatının davalılar ... ve ...'dan ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini " talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalılar ... ve ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; " huzurdaki değer kaybı ve hak mahrumiyetinden kaynaklı tazminat davası davalı müvekkillerimiz açısından görevsiz mahkemede ikame edildiğini, somut uyuşmazlığa ilişkin olarak görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, meydana gelen kaza neticesinde davacının aracında oluşan hasar boyutu toplam 57.510,00 TL olduğunu, değer kaybı nedeniyle müvekkilin sigorta ettirdiği ... Sigorta A.Ş'den değer kaybı talebinde bulunmuş ve 37.500,00 TL değer kaybı hesaplanmış ve bu tutar █████/2023 tarihinde davadan önce, davacı vekiline ödendiğini, sigorta şirketi tarafından araç değer kaybı hesaplaması yapılarak ödeme yapıldığını, değer kaybı zararının ödendiğini ve değer kaybına ilişkin tazminatın ... Sigorta A.Ş.'den talep ve tahsil etmesi gerektiğini, davalı müvekkillerimize ait atfı kabil bir kusur bulunmadığını, davacı dava dilekçesindeki beyanlardan sanki aracın daha önce bir kazası olmadığı izlenimi oluşturduğunu ancak dosya kapsamına şimdiye kadar aracın geçmiş hasar bilgisine dair somut hiçbir belge sunmadığını, aracın kazadan önceki tüm geçmiş kaza kayıtlarının sunulması gerektiğini ayrıca bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, davaya konu olayın ticari iş olmadığı, davacının aracının ticari araç olmadığı ve avans faizinin koşullarının da oluşmadığını, davacı ikame araç kiraladığına dair hiçbir belgede sunmadığını, dolayısı ile davacının bu noktada oluşmuş herhangi bir zararı bulunmadığını bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini " talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davaya konu talebin zaman aşımına uğradığını, davacı usuli yükümlülüğü olan başvuru şartını yerine getirmeksizin dava açtığını ve davacı başvuru şartlarını eksiksiz ve zamanında yerine getirdiğini ispatlaması gerektiğini, müvekkil sigorta şirketi, rizikodan poliçe limitleri dahilinde sorumlu olduğunu, hasar-onarım bedeli olarak, aracın onarımını gerçekleştiren adnan küçükler'e düzenlenen ekspertiz raporu doğrultusunda █████/2023 tarihinde, 57.510,00 tl hasar-onarım bedeli temerrüte düşmeden ödendiğini, █████/2023 tarihinde 37.500,00 TL değer kaybı tazminatı davacı vekiline ödendiğini, poliçe limiti 24.990,00 TL kaldığınından müvekkil şirket aleyhine hükmedilecek en yüksek tutarın bu olduğunun dikkate alınması gerektiğini, müvekkil şirket ancak sigortalısının "kusuru" oranında sorumlu olduğunu, kusur hususunda uzman bilirkişiden rapor alınması gerektiğini, teminat kapsamında olduğunu kabul anlamına gelmemek üzere; zarar gören araçta meydana gelen “değer kaybı’’ nın belirlenebilmesi için Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca rapor aldırılması gerektiğini, değer kaybı hesbaının genel şartlara göre yapılması gerektiğini, sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarı maddi teminat limitinin %15'ini aşamaması gerektiğini, başvuran yana, yazılı ihtarname iletilmesine rağmen zarar konusu araç müvekkil şirkete fiziki olarak gösterilmemiş olup buna bağlı olarak usule uygun dava öncesi sigorta şirketine başvuru şartı tamamlamadığını, temerrüt tarihine açıkça itiraz ettiklerini, avans faiz istemi haksız olduğunu, bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz davanın usulden ve esastan reddine, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini " talep etmiştir. DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.... Sigorta A.Ş. Sigorta Anonim Şirketine müzekkere yazılarak 48 ... plakalı araç ile 34 ... plakalı aracın █████/2023 tarihli trafik kazasından dolayı açılan hasar dosyası ve poliçe örneği celp edilmiş, 34 ... plakalı aracın █████/2022 başlangıç ve █████/2023 bitiş tarihli, ZMMS ile sigortalandığı görülmüştür.Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne, İnciroğlu Otomotiv San. Ve Tic. A.Ş.'ne, Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketine yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.Tüm deliller toplandıktan sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Makine Mühendisi, Adli Trafik / Otomotiv Değerleme bilirkişi ...'ın █████/2024 tarihli raporunda özetle;Bu raporun OLAY bölümünde bu davaya esas teşkil eden, olay ve olayın meydana geliş şekli dosya muhteviyatından faydalanılarak açıklanmıştır. Bu davanın ortaya çıkmasına sebep olan olayın meydana gelişi ile ilgili olarak ihlal edilen yasal hükümler maddeler halinde yukarıda verilmiştir.-Kaza olayının maddi hasarlı ve iki taraflı bir Trafik Kazası olduğu,-Kazaya ait krokiyi çizdiği, -Raporun 2. Maddesinde belirtildiği üzere kazadaki KÖK NEDEN; sürücü ... sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde ASLİ KUSURLU SAYILAN TRAFİK KURALLARINDAN ve aşağıda detaylıca bahsetmiş olduğum ilgili maddelerindeki hallerini ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, sürüş güzergahındaki araçların durumunu kontrol etmemiş, akşam saatlerinde daha kontrollü ve dikkatli araç kullanmamış, trafik ışıkları öncesini hızını azaltmamış ve önündeki araçlar ile takip mesafesini koruyamamış, trafik ışıklarında bekleyen araca arkasından çarparak kazaya neden olmuş, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, mesleki öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle 34 ... plakalı araç sürücüsü ...' ın meydana gelen trafik kazasında TAMAMEN SORUMLU OLDUĞU,-Raporun 3. Maddesinde detaylıca belirtildiği üzere; 48 ... plakalı araç sürücüsü ...' in kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,-Raporun 4. Maddesinde belirtildiği üzere; araçların teknik donanımlarından kaynaklanan bir problemin tespit edilemediği, kazanın 34 ... plakalı araç sürücüsünün şahsi dikkatsizlikleri ve kural ihlalleri sonucunda ortaya çıktığı, bu nedenle 34 ... plakalı araç sahibi ...' ın kaza olayında bir ihmalinin bulunmadığı ve herhangi bir trafik kuralını ihlal etmediği,-Kazanın meydana geldiği yolda trafik işaretlemesi ve yola bağlı bir problemin tespit edilmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle Karayolundan sorumlu kurum veya kuruluşun hizmet eksikliği ve sorumluluğunun bulunmadığı,-Kaza olayının yaşanmasında başkaca kişi ya da kişilerin etkilerinin olmadığı,-Dava konusu araç için 11.01.2023 olay tarihi itibarıyla Araç Değer Kaybının 41.667TL olduğu, ... Sigorta A.Ş. Tarafından ... adına 37.500TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, buna göre Bakiye Değer Kaybı tutarının 4.167TL olduğu,-Dava konusu araç üzerindeki hasarlı parçaların durumları dikkate alındığında 11.01.2023 olay tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olduğu,-Dava konusu araç için 11.01.2023 olay tarihi itibarıyla yedek parça ve işçilik olmak üzere Araç Onarım Maliyetinin %18 KDV dahil 67.861,80TL olduğu, (%18 KDV hariç 57.510TL olduğu)-Dava konusu araç için 11.01.2023 olay tarihi itibarıyla İkame Araç Bedelinin 6.750TL olduğuna dair kanaatini bildirir raporunu sunmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı taraf vekillerinin beyan/itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür. Davacı vekilinin █████/2025 tarihli ıslah dilekçesi sunduğu harcını tamamladığı, dilekçeden bir örneğin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; █████/2023 günü davalı ... sevk ve idaresindeki, davalı ...'a ait ve sigorta şirketi nezdinde ZMSS poliçesi bulunan 34 ... plakalı aracın kendisine ait 48 ... plakalı araçla trafik kazasına karıştığını, kusurun karşı tarafta olduğunu belirterek değer kaybı tazminatı ve ikame araç bedeli talebinde bulunmuştur.Sigorta poliçesi incelenmesinde, 34 ... plakalı aracın ZMSS'in davalı sigorta şirketi bünyesinde sigortalandığı, trafik kayıtlarına göre ise malikin ise davalı ... olduğu, kaza tespit tutanağı uyarınca sürücüsünün ise davalı ... ve 48 ... plakalı aracın davacıya ait olduğu olduğu anlaşılmıştır.Görev itirazın davaların yığılması sebebiyle sigortaya karşı açılan davanın mutlak ticari dava olması, gerçek kişilere açılan davalarlar birlikte Ticaret Mahkemesinde görülmesinde herhangi bir yasal engel bulunmadığından görev itirazının reddine karar verilmiştir.KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde; Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir."Somut olayda, sigorta şirketi ile ilgili yazışma ve posta evraklarının örneğinin sunulduğu anlaşılmakla KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının mevcut olduğu değerlendirilmiştir. Zamanaşına itirazına ilişkin değerlendirmede;Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda kaza tarihi █████/2023 dava tarihinin ise █████/2024 olduğu anlaşılmakla zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla zaman aşımı itirazının yerine olmadığı görülmüştür.-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede, Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, değer kaybı ve ikame araç konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, kural ihlalleri tespiti uyarınca Kayseri ili Talas ilçesinde sürücü ... sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracı ile Talas Bulvarı üzerinde Talas istikametinde üç şeritli yolda en sol şeritte seyir halinde iken Kızılay Kan Merkezi Tramvay durağı önüne geldiğinde aracının ön kısımları ile kırmızı trafik ışıklarında bekleyen sürücü Adnan Küçükler sevk ve idaresindeki 48 ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu meydana gelen iki taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası olayı gerçekleşmiştir. Sürücü/davalı ... sevk ve idaresindeki 34 ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu 52/b-c, 56 ve 84/d ve Karayolları Trafik Yönetmeliği 101/b-c, 107 ve 157/4 hükümlerinde yer alan asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş, aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunu kontrol etmemiş, sürüş güzergahındaki araçların durumunu kontrol etmemiş, akşam saatlerinde daha kontrollü ve dikkatli araç kullanmamış, trafik ışıkları öncesini hızını azaltmamış ve önündeki araçlar ile takip mesafesini koruyamamış, trafik ışıklarında bekleyen araca arkasından çarparak kazaya neden olmuş, trafikte başkalarının mal ve can güvenliğini tehlikeye atacak hatalı bir sürüş şekli izlemiş, mesleki öngörme, yetenek, tecrübe ve kabiliyetini sürüşüne yansıtamamıştır. Bu nedenle 34 ... plakalı araç sürücüsü ...' ın meydana gelen trafik kazasında %100 kusurlu olduğu anlaşılmıştır.-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.Davacının aracının 9 günde tamir edilebileceğinden günlük araç kira bedeli 750,00 TL kabul edilerek 6.750,00 TL bedel olduğu bilirkişi raporunun uygun olduğu görülmüştür. -Değer kaybına dair değerlendirmede; Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.Dosya kapsamında alınan rapor Yargıtay uygulamalarına uygun olduğundan davacının aracının 41.667,00 TL değer kaybı zararı bulunduğu, sigorta şirketi tarafından ödenen bedel (37.500,00 TL) düşüldükten sonra bakiye 4.167,00 TL zarar bulunduğu anlaşılmıştır. -Sigorta şirketinin sorumluluğuna dair değerlendirmede;Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumlluluk Sigortası Genel Şartlarının, "Sigortanın Kapsamı" başlıklı A.1 maddesinde "sigortacının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı KTK ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.Zorunlu Mali Sorumluluk sigortacısı, karşı araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına almıştır. Dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar kalemleri arasında bulunmaktadır. (Yargıtay 17. HD'nin █████/2013 tarih ve █████████ Esas, ██████████ Karar).Kaldı ki █████/2015 tarihinde yürürlüğe giren yeni Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5/a maddesine göre değer kaybı maddi zararlar teminatı içerisinde yer almaktadır. Somut olayda davalı sigorta şirketi değer kaybından sorumludur.-Davalı ... ve ...'ın sorumluluğuna dair değerlendirmede;İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. █████████, K. ██████████) Somut olayda, davalı ... işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ve davalı ... haksız fiil hükümleri (TBK'nun 49 ve devamı) uyarınca zarardan sorumludurlar. - Faize ait değerlendirmede;2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir. Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.Anılan açıklamalar uyarınca davalı sigorta şirketinin yapmış olduğu kısmi ödeme dikkate alınarak █████/2023 tarihi temerrüt sigorta şirketi yönünden bu tarihten başlatılmıştır. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir. Kazaya karışan araç ticari nitelikte olmadığından yasal faiz uygulanmıştır.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; 1-Davacının değer kaybına ilişkin davasının kabulü ile 4.167,00 TL değer kaybı tazminatının tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, sigorta şirketi yönünden kısmi ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden, davalı ... ve ... yönünden ise kaza tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 2-Davacının davalı ... ve ...'a karşı ikame etmiş olduğu ikame araç bedeline ilişkin davasının kabulü ile 6.750,00 TL ikame araç bedelini ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, alacağa kaza tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, 3-Davacının sigorta şirketi yönünden alacağı kaza tarihinden faiz işletilmesi ve tüm davalılar yönünden alacağa avans faizi uygulanması talebinin reddine 4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması alınması gerekli 745,74-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 427,60-TL ve ıslah harcı 183,02-TL 'nin mahsubu ile eksik 135,12-TL harcın (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 51,57-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak Hazine'ye gelir kaydına,5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) sigorta şirketine karşı ikame etmiş olduğu davasının kabulü kararı verildiğinden davalı ... Sigorta Anonim Şirketi alınarak Hazine'ye gelir kaydına,6-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma harcı, 427,60-TL peşin harç, 183,02-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.038,22-TL harcın (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 396,28-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak alınarak Hazine'ye gelir kaydına,7-Davacı tarafından yapılan; bilirkişi, posta, müzekkere, tebligat, elektronik tebligat ve kep reddiyat gideri olmak üzere toplam 3.461,00-TL (davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin 1.321,05-TL'lik kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,8-Davalı taraflarca yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 9-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 10.917,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin vekalet ücretinin 4.167,00 TL miktarlı kısmından sorumlu olması kaydı ile)10-Kararın mahiyeti gereği davalı taraflar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,11-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır