Anahtar kelimeler: Süregelen Sektörde Olmaya Asılsız Patent Çözüme Ulaşmak Başlamış Devretmiş İhracat
T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████ DAVA : Patent Hükümsüzlüğü, Menfi TespitDAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2025Mahkememizde görülmekte bulunan Patent Hükümsüzlüğü, Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, .... 2018 yılında başlamış olduğu ihracat faaliyetleriyle net ihracatçı konumunda olan bir Türk firması olduğunu, ilgili sektörde herhangi bir ticari faaliyeti bulunmayan davalı, sahip olduğu .... sayılı patent belgesini ileri sürerek asılsız iddia ve şikayetlerle davacının ticari faaliyetine engel olmaya çalıştığını, davalının lisans sözleşmesi ile haklarını devretmiş olduğu dava dışı 3. Kişi .... isimli şahıs tarafından müvekkil firma aleyhine delil tespiti davası açıldığını, davalının süregelen bu davranışları ile ilgili kesin bir çözüme ulaşmak ve müvekkil firma müşterilerini de adeta taciz niteliğindeki davalı asılsız iddia ve eylemlerinden korumak adına işbu davanın açılması ihtiyacı hasıl olduğunu, ... sayılı patentin tüm istemleri itibariyle buluş basamağı kriterine sahip olmadığını, patent sahibi ürüne ait çizimleri dahi, Canada menşeili bir firma olan ... firmasının web sitesinden almış olup; söz konusu çizim ... firmasının web sitesinde 2012 yılında yayınladığını, bu nedenlerle dava konusu patentten kaynaklanan hakların müvekkil firmaya karşı kullanılmasının ve üçüncü kişilere devrinin ihtiyati tedbir kararı ile önlenmesine, davalıya ait ... sayılı patentin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini ile Müvekkil firmaya ait Atık ayırma ve Baca Sistemleri isimli ürünün 6769 sayılı SMK’nin 154. maddesi uyarınca davalıya ait ... sayılı patente tecavüz etmediğinin tespitine, neticeten davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı firmaya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP : Davalı vekili beyan dilekçesi ile, Müvekkil ..., ... no'lu "Ambalaj ve evsel atıkları kaynağında otomatik ayrıştırma sistemi." başlıklı İNCELEMELİ PATENT belgesinin sahibi olup, iş bu patent 25.03.2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 20 yıllık süre ile tescil edildiğini, ... tarafından, dava dışı .... ve davacı ... aleyhine ihtarname mektubu keşide ettiğini, üretilen atık ayırma sistemi başlıklı ürünlerin adına tescilli patente tecavüz ettiğini belirterek üretim ve satışın durdurulmasını talep ettiğini, verilen cevapta ise tecavüz iddialarının reddedildiğini, adlarına tescilli olduğu belirtilen ... no'lu faydalı model belgesine uygun üretim yapıldığı belirtildiğini, 03.10.2023 tarihli, davacı tarafından sunulan uzmana ait yenilik değerlendirmesinin de yerinde olmadığını ve itiraz ettiklerini, bu nedenlerle davacıya ait tespit davasının ve hükümsüzlük davasının reddine, ihtiyati tedbir taleplerinin reddine, yargılama giderleri ile avukatlık vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan davalı adına tescilli patent sicil kayıtları celp olunmuştur. Dosya, davalı ... ait ... tescil numaralı patentin hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı ve davacı ... ürünlerinin davalı ... ait patente tecavüz teşkil edip etmediği hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler █████/2024 tarihli raporlarında; "Mevcut dosya kapsamı uyarınca dava konusu ... sayılı patentin tüm istemlerinin yeni olduğu ve sanayiye uygulanabilir olduğu, dava konusu ... sayılı patentin tüm istemleri itibariyle buluş basamağı özelliğini haiz olmadığı ve bu nedenle mülga 551 sayılı KHK'nın 129/a maddesi koşullarının gerçekleştiği, Bakırköy .... FSHHM'nin ... D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti yapılan davacıya ait ürünlerin dava konusu ... sayılı patentin ana istemindeki tüm unsurları aynen veya eşdeğeriyle içermediği ve bu nedenle davacı ürünlerinin dava konusu patentin koruma kapsamında kalmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Davacı vekili █████/2024 tarihli dilekçesi ile, müvekkile ait ürünün, dava konusu patent için Kurum tarafından hazırlanan inceleme raporlarında yer alan .... no.lu patentle benzer bir ürün olduğu görüldüğünü, inceleme raporunda yer alan ve 02.12.1994 tarihinde yayınlanmış olan ... no.lu patentin varlığına rağmen, dava konusu patentin tesciline karar verildiği dikkate alındığında müvekkil ürününün dava konusu patente tecavüz ettiğinden de söz edilemeyeceğini, aksi düşüncenin kabulü halinde ise; dava konusu patentin yenilik kriterini haiz olmadığını kabul etmek gerekeceğini, bilirkişi raporunda, inceleme raporlarında yer alan ... no.lu patente hiç değinilmediğini ve inceleme yapılmadığını, bu nedenlerle itirazlarının kabulüne, Mahkemenizce gerek görülmesi halinde itirazlar doğrultusunda ek rapor alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili █████/2024 tarihli dilekçesi ile, müvekkile ait ürüne ait sistem ve işleyiş birbirinden tamamen farklı olup, fark unsuru olarak belirlenen unsurun teknik bir araştırma değerlendirme ve üstün teknik çaba olmaksızın uygulanması mümkün olmadığını, bu sebeple "aşikar olma "kriteri yerine getirilmediğini, aksi yönde yapılan yoruma da katılmak mümkün olmadığını, raporun bu yönden hatalı düzenlendiğini, incelemede de 1 no'lu isteme ait unsurların ihlal edildiği belirtilerek tecavüz olduğu tespit edildiğini, ancak, iş bu davada gerçekleştirilen incelemede ise aynı rapor bu defa rapor üzerindeki tespitler üzerinden çürütülmüş olup, ürünün orjinali mevcut iken adeta bir başka raporu çürütmeye çalışan bir çaba ile rapor tanzimi hukuka aykırı olduğunu, 16.07.2024 tarihli bilirkişi raporuna aleyhe olan tüm unsurlar bakımından itiraz ettiğini, yeni oluşturulacak bir heyetle yerinde inceleme yapılmasına akabinde rapor tanzimine karar verilmesini talep etmiştir.Dosya, tecavüzün tespiti talep ve iddiaları yönünden yerinde inceleme yetkisi verilerek söz konusu itirazlar hususunda ek rapor tanzimini için mevcut heyete tevdi edilmiş, bilirkişiler █████/2025 tarihli ek raporu ile, "dava konusu ... sayılı patentin tüm istemlerinin yeni olduğu ve sanayiye uygulanabilir olduğu, dava konusu ... sayılı patentin tüm istemleri itibariyle buluş basamağı özelliğini haiz olmadığı ve bu nedenle mülga 551 sayılı KHK'nın 129/a maddesi koşullarının gerçekleştiği, davacıya ait dava konusu yapılan ve yerinde incelenen sistemin dava konusu ... sayılı patentin ana istemindeki tüm unsurları aynen veya eşdeğeriyle içermediği ve bu nedenle dava konusu patentin koruma kapsamında kalmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Davalı vekili █████/2025 tarihli dilekçesi ile, ek raporda, taraflarına ait beyanlara karşı bir cevap verildiği ,savunma yapıldığı, verilen cevaplarda da dosya bilirkişisinin uzun yıllardan bu ... bilirkişilik yaptığı belirtildiğini, objektif olduğunun vurgulandığını ve maddi vakalara göre inceleme yapıldığı beyan edildiğini, patent haklarının istemlerle korunduğunu, müvekkilce erişilmesi istenen ürün kapsamında korunamayacağı belirtilerek kök raporda direnildiğini, bilirkişiler, istemlerin tarifnamedeki unsurlara uygun olarak yorumlanması gerektiği beyanlarını "tarifnameye göre koruma yapılmalıdır" şeklinde yorumlandığını, bilirkişi incelemesi bu yönden maddi olarak hatalı olup, itiraz ettiklerini, netice itibariyle, iş bu dosya kapsamında yapılan incelemede belirtilen tespitte maddi hata yapıldığını, belirtilen unsurların hiçbirisi raporda yer almadığını, neticeten, yapılan bilirkişi incelemesi maddi olarak hatalı olup, müvekkiline ait itirazların karşılanmadığını, bu nedenle yeni oluşturulacak bir heyetten rapor alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.Dava, davalı adına kayıtlı ... tescil numaralı patentin hükümsüzlüğü ve davacıya ait Atık Ayırma ve Baca Sistemleri isimli ürünün davalı ... ait patente tecavüz teşkil edip etmediği talebine yöneliktir.Davaya konu patentin tescil tarihi itibariyle mülga 551 Sayılı KHK hükümleri hükümsüzlük incelemesinde dikkate alınmalıdır; "Olaya uygulanacak mülga 551 sayılı Patentlerin Korunması Hakkında KHK’nın 5.maddesi uyarınca, Yeni, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygulanabilir olan buluşlar, patent verilerek korunur. Diğer bir anlatımla patent koruması için “yenilik”, “buluş basamağı” ve “sanayiye uygulanabilirlik” ölçütlerinin her üçünün de bulunması zorunludur. KHK’nın 9. maddesi uyarınca bir patentin buluş basamağına ulaşmış, diğer bir anlatılma bilinen durumunun aşılmış sayılabilmesi için, mevcut teknik soruna karşı ortaya çıkartılan teknik çözümün ve ilerlemenin, patentin ilgili olduğu teknik alandaki uzman bir kişinin bilgisine göre, tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu gerçekleşmiş olması gerekir. Patent hükümsüzlük davalarında görüşü dikkate alınacak “farazi teknik kişi/ler”, patente konu ilgili alandaki gelişmeleri okuyan ve takip eden, tekniğin bilinen en yakın durumundan hareketle, gerektiğinde basit ve rutin deneylerle patente konu teknik sonuca ulaşılıp ulaşılamayacağını değerlendirebilecek düzeyde ve dikkat seviyesi yüksek olan ortalama uzman kişi/ler-dir. Bu kişi ilgili alandaki sıradan bir kişi olmadığı gibi, o alanın en iyisi olması da gerekmez. İlgili alanda tekniğinde uzman kişi bazen tek kişi olabileceği gibi, patente konu buluşun karmaşıklığına ve birden fazla alana hitap etmesine bağlı olarak yerine göre birden fazla kişinin bir araya geldiği topluluk da olabilecektir.Patent konusu buluşun, ilgili alandaki teknik uzmanın bilgisine göre, her hangi bir inceleme, araştırma ve çaba sarf etmeden kolaylıkla bilinebilir ve düşünülebilir bir sonuç olması halinde, zaten aşikar olan bir sonuç nedeniyle tekniğin bilinen durumunun aşıldığından, yani buluş basamağına ulaşıldığından da söz edilemez. Buluş basamağına ulaşıldığından söz edilebilmesi için başvuru tarihinde tekniğin bilinen ve ulaşılan son durumu itibariyle, tekniğinde uzman kişinin genel bilgisine göre böyle bir sonuca basit ve kolaylıkla ulaşamaması, diğer bir anlatımla uzman kişinin genel ve mevcut bilgisine nazaran sürpriz bir sonuç ortaya çıkarılmış olması gerekir. Patent hükümsüzlük davalarında, görüşüne başvurulan alanında uzman bilirkişilerin başvuruya konu buluşun aşikar olup olmadığını değerlendirirlerken, farazi uzman teknik kişinin başvuru tarihinde olması gereken bilgi düzeyini dikkate alarak değerlendirme yapmaları ve görüşlerinin gerekçelerini objektif bir şekilde ortaya koymaları gerekir.Türk patent hukukunda, incelemeli patentin tescil edilebilmesi için, elde edilmesi düşünülen sürpriz sonuca ulaşıldığının başvuru aşamasında başvurucu tarafından teknik deney ve test sonuçlarıyla ispat edilmesi koşulu aranmamıştır. Önemli olan, inceleme raporu sonrasında tekniğinde uzman kişinin, söz konusu buluşla böyle bir sürpriz teknik sonuca ulaşılabileceğine dair görüşünün ikna edici olmasıdır. Esasen başvuru aşamasında alınan araştırma ve inceleme raporlarının temel işlevi de budur. Nitekim KHK’nın 62.maddesi uyarınca, araştırma raporunun yayınlanmasına müteakip, başvuruya konu patentin, patent verilebilirlik şartlarını haiz olmadığı hususunda üçüncü kişilerin itiraz hakkı mevcut olup, anılan hüküm uyarınca, iddiayı kanıtlayan gerekli delil ve belgeleri sunma yükümlülüğü de itiraz sahiplerine yüklenmiştir. Keza 551 sayılı KHK’nın “Patentin Hükümsüzlüğü” ne ilişkin 129.maddesinde “a - Patent konusunun, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci ila 10 uncu maddelerinde belirtilen, patent verilebilirlik şartlarına sahip olmadığı ispat edilmişse,” tabirinden de patent hükümsüzlük davalarında hükümsüzlük iddiasını ileri süren tarafın, patent verilebilirlik şartlarının bulunmadığını ispat etmesi gerekmektedir."(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi █████/2019 tarih, ████████ E., █████████ K.)Somut olayda davaya konu ████████ sy. patentin yukarıda anılı ilkeler çerçevesinde yapılan değerlendirmesinde; Dosyaya sunulan deliller, TPMK kayıtları ve bilirkişi raporlarına göre dava konusu ... tescil numaralı patentin evsel atıkların, ambalaj atıklarının ve yağ atıklarının ayrıştırılarak biriktirilmesi ve geri dönüşüme kazandırılması amacıyla tasarlanmış özellikle yüksek binalarda, caddelerde, sokaklarda, konteyner bazlı ve tek katlı binalarda oluşan atıkların kaynağında otomatik olarak birbirine karışmadan ayrıştırılması ve ayrı depolarda toplanması işlevini gören sistemlere ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu patentin biri bağımsız olmak üzere toplam on bir istemi vardır. Dosyaya sunulan ve yenilik kırıcı olduğu ileri sürülen toplam on yedi döküman ile dava konusu patentin karşılaştırılması neticesi; D16 sayılı davalı tarafa ait olduğu belirtilen internet adresinde sunulan içeriğin 12 aylık hoşgörü süresi içerisinde yayınlandığı, D5, D15 delillerinde yer alan görsellerin D17'de aynı şekilde kullanımı haricindeki açıklamaların değerlendirmede dikkate alınamayacağı, bunun dışında kalan delillerin davaya konu patentin istemleri ile karşılaştırılması neticesi D5, D15 delilleri haricinde sunulan delillerde yenilik kırıcı olmaktan ziyade buluş basamağı kriteri yokluğu üzerinden delillerin sunulduğu, bunun haricinde yenilik kırıcı olduğu belirtilen ... firmasına ait katalogda yer alan ürün ile davaya konu patentin 1 nolu ana istemi kıyaslandığında, ... firmasına ait ürünün dava konusu patentin istemdeki tüm özelliklere sahip olmadığı, sunulan delillerin hiçbirinin yenilik kırıcı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.Yukarıda anılı kriterler çerçevesinde yapılan buluş basamağı değerlendirmesinde; D5-D15 numaralı delillerde yer alan ürün ile dava konusu patent ana istemi olan 1 nolu istem arasında tek bir farkın mevcut olduğu, D4 dökümanının da dava konusu patent ile aynı teknik alanda olduğu ve tıpkı ... ürününde olduğu gibi patent ana istemi olan 1 nolu istem ile "atık yağların toplanmasını sağlayan atık yağ haznesi" unsuru bakımından farklılık gösterdiği ve anılan dökümanda da ana istemin diğer unsurları olan atık toplama haznelerinin elektrikli ayrıştırma kapağı, atık toplama bölümünün sızdırmaz otomatik atık kapağının, temizlik ve dezenfeksiyon sisteminin açıklandığı görülmüştür. En yakın bilinen teknik dökümanı ... ürünü veya D4 konusu yapılanma olarak seçildiğinde aradaki farkın "atık yağların toplanmasını sağlayan atık yağ haznesi" olduğu ve bu unsurla ilgili patent tarifnamesi incelendiğinde, atfedilen rolün katlardan atık yağların bir merkezde toplanması olduğu, yine tarifnamedeki aynı bölümdeki açıklamalardan bunun için ayrı bir bölüm tesis edildiği ve bunun ayrı bir huni çekmece veya sabit hazne olabileceği bilgisine ulaşıldığı, böylelikle farkın yarattığı teknik etkinin atık yağların toplandığı ayrı bir bölümün varlığı olduğunu söylemenin mümkün olduğu, buna göre ... ürünü veya D4 dökümanı öğretisine sahip teknik alandaki uzman bir kişi dava konusu patent tarifnamesinde açıklandığı gibi ayrı bir bölüm tesis ederek buluşla önerilen yağları ayrı bir haznede toplama çözümüne aşikar bir şekilde ulaşacağı, zira bu delillerde açıkça yağ toplanması belirtilmemiş olduğu için fark söz konusu olsa da ayrı ürün grupları için (plastik, kağıt, cam veya geri dönüşümsüz malzeme) ayrı toplama hazneleri önerildiği, bu nedenle 1 nolu istemin buluş basamağı kriterine sahip olmadığı, bu yönde bilirkişilerce yapılan tespitlere mahkememizce de iştirak edildiği ve bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine ulaşılmıştır.Davacının incelenen ve tecavüz oluşturduğu iddia edilmiş olan ürünlerin de davalı patentinin ana isteminin unsurları olan yıkama ünitesi ve atık yağ haznesi unsurlarının bulunmaması ve bu nedenle davalı patentinin koruma kapsamına girmemesi ve nihayetinde hükümsüzlük kararının geçmişe etkili sonuç doğurması nedenleriyle davacının Atık Ayırma ve Baca Sistemleri isimli ürününün, davalıya ait patentten doğan haklara tecavüz oluşturmayacağı anlaşıldığından davacının menfi tespit davasının da kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Tüm bu nedenlerle davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Davacının davasının KABULÜ ile;-Davalıya ait ... tescil numaralı patentin hükümsüzlüğüne,-Davacıya ait Atık Ayırma ve Baca Sistemleri isimli ürünün davalıya ait ... tescil numaralı patentin koruma kapsamına girmediği hususunun tespitine, 2-Alınması gereken 615,40 TL ilam harcından, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın, davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen hükümsüzlük davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen menfi tespit davası yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafça yapılan 269,85 TL başvurma harcı, 269,85 TL peşin harç, 30.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 366,50 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 30.906,20 TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliyesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır