Anahtar kelimeler: İadesimenfi Panosu Satıma Erzurum Evraktan Güç Kaynağı Kıymetli Vadeli İstirdat
T.C.
ERZURUMBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ3. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2022 (Karar)NUMARASI : ███████ Esas, ███████ KararDAVA : İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)|Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı asıl dosyaya yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ...ne elektrik panosu ve güç kaynağı satışı yaptığını, satış sonrası söz konusu şirketten ... ...şubesine ait ...çek numaralı, █████/2018 vadeli, 50.000,00 TL tutarlı ve yine ... Bankası ...şubesine ait olan ... çek numaralı, █████/2018 vadeli, 50.000,00 TL tutarlı 2 adet çeki teslim aldıklarını, müvekkilinin ayrıca dava dışı ...Elektronik - .... isimli kişiye akü satışı yaptığını, karşılığında ise Türkiye ... ...şubesine ait olan ... çek, numaralı, █████/2017 vadeli, 13.892,00 TL tutarlı çeki teslim aldığını, müvekkilinin bu 3 çeki mal alımı yaptığı firmaya göndermek üzere ... kargo acentesine teslim ettiğini, çeklerin alıcısına ulaşmadığını ve kargo şirketinden aldıkları bilgiye göre dağıtım aracında hırsızlık olayının meydana geldiğini öğrendiklerini, akabinde ise ilgili çeklerin iptali için mahkememiz 2017/... Esas sayılı dosyası ile ilgili çeklerin iptali için dava açtıklarını, ancak açmış oldukları davada ... İnş Turizm Tekstil Ltd Şti vekilinin bahsi geçen çeklerin kendilerine ciro edildiğini ve çeklerin ellerinde olduğunu beyan ettiğini, 13.892,00 TL bedelli çek için İstanbul... İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, tüm bu açıklanan nedenler göz önünde bulundurularak elinden rızası dışında çıkan çeklerin istirdatına ve davacının meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan davalı şirket eline ne şekilde geçtiği belli olmayan davaya konu çekler hakkında müvekkil şirketin davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığının tespit edilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... İnşaat Turizm vekili asıl dava cevap dilekçesinde özetle; ... Bankası ...Şubesine ait ... çek no'lu 50.000,00 TL'lık 20.01.2018 tarihli çek, ... Bankası ...Şubesine ait ... çek nolu, 20.02.2018 vadeli, 50.000,00 TL bedelli çek ile Türkiye .... ...Şubesine ait olan ... çek nolu, 28.12.207 vadeli 3.892,00 TL çekin tahsili amacıyla İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/... D. İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını ve akabinde İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/... E sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, çekin arka yüzüne bakıldığında ciro zincirinde herhangi bir kopukluğun meydana gelmediğini, müvekkil şirketin yetkili ve son hamil olduğunu, davacının dava konusu senedin sahte imza ile keşide edildiği iddia ettiğini ancak şahsi def'i niteliğinde olup iyi niyetli 3.kişi olan müvekkil şirkete karşı ileri sürülemeyeceğini, kusurun kıymetli evrakı adi posta gibi kargoya veren basiretli tacir gibi davranmayan davacı için söz konusu olduğunu, tüm bu açıklanan nedenlerle davanın reddini, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dava da davalı cevap dilekçesi sunmamıştır. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece yapılan yargılama sonunda; "Dava konusu çeklerin görüntüleri incelendiğinde keşideci ...Hastanesi A.Ş. tarafından düzenlenerek davacı firmaya verildiği, davacı tarafından ciro edilerek ... İzolasyon A.Ş. isimli firmaya devredildiği, daha sonra ciro silsilesi yoluyla davalı şirkete geçtiği ve davalı şirketin bu şekilde zilyet olduğu görülmektedir. Çeklerin arkasındaki ciro silsilesi incelendiğinde herhangi bir kopukluk bulunmadığı, davacı tarafından yapılan ciro sonrasında usulüne uygun ciro zinciri neticesinde davalının uhdesinde bulunduğu anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK'nun 790. Maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan keşi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır denilmektedir. Buna göre çekte bulunan ciro zincirinde herhangi bir kopuluk bulunmadığı ve ciro silsilesinde bir aksaklık olmadığı takdirde çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil sayılmaktadır. Somut olayda ise dava konusu edilen çeklerin keşide edilerek davacıya verildiği, davacının ciro ederek birleşen dosya davalısına verildiği, bu şekilde ilerleyen ve herhangi bir kopukluk bulunmayan ciro silsilesi sonrasında çekin davalı tarafın uhdesine geçtiği ve davalının birbirini takip eden cirolar sonucunda çeki eli bulundurduğu anlaşılmakla davalının meşru hamil olduğu sonucuna varılmaktadır. Kaldı ki davacı taraf çekteki cirosunu ve imzasını inkar etmemektedir. Bu nedenle davalının meşru hamil olduğu kabul edildiğinden çeklerin istirdadına yönelik davacı tarafından açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir...." gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen 2018/.... Esas sayılı dosyası üzerinden açılan davanın kabulü ile, davacının davalıya ... Bankası ...şubesine ait ...numaralı 50.000,00 TL bedelli, ... Bankası ...Şubesine ait ... numaralı 50.000,00 TL bedelli ve Türkiye ... bankası ...şubesine ait ... numaralı 13.892,00 TL bedelli çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, karar vermiştir.İSTİNAF NEDENLERİ:Davacı vekili asıl dava yönünden istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusu çeklerin müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını, müvekkilinin bu çekler ile ilgili tüm yasal yollara başvurduğunu, çek iptali davasında davalı tarafın çekleri elinde bulundurması nedeniyle istirdat davası açması için taraflarına süre verildiğini, davalı şirketin çekten doğan temel borç ilişkisini ispatla yükümlü olduğunu, her ne kadar kıymetli evraklarda mücerttelik ilkesi söz konusu olsa da bu duruma dayanılarak dava konusu olayın çözümü bakımından davalı tarafın temel borç ilişkisinin ispatından kaçınmasının iyi niyet kurallarıyla bağdaşmadığını, müvekkilinin temel borç ilişkisinin ispatını istemesinin çok doğal olduğunu, müvekkilinin büyük bir mağduriyetinin söz konusu olduğunu, dava konusu çeklerin hırsızılık sonucu kaybedildiğini, bu hususun yaptıkları suç duyurusuyla sabit olduğunu, davalı şirketin paravan bir şirket olduğunun açık olduğunu, ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş iken asıl davanın reddine karar verilmesinin çelişkiye yol açtığını, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:Asıl dava, çek istirdatı, birleşen dava menfi tespit ve istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.Öncelikle, dava harçları kamu düzeni ile ilgili olduğundan asıl davaya yönelik re'sen yapılan incelemede; 492 Sayılı Harçlar Kanun'unun 27-28. maddelerine göre; harca tabi davalarda, her dava açılırken davacıdan bir başvurma harcı ve nisbi harca tabi davalarda nisbi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak alınır. Dava açılırken, harcın eksik alınmış olması halinde mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilir. Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve HUMK'nın 409. maddesi (6100 sayılı yasanın 150. maddesi) uyarınca süresinde tamamlanarak yenilenmez ise açılmamış sayılmasına karar verilir.Kural olarak yargı harçlarının davanın açıldığı sırada ödenmesi gerekir. Harcı ödenmeyen dava dilekçesinin kabul edilip, mahkeme esas defterine kaydının yapılması halinde bahsi geçen Kanun'un 30. ve 32. maddeleri gereğince ödenmesi gereken harç miktarının belirlenerek uygun bir sürede ödenmesi talep edilmelidir.Somut olay değerlendirildiğinde; davacı taraf asıl dava da dava değerini 10.000,00 TL göstermek suretiyle harçlandırmış ise de, dava konusu talebin nispi harca tabi olduğu değerlendirilip, davacı tarafa eksik harcı ikmal etmesi için süre verilip yargılamaya devam edilmesi gerekirken eksik nispi harç ikmal edilmeden, asıl davanın esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiştir. Kabule göre de; kıymetli evrak olmasının yanında kambiyo senedi olan çek; Kanun'da öngörülen sıkı şekil şartlarına bağlı olarak düzenlenen, para borçlarını ödeme amacına özgülenmiş, yazılı ve soyut bir havaledir.Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 Sayılı TTK'nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. TTK'nın 792. maddesinde , " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi mevcuttur. Somut olayda, UYAP'tan yapılan sorgulama da, benzer uyuşmazlık nedeniyle istinaf daireleri önüne gelen çok sayıda dosyada kargo aşamasında kaybolarak piyasaya sürülen çeklerin davalı ... şirketi tarafından ibraz edildiği ve icra takibine konulduğu görülmektedir. Örneğin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. H.D'nin █████/2021 Tarih ve █████████ E.- █████████ K. Sayılı kararında, "Dairemizde ve diğer dairelerde yapılan istinaf incelemeleri sırasında, ciro zincirinde bulunan bazı şirketlerin pek çok dosyada davalı sıfatını haiz olduğu ve istirdat davalarının davalısı oldukları tesbit edildiğinden ,davalı da sorgulandığında pek çok soruşturma ( 19 sayfa Savcılık ,İst.BAM Dairelerinde 3 sayfa kadar dava dosyası listesi eklenmiştir.) ve benzer dava dosyaları bulunduğu tesbit edilmiştir." şeklinde belirtilmiş ve kaybolan tüm çeklerin aynı ciro zinciriyle davalıya geçmesi ve benzer olaylar nedeniyle pek çok dava ve soruşturmaya muhatap olunması karşısında davalının, dava konusu çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğu, iyi niyetli hamil olarak korunamayacağı sonucuna varılmıştır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin █████████ - █████████ sayılı, tarihli 26.05.2021 kararı aynı yönde olup özetle; " ilk derece mahkemesince, davalı şirket temsilcisi ve davalı şirket adına UYAP'ta yapılan incelemede benzer mahiyette birçok dosyasının bulunduğu, kargodan çalınan diğer çek ve bonoların da bir şekilde davalı şirkette toplandığı, bunun hayatın olağan akışına uygun olmadığı, nitekim dava konusu bonoyla birlikte çalınan diğer çeklerin de davalının eline geçtiği ve bu bonolardan dolayıda davalı şirketin Konya ... İcra Müdürlüğü'nün ... ve ...nolu dosyalar üzerinden takip başlattığı dolayısıyla bu işin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların davalı şirketin eline geçmesinin tesadüfi kabul edilmediği ve davalı şirketin kötü niyetli olduğu sonucuna varıldığı,.. davanın kabulüne,Bölge Adliye Mahkemesi'nce; davalı ... Kargo.. Ltd. Şti. hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği, bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı ... Kargo Nakliyat ve Lojistik Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. ..ONANMASINA" şeklindedir.Bu durumda, UYAP ortamından yapılan sorgulama ile görüldüğü üzere, kargo aşamasında çalınan/ kaybolan çeklerin aynı veya benzer ciro zinciriyle davalıya geçmesi, davalı ... İnşaat Turizm Tekstil Plastik Gıda ve Sanayi Dış Tic. Ltd.Şti. aleyhine benzer yönde birçok dava açılmış olması dikkate alındığında davalı ...'ın hamil olduğu çek yönünden iyiniyetle iktisabından bahsedilemeyeceği dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.Açıklanan bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nın 355, 353/(1)-a-6. maddeleri uyarınca, kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, yerel mahkeme kararının, HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf peşin karar harcının yatıran tarafa iadesine,4-İstinaf başvurusu aşamasında yapılan yargılama giderlerinin mahkemesince verilecek nihai kararla hüküm altına alınmasına,5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,7-Gerekçeli kararın tebliği, teminat ve harç iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere █████/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.